ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੇਣ ਰੁਦ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਜਗਾਮ ਗਙ੍ਗਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪੁਰਾ ਵੈ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯੇ ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਰਮੁਪਾਸਤੇ। ਤਤ੍ਰ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਰਾਜਞ੍ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਮਕਰੋਤ੍ਤਦਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨੈਮੀਸ਼ ਆਰਣਯ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਈ।
ਤਤੋ ਯਮੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਜ- ਨ੍ਨਾਮਾਰਯਤ੍ਕਂਚਿਦਪਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਬਹੁਲਾ ਬਭੂਵੁਃ ਕਾਲਾਤਿਪਾਤਾਨ੍ਮਰਣਪ੍ਰਹੀਣਾਃ
ਫਿਰ ਯਮ ਉਥੇ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਰੁਕ ਗਈ।
ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਰੁਣਃ ਕੁਬੇਰਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਰਾ ਵਸਵੋऽਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ। ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾऽਨ੍ਯੇ
ਸੋਮਾ, ਸ਼ਕਰ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ, ਸਾਧਿਆ, ਰੁਦਰ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਸਭ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰੁਵਁਲ੍ਲੋਕਗੁਰੁਂ ਸਮੇਤਾ ਭਯਾਤ੍ਤੀਵ੍ਰਾਨ੍ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਵਿਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਯਾਦੁਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤਃ ਸੁਖੇਪ੍ਸਵਃ ਪ੍ਰਯਾਮ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰਣਂ ਭਵਨ੍ਤਮ੍
ਫਿਰ, ਸਭ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਾਧੂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ; ਡਰ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ।
ਕਿਂ ਵੋ ਭਯਂ ਮਾਨੁषੇਭ੍ਯੋ ਯੂਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦਾऽਮਰਾਃ। ਮਾ ਵੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸਕਾਸ਼ਾਦ੍ਵੈ ਭਯਂ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਅਮਰ ਹੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਮਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਂਵृਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਸ਼ੇषੋऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਅਵਿਸ਼ੇषਾਦੁਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੇषਾਰ੍ਥਮਿਹਾਗਤਾਃ
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਮਰ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਸ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਲੱਭਣ ਆਏ ਹਨ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਵ੍ਯਾਪृਤਃ ਸਤ੍ਰਹੇਤੋ- ਸ੍ਤੇਨ ਤ੍ਵਿਮੇ ਨ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਗ੍ਰੇ ਕृਤਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇ ਤਤ ਏषਾਂ ਭਵਿਤੈਵਾਨ੍ਤਕਾਲਃ
ਵੈਵਸਵਤ ਯਜਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਲਵੇਗਾ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯੈਵ ਤਨੁਰ੍ਵਿਭਕ੍ਤਾ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਯੁष੍ਮਾਕਮੁਤ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਾ। ਸੈषਾਮਨ੍ਤੋ ਭਵਿਤਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਕਾਲੇ ਨ ਤਤ੍ਰ ਵੀਰ੍ਯਂ ਭਵਿਤਾ ਨਰੇषੁ
ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਿਸਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਜਦੇਵਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾ ਯਜਨ੍ਤੇ। ਸਮਾਸੀਨਾਸ੍ਤੇ ਸਮੇਤਾ ਮਹਾਬਲਾ ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾਂ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਮ੍
ਫਿਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਕਮਲ ਵੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਦ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇ ਬਭੂਵੁ- ਸ੍ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੂਰੋ ਜਗਾਮ। ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ਯੋषਾਮਥ ਪਾਵਕਪ੍ਰਭਾਂ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਗਙ੍ਗਾ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾ
ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁਵਾਰੀ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੇਖੀ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਯੋषਾ ਰੁਦਤੀ ਜਲਾਰ੍ਥਿਨੀ ਗਙ੍ਗਾਂ ਦੇਵੀਂ ਵ੍ਯਵਗਾਹ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ੍। ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦੁਃ ਪਤਿਤੋ ਜਲੇ ਯ- ਸ੍ਤਤ੍ਪਦ੍ਮਮਾਸੀਦਥ ਤਤ੍ਰ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍
