सर्वे श्रोतारः सन्निहिता, कथां शृण्वन्तु धर्मपूर्णां। एकदा कश्चित् स्त्री, स्वं पतिं प्रति, दुःखपूर्णं वाक्यम् उवाच— “त्वं मां सर्वथा हीनां परित्यज्य ययाः, यां त्वं यौवनयुक्तां, सुन्दरीं, प्रशंससि, तां गच्छ। स्त्रीषु पुरुषेभ्यः कोऽपि विशेषः नास्ति, केवलं सहपत्नीषु स्पर्धा; यः अस्मिन् लोके, अन्यत् किञ्चन, प्रयोजनं नाशयति। सा स्पर्धा वैराग्निम् प्रज्वालयति, महद् दुःखं जनयति; तथापि सा धर्मिष्ठा, शुभा, सर्वेषु भूतेषु प्रसिद्धा। अरुन्धती अपि महात्मानं वसिष्ठं सन्देहयामास, यः सदा शुद्धचेताः, तस्याः हिते नित्यं प्रवृत्तः। सा तं ऋषिं, धूमाग्निवत् दीप्तिमन्तम्, सप्तर्षिषु, सन्देहपूर्वकं पश्यति; साक्षात्-असाक्षात् चिन्हवत् तं दृष्टवती। यथा त्वं अपत्यार्थं मम समीपं आगच्छः, तथा सा अपि तद्वद् आचरति, वर्तमानस्थितौ। कदाचित् पुरुषः पत्न्यां विश्वासं न स्थापयेत्; स्त्री अपि पतिव्रता, पुत्रयुक्ता, कर्तव्ये मनः न स्थापयति। ततः सर्वे पुत्राः तं पितरं समन्तात् उपसृत्य, उत्तमं सेवां कृतवन्तः; सः अपि तान् पुत्रान् प्रत्येकं सान्त्वयितुं यत्नं अकरोत्। तव मोक्षार्थं अहं अग्निम् प्रविष्टवती; तेनैव अग्निना, महात्मना नियोगः कृतः। अग्नेश् आज्ञां, तव धर्मज्ञानं, अद्भुतं बलं जानन्ती, अहं इह आगता। मम हृदये दुःखं नास्ति, पुत्राः, ऋषयः, वेदाः, अग्निः, ब्रह्मा—सर्वे युष्माभिः ज्ञाताः। इति पुत्रान् सान्त्वयित्वा, द्विजः तं स्थानं त्यक्त्वा, पत्नीं गृहीत्वा, अन्यं देशं गच्छति स्म। ततः दीप्तिमान् सूर्यः, कृष्णेन च अर्जुनेन सह, खाण्डववनं दग्धवान्, लोकानां हिताय। तत्र अग्निदेवः मज्जनयुक्तं मांसमेदोमयम् प्रवाहं पीत्वा, अर्जुनस्य पुरतः प्रकटितः। ततः पुरन्दरः दिवः अवतरन्, मरुत्संयुतः, पार्थ-कृष्णयोः समीपं इदं वचनं उवाच— “यूवां देवेष्वपि दुस्तरं कर्म कृतवन्तौ; अहं तुष्टः—वरं वृणीतं, मनुष्यासु दुर्लभम्।” पार्थः ततः इन्द्रात् सर्वाणि आयुधानि याचितवान्, दीप्तिमान् इन्द्रः तस्य प्रदाने समयं निश्चितवान्— “महादेवः प्रसन्नः स्यात्, तदा ते पाण्डवायुधानि दास्यामि। तं समयं केवलं अहं जानामि, कुरुनन्दन; तपसा तानि आयुधानि दास्यामि। अग्न्यायुधानि, वाय्वायुधानि, मम सर्वाणि अपि, धनञ्जय, त्वं लप्स्यसे।” वासुदेवः अपि पार्थात् स्थिरं सौहार्दं प्राप्तवान्, देवेशः कृष्णाय वरं दत्तवान्। इति सर्वेभ्यः वरान् दत्त्वा, मरुत्पतिः, अग्निं नमस्कृत्य, दिवं प्रत्यगच्छत्। ततः अग्निदेवः, वनं पशु-पक्षिसहितं दग्ध्वा, एकविंशतिदिनानि तुष्टः अभवत्। मांसं खादित्वा, रक्तं मेदोमयम् पीत्वा, परमसन्तुष्टः कृष्णार्जुनयोः इदं वचनं उवाच— “तस्मात्, नरश्रेष्ठौ, यथेष्टं गन्तुम् अनुज्ञां ददामि; वीरौ, यथास्वं इच्छां आचरतम्। अत्र दिव्यं गाण्डीवम्, अक्षय्यशरकोषौ, कपिध्वजयुक्तं रथं—सर्वं तव, बुद्धिमन्। एतेन धनुषा, रथेन, भरतवंशज, युद्धे देवमानुषान् शत्रून् विजेष्यसि।” इति, अग्निदेवस्य अनुज्ञां लब्ध्वा, अर्जुनः, वासुदेवः, दानवः च, तं स्थलम् उत्सृज्य निर्जग्मुः। ततः त्रयः, भरतश्रेष्ठ, तं देवं प्रदक्षिणं कृत्वा, रम्ये नदीतीरे उपविशन्। ततः, नारायणं, नरं श्रेष्ठं, सरस्वतीं, व्यासं च नमस्कृत्य, जयशब्दं उच्चारयेत्। “माया विमुक्तः अर्जुनः किम् अकरोत्?” इति प्रश्नः कृतः। शृणु, राजन्, पूर्वजस्य कर्माणि—तत्र, माया विमुक्त्वा, पार्थः, वीरश्रेष्ठः, गाण्डीवम्, अक्षय्यशरकोषौ, दिव्यायुधानि, पृथिव्यां दुर्लभानि, लब्धवान्। अग्निदेवात् रथम्, ध्वजम्, श्वेताश्वान्, वीरः प्राप्तवान्; हृष्टः पार्थः, मायया सह, तत्र स्थितः। ततः माया, वासुदेवस्य सन्निधौ, पार्थं प्रति, कृतज्ञः वचनं उवाच। सः कृताञ्जलिः, मधुरं वचनं, पुनः पुनः पूज्य, कृष्णं, क्रुद्धं, अग्निं, दग्धुम् इच्छन्तं, सम्मान्य—“त्वया, कुन्तिपुत्र, रक्षितः; किं ते करवाणि? असुरेषु विश्वकर्मा अहं, शत्रुनिग्रह। तस्मात्, तव कृते किञ्चित् दुराराध्यं कार्यं करोतु।” इति उक्तः, महाबलः पार्थः, क्षणं चिन्तयित्वा, मायायै स्मितं वदति—“सर्वं कृतं त्वया; शान्तः भव, महासुर। सदा मम प्रियः भव, वयं च तव सदा प्रियाः।” एवं धर्मकथायाः प्रवाहः, महाभारते, श्रद्धया शृण्वन्तु।