एकदा समुद्रस्य चूर्णनं कृतं, तत्र तस्य जलं उत्तमरसैः मिश्रितं दुग्धं जातं। तस्मिन् दुग्धेण घृतं उत्पन्नं। ततः देवाः ब्रह्मा समक्षे उपविष्टाः, 'हे ब्रह्मन्, वयं अत्यन्तविघातिताः, किन्तु अमृतं न प्रकटितम्' इति वदन्ति। ब्रह्मा तेषां प्रति वदति, 'नारायणस्य विना, न अन्येषां देवतानां, न आसुराणां, न च एषः दीर्घकालः समुद्रचूर्णनः सफलः भविष्यति।' तत्र देवाः श्रान्ताः, 'अमृतं न प्रकटितम्' इति पुनः प्रकटिताः। ततः ब्रह्मा नारायणं प्रार्थयति, 'हे विष्णो, तेषां बलं दास्यसि, यः तेषां आश्रयः अस्ति।' नारायणः प्रतिवदति, 'अहं सर्वेषां अस्मिन् कार्ये बलं दास्यामि। चूर्णनकाष्ठं चालयताम्, च मन्दरं पुनः परिवर्तयताम्।' नारायणस्य वाक्यं श्रुत्वा, तेषां शक्तिमानां देवताः चूर्णनं पुनः चालयन्ति, अधिकं श्रमं कृत्वा। तत्र प्रथमं विषं प्रकटितं, तं ब्रह्मणः आज्ञया शिवः गृहीत्वा लोकानां रक्षार्थं तस्य ग्रहणं करोति। ततः ज्येष्ठा, सर्वाभरणैः अलंकृता, कृष्णवर्णा देवी प्रकटिता। ततस्तु समुद्रात् चूर्ण्यमानात् सोमः, शीतलः च प्रकाशवान् चन्द्रः, शान्तमना प्रकटितः। ततः शुद्धघृतात् श्रीः, श्वेतवर्णा देवी, प्रकटिता; सुरा अपि प्रकटिता, तथा श्वेत अश्वः अपि। दिव्य कौस्तुभमणिः, शुद्धघृतात् जातः, तेजस्वी च प्रकाशवान्, नारायणेन गृहीतः। श्रीः, सुरा, सोमः, च त्वरित अश्वः; तथा पारिजातः च सुरभिः, हे महर्षे, तत्र जाताः, सर्वेषां इच्छितफलानां प्रदाता। ततः महाकायः, चतुर्भुजः बलशाली गजः प्रकटितः; कपिलः इच्छाफलदात्री वृक्षः, कौस्तुभः च, अप्सराः च तत्र जाताः; यैः देवाः सूर्यमार्गे आश्रयं गत्वा पलायन्ति। ततः देवः धन्वन्तरिः, दिव्यरूपः, श्वेतपात्रं धारयन्, यत्र अमृतं स्थितम्, प्रकटितः। एषः अद्भुतः दृश्यं दृष्ट्वा, दानवाः सर्वे 'एषः मम' इति चिल्लाने आरभन्ति। ततः नारायणः मोहिनीं रूपं धारयित्वा, अद्भुतं स्त्रीरूपं गृहीत्वा दानवाः प्रति गच्छति। तत्र दानवाः, मनः मूढाः, तस्यां स्त्रीं प्रति सर्वे अमृतं ददति। नारायणः, जलपात्रं धारयन्, दैत्यानां समक्षे स्थित्वा, तेषां मध्ये अमृतं वितरणं आरभते। देवी देवताः अमृतं गृहीत्वा, दैत्यानां प्रति न ददति, तस्मिन् दैत्यानां दुःखं चिल्लाने आरभ्यते। ततः दैत्यानां प्रमुखः, विविधास्त्राणि गृहीत्वा, देवतानां प्रति धावन्ति। तस्मिन् समये, शक्तिमान् देवः विष्णुः, नारायणेन सह, अमृतं ददाति दानवमुख्याणां कर्तुं। ततः सर्वे देवाः विष्णुं प्राप्य अमृतं पिबन्ति, कोलाहले च। नरा, हरिः शक्तिमतां बाहुना, देवतानां अमृतं पानं करयति, धन्वा च धन्विनः दैत्यानां प्रति दूरं तिष्ठति; यथा प्रतिविधानं पिबन्ति, तेषां दैत्यानां सह संग्रामं करोति। यदा देवाः इच्छितं अमृतं पिबन्ति, तदा राहुः, दानवः, देवस्य रूपेण प्रकटितः, अपि तं पिबति। यदा तस्य दानवस्य कंठे अमृतं गत्वा, चन्द्रः च सूर्यः तं प्रकटयन्ति, देवतानां कल्याणार्थं। ततः भाग्यशालीः, चक्रं धारयन्, राहोः शिरः कटं करोति, तस्य बलात्। तस्य दानवस्य महाशिरः, पर्वतः इव, चक्रात् कटितं, पृथिव्यां पतति। शिरः कटितं, तस्य शरीरं आकाशं गत्वा गर्जति; ततः तस्य शिरशून्यं शरीरं पृथिव्यां किञ्चित् किञ्चित् कापि पतति। तेषां दानवस्य पृथिवी, तेरह्यः सहस्राणां, पर्वतानां, वनानां, द्वीपानां च सन्नद्धा चकितं जातं। ततः राहोः मुखे द्वेषः स्थापितः, यः अद्यापि चन्द्रं सूर्यं ग्रसति। भाग्यशाली हरिः, तस्य अद्वितीयं स्त्रीरूपं परित्यज्य, दैत्यानां प्रति भीषणं अस्त्राणि प्रक्षिपति। ततः महती भीषणं संग्रामं कृतं, देवतानां च दैत्यानां च समुद्रजलानि समीपे। विस्तृताः तीक्ष्णाः बाणाः सहस्राणि पतन्ति, यथा जवे तीर्यन्ति; तथा अन्यानि अस्त्राणि च। ततः दैत्या, चक्रेण कटिताः, रक्तं प्रवाहितं, खड्गैः, बाणैः, गदाभिः च, पृथिव्यां पतन्ति। सर्वत्र स्वर्णमालिकाः धारयन्तः, क्रूरैः परिष्कृताः, युद्धे कटिताः, पतन्ति। महादैत्या, रक्तं लपिताः, मृते, पर्वतस्य शिखराणां इव, पतन्ति। अनेकेषां स्थलेषु, सहस्त्राणां गर्जना, यथा ते आपस में अस्त्राणां प्रहारं कुर्वन्ति, सूर्यः अपि रक्तवर्णः जातः। तीक्ष्णैः लोहेन गदाभिः च, यथा युद्धे आपस में प्रहारं कुर्वन्ति, ध्वनिः आकाशं गच्छति। "कट! भङ्ग! पलाय! प्रहार! आक्रमण!" इति भयंकराः क्रियाः सर्वत्र श्रुता। यदा तत्र भीषणं संग्रामं जातं, तदा दिव्यौ, नरा च नारायणः, संग्रामे प्रवेशं कुर्वन्ति।