ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਯੁਗੈਃ ਸਹ। ऋਚੋ ਯਜੂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਗ੍ਰਹਾਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਸਮੇਤ; ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਯਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਦਾਨਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਤਥਾ। ਇਤਿ ਨੈਕਾਸ਼੍ਰਯਂ ਜਨ੍ਮ ਦਿਵ੍ਯਮਾਨੁषਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਨਿਆਂ, ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਮਤ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚੈਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍। ਨਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਵਨਾਨਾਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਚ
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਯੁਦ੍ਧਕੌਸ਼ਲਮ੍। ਵਾਕ੍ਯਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਰੱਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਜੰਗ ਦੀ ਕਲਾ, ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਗਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍। ਪਰਂ ਨ ਲੇਖਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਤਸ੍ਯ ਭੁਵਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਹ ਕਰ ਸਕੇ।
ਤਪੋਵਿਸ਼ਿष੍ਟਦਪਿ ਵੈ ਵਸਿष੍ਠਾਨ੍ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਤ੍। ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਰਹਸ੍ਯਜ੍ਞਾਨਵੇਦਨਾਤ੍
ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਤ੍ਯਾਂ ਤੇ ਵੇਦ੍ਮਿ ਗਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੀਮ੍। ਤ੍ਵਯਾਚ ਕਾਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਵਿ ਹੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਸ੍ਯ ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਕਵਯੋ ਨ ਸਮਰ੍ਥਾ ਵਿਸ਼ੇषਣੇ। ਵਿਸ਼ੇषਣੇ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤ੍ਰਯ ਇਵਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਕਵੀ ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਜਡਾਨ੍ਧਬਧਿਰੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਤਮੋਭੂਤਂ ਜਗਦ੍ਭਵੇਤ੍। ਯਦਿ ਜ੍ਞਾਨਹੁਤਾਸ਼ੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਿਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾ ਜਗਾਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਮੂਰਖ, ਅੰਨੀ, ਬਹਿਰੀ, ਪਾਗਲ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਤਮਸਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਵੇष੍ਟਿਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਜ੍ਞਾਨਾਞ੍ਜਨਸ਼ਲਾਕਾਭਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵਃ ਕृਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੰਜਨ ਦੀ ਸਲਾਈ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਰਤਸੂਰ੍ਯੇਣ ਨृਣਾਂ ਵਿਨਿਹਤਂ ਤਮਃ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਰਜ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੁਤਿਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨਾ। ਨृਣਾਂ ਕੁਮੁਦਸੌਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕृਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਮੋਹਾਵਰਣਘਾਤਿਨਾ। ਲੋਕਗਰ੍ਭਗृਹਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਯਥਾਵਤ੍ਸਂਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੀਵੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਯਬੀਜੋ ਵੈ ਪੌਲੋਮਾਸ੍ਤੀਕਮੂਲਵਾਨ੍। ਸਂਭਵਸ੍ਕਨ੍ਧਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸਭਾਪਰ੍ਵਵਿਟਙ੍ਕਵਾਨ੍
ਸੰਖੇਪ ਅਧਿਆਇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਪੌਲੋਮਾ ਤੇ ਆਸਤਿਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ; ਸੰਭਵ ਪੱਖਾ ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭਾ ਪర్వ ਇਸ ਦੀ ਗੰਢ ਹੈ।
ਆਰਣ੍ਯਪਰ੍ਵਰੂਪਾਢ੍ਯੋ ਵਿਰਾਟੋਦ੍ਯੋਗਸਾਰਵਾਨ੍। ਭੀष੍ਮਪਰ੍ਵਮਹਾਸ਼ਾਖੋ ਦ੍ਰੋਣਪਰ੍ਵਪਲਾਸ਼ਵਾਨ੍
ਇਹ ਅਰਣਯਕ ਪੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਵੀਰਾਟ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਪੱਖ ਦਾ ਸਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਭੀਸ਼ਮ ਪੱਖ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਟਾਹਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪੱਖ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਪਰ੍ਵਸਿਤੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸ਼ਲ੍ਯਪਰ੍ਵਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਰ੍ਵੈषੀਕਵਿਸ਼੍ਰਾਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰ੍ਵਮਹਾਫਲਃ
ਕਰਨ ਪੱਖ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਸ਼ਲਯ ਪੱਖ ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ; ਸਤ੍ਰੀ ਪੱਖ ਇਸ ਦੀ ਠੰਢਕ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੱਖ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਮृਤਸਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਨਸਂਸ਼੍ਰਯਃ। ਮੌਸਲਸ਼੍ਰੁਤਿਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਃ ਸ਼ਿष੍ਟਦ੍ਵਿਜਨਿषੇਵਿਤਃ
ਅਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਤੇ ਅੰਸ਼ਾਸਨ ਪੱਖ, ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਕ ਪੱਖ ਇਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ; ਮੌਸਲ ਪੱਖ ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚੰਗੇ ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਵਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮੁਪਜੀਵ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਇਵ ਭੂਤਾਨਾਮਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਾਰਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਖੁੱਟ ਬਦਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ।
ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਲੇਖਨਾਰ੍ਥਾਯ ਗਣੇਸ਼ਃ ਸ੍ਮਰ੍ਯਤਾਂ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਮুনি, ਪਹਿਲਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ।
ਏਵਮਾਭਾष੍ਯ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍। ਭਗਵਾਨ੍ਸ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ऋषਿਦੇਵਗਣੈਃ ਸਹ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸਸ੍ਮਾਰ ਹੇਰਮ੍ਬਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਹੇਰੰਬ (ਗਣੇਸ਼) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਮृਤਮਾਤ੍ਰੋ ਗਣੇਸ਼ਾਨੋ ਭਕ੍ਤਚਿਨ੍ਤਿਤਪੂਰਕਃ। ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ੋ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸੋ ਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਹੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਓਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਖੜੇ ਸਨ।
ਪੂਜਿਤਸ਼੍ਚੋਪਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਸੇਨੋਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾਨਘ। ਲੇਖਕੋ ਭਾਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਗਣਨਾਯਕ।। ਮਯੈਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕਲ੍ਪਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਗਣਨਾਯਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ੋ ਯਦਿ ਮੇ ਲੇਖਨੀ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਲਿਖਤੋ ਨਾਵਤਿष੍ਠੇਤ ਤਦਾ ਸ੍ਯਾਂ ਲੇਖਕੋ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਮੇਰੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਕਲਮ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਰੁਕੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣਾਂਗਾ।'
ਵ੍ਯਾਸੋऽਪ੍ਯੁਵਾਚ ਤਂ ਦੇਵਮਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਾ ਲਿਖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਓਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਣੇਸ਼ੋਪਿ ਬਭੂਵ ਕਿਲ ਲੇਖਕਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਬਿਨਾਂ ਸਮਝੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਲਿਖੀਂ।' 'ਓਮ' ਆਖ ਕੇ, ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣ ਗਏ।
ਗ੍ਰਨ੍ਥਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਤਦਾ ਚਕ੍ਰੇ ਮੁਨਿਰ੍ਗੂਢਂ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨਿਰ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਸ੍ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਰਚ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਅष੍ਟੌ ਸ਼੍ਲੋਕਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅष੍ਟੌ ਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਤਾਨਿ ਚ। ਅਹਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਸ਼ੁਕੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਂਜਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਅੱਠ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਜਯ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ।
ਤਚ੍ਛ੍ਲੋਕਕੂਟਮਦ੍ਯਾਪਿ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਸੁਦृਢਂ ਮੁਨੇ। ਭੇਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇऽਰ੍ਥਸ੍ਯਂ ਗੂਢਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਹੇ ਮুনি, ਉਹ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਸੁਕੁਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਪਿ ਗਣੇਸ਼ੋ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਸ੍ਤੇ ਵਿਚਾਰਯਨ੍। ਤਾਵਚ੍ਚਕਾਰ ਵ੍ਯਾਸੋਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਬਹੂਨਪਿ
ਗਣੇਸ਼ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲੋਕ ਰਚ ਲੈਂਦੇ।
ਤਸ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਖਾਪੁष੍ਪਫਲੋਦਯਮ੍। ਸ੍ਵਾਦੁਮੇਧ੍ਯਰਸੋਪੇਤਮਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮਮਰੈਰਪਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦੇ।