अनुज्ञां लब्ध्वा, हे भरतर्षभ, स मेघः तं वनं प्रविष्टवान्, तस्य गर्जनं सर्वाणि भूतानि कम्पयामास। तदा दग्धे खाण्डवे, वह्नेः स्वरूपं विराजमानमास, यथा मेरुः प्रभया समावृतः सूर्यरश्मिभिः शोभते स्म। तत्र तौ रथिनां श्रेष्ठौ, अग्नेः उभयतः रथे स्थितौ, सर्वदिशः प्राणिनां महद्वधं चक्रतुः। यत्र यत्र खाण्डववासिनः प्रजाः पलायमानाः दृश्यन्ते स्म, तत्र तत्र तौ महाबलिनौ तान् अन्वधावताम्। तयोः शीघ्रगामिनोः रथयोः मार्गे किमपि विवरं न दृश्यते स्म; तावुत्तमसारथी संलग्नाविव प्रतीयाते। ततः दह्यमाने खाण्डवे, सहस्रशः प्राणिनः सर्वतः भीषणनिनादान् कुर्वन्तः उत्पेतुः। केचनैकत्र दग्धाः, अन्ये तप्ताः, केचन नेत्राणि विदीर्णानि, अन्ये भग्नाः, अपरे विकीर्णाः च। केचन पुत्रान् समालिङ्ग्य, अन्ये पितॄन् भ्रातॄन् वा, स्नेहात् तान् न परित्यज्य तत्रैव नष्टाः। अन्ये दन्तान् घर्षयन्तः, असंख्येये उत्पत्य, पुनः कम्पमानाः वह्नौ प्रविविशुः। पक्षैः नेत्रैः पादैश्च तप्ताः, भूमौ पश्यन्ति, सन्त्रस्तदेहा इह तत्र विनश्यन्तः दृश्यन्ते स्म। तत्र जलाशयेभ्यः, अग्निना तप्तेभ्यः, मृताः कच्छपाः मत्स्याश्च सर्वत्र दृश्यन्ते। अन्ये ज्वलितदेहाः जीवन्निव वह्नयः प्रतीयन्ते, प्रजाः दग्धे खाण्डवे विनश्यन्त्यः दृष्टाः। अर्जुनः शरैः पतमानान् केचन विद्ध्वा, तान् खाण्डवदाहे पतितान् चकार। येषां देहाः सर्वतो विद्धाः, ते उच्चैः क्रोशन्तः वेगेन उत्पत्य पुनः खाण्डवे पतन्ति स्म। तदा तेषां वनवासिनां समूहात् विद्धानां, समुद्रमन्थननिनादवत् भीषणः शब्दः श्रूयते स्म। ततो वह्नेः ज्वलितात् महान्तः शिखरिणः व्योम्नि समुत्पेतुः, येन दिविस्थानां भीमं कम्पनं जातम्। तेन तीव्रज्वलनपीडिताः, देवा ऋषिप्रमुख्याः, सर्वे महात्मानः सुराः शतक्रतुम्, सहस्राक्षं सुरेन्द्रं, असुरारिं जग्मुः। ते ऊचुः—"कस्मात् सर्वे मर्त्याः दीप्तेन वह्निना दह्यन्ते? किं लोकानां विनाशः प्राप्तः, अमराधिप?" इत्युक्त्वा, वृत्रहा देवराजः, स्वयमालोक्य, हरिवाहनं सह खाण्डवमुक्तये प्रस्थितवान्। स देवेश्वरः वासवः, नानारथसंघैः व्योम पूरयित्वा, वर्षं ववर्ष। ततः देवेन्द्रप्रेरिताः मेघाः, शतसहस्रशः अक्षधारासमानं जलं खाण्डवाभिमुखं मुमुचुः। किन्तु ताः धाराः, जातवेदसः तेजसा व्योम्न्येव शुष्काः, वह्निं न सम्प्राप्नुः। तदा नमुचिच्छेदिन्, ज्वलितानलदाहेन कोपितः, पुनः जलप्रवर्षणं मेघैः चकार। तदा तद्वनं ज्वालासमूहैः, धूमेन, विद्युत्पातैः च, गर्जितैः च, भीषयितमभवत्। एवं, गिरिपातेन कम्पमानाः, खाण्डववासिनः—दानवाः, राक्षसाः, नागाः, व्याघ्राः, भल्लूकाः, वनचारिणः—भयात् उच्चैः क्रोशन्तः प्राद्रवन्। गजाः भग्नाः, व्याघ्राः, सिंहाः, केशिनः, मृगाः, महिषाः, शतशश्च पक्षिणः, ते सर्वे कम्पिताः। अन्ये प्राणी महता भीताः, तं वह्निं दृष्ट्वा, कृष्णमर्जुनौ चोत्तमास्त्रधारिणौ, पलायन्तः दृष्टवन्तः। भीमेन शब्देन सन्तप्ताः, तं दग्धवनं बहुषु स्थलेषु अपश्यन्। कृष्णं चास्त्रधारिणं दृष्ट्वा, ते भीषणं शब्दं कृतवन्तः; तेन घोरनिनादेन, वह्नेः शब्देन च, व्योम अपि प्रतिनेदुः, यथा अमङ्गलमेघैः। तदा महाबाहुः कृष्णः तेजस्वि चक्रं सन्दधे। केशवः तदतीव घोरं चक्रं प्रेषयामास तेषां विनाशाय; तेन दैत्यरक्षसां जातयः शतशः छिन्नाः, क्षणेन वह्नौ पतिताः। तत्र दैत्याः कृष्णचक्रेण विदारिताः, रुधिरमज्जसिक्ताः, सायंमेघवत् बभूवुः। भूताः, पक्षिणः, सर्पाः, मृगाश्च सहस्रशः, वृष्णिवंशजेन तत्र, कालरूपेण, निपातिताः। पुनः पुनः कृष्णः रिपुसूदनः चक्रेण तान् विदार्य, स्वहस्तमानीय, भूतान्, सर्पान्, राक्षसान् च निहन्ति स्म। तदा सर्वभूतात्मनः रूपं तत्र अतीव भीषणमभवत्। तेषां समागतदानवानां कश्चनापि कृष्णमर्जुनौ युद्धे न जिग्ये। यदा देवा न शक्ताः तं वह्निं बलात् शमयितुं वा, ते निवृत्ताः। तेषु निवृत्तेषु, शतक्रतुः तान् दृष्ट्वा हर्षितः, केशवमर्जुनौ स्तुतवान्। तदा, दिवौकसां निवृत्तेषु, गम्भीरः कश्चनाशरीरी वाणिः शतक्रतुम् इत्येवमुवाच।