ਉਥੇ, ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਰਸ ਵਿਚ, ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਸੂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਉੱਗ ਆਇਆ।
ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਜ੍ਰੀ ਤਦਾਨੀ- ਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਤਾਂ ਯੋषਿਤਮਨ੍ਤਿਕਾਦ੍ਵੈ। ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰੇ ਰੋਦਿषਿ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋ- ਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਥ੍ਯਂ ਕਾਮਯੇऽਹਂ ਬ੍ਰਵੀਹਿ
ਉਹ ਅਜੋਬਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ—ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ਮਾਮਿਹ ਯਾऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਕ੍ਰ ਯਦਰ੍ਥਂ ਚਾਹਂ ਰੋਦਿਮਿ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ। ਆਗਚ੍ਛ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰਤੋ ਗਮਿष੍ਯੇ ਦ੍ਰष੍ਟਾऽਸਿ ਤਦ੍ਰੋਦਿਮਿ ਯਤ੍ਕृਤੇऽਹਮ੍
'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਸ਼ਕਰ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਮੈਂ, ਨਸੀਬੋਂ ਮਾਰੀ, ਰੋਂਦੀ ਹਾਂ। ਆ, ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ—ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਲਈ ਰੋਂਦੀ ਹਾਂ।'
ਤਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮਨ੍ਵਗਚ੍ਛਤ੍ਤਦਾਨੀਂ ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਦਾਰਾਤ੍ਤਰੁਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਮ੍। ਸਿਦ੍ਧਾਸਨਸ੍ਥਂ ਯੁਵਤੀਸਹਾਯਂ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਗਿਰਿਰਾਜਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ
ਜਦ ਉਹ ਚਲ ਪਈ, ਇੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਿਧੀ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੌਪੜ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੇਵਰਾਜੋ ਮਮੇਦਂ ਤ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਭੁਵਨਂ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਈਸ਼ੋऽਹਸ੍ਮੀਤਿ ਸਮਨ੍ਯੁਰਬ੍ਰਵੀ- ਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ। ਮੈਂ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹਾਂ!'—ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਪੜ ਵਿਚ ਡੂੰਘਾ ਲੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵੋ ਜਹਾਯ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ੈਰੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤੋऽਭੂਦਥ ਦੇਵਰਾਜ- ਸ੍ਤੇਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਵਤਸ੍ਥੇ
ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਤਿੱਖੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਥਾਂ 'ਤੇ ਥੰਮ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਥੰਮ।
ਯਦਾ ਤੁ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਹਾਸ੍ਯ ਕ੍ਰੀਡਯਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀਂ ਰੁਦਤੀਂ ਤਾਮੁਵਾਚ। ਆਨੀਯਤਾਮੇष ਯਤੋऽਹਮਾਰਾ- ਨ੍ਨੈਨਂ ਦਰ੍ਪਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯਾਵਿਸ਼ੇਤ
ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਉਸ ਵਿਚ ਮੁੜ ਘਮੰਡ ਨਾ ਆਵੇ।'
ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤਯਾ ਤੁ ਸ੍ਰਸ੍ਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਪਤਿਤੋऽਭੂਦ੍ਧਰਣ੍ਯਾਮ੍। ਤਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭਗਵਾਨੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਮੈਵਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ਕ੍ਰ ਕृਥਾਃ ਕਥਂਚਿਤ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਛੂਹਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤੇ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸ਼ਕਰ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੀਂ।'
ਨਿਵਰ੍ਤਯੈਨਂ ਚ ਮਹਾਦ੍ਰਿਰਾਜਂ ਬਲਂ ਚ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਤਵਾਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਛਿਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚੈਵਾਵਿਸ਼ ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰਾਸਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਃ ਸੂਰ੍ਯਭਾਸਃ
'ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਬੇਹੱਦ ਹਨ। ਮੱਧਲੇ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿਚ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।'
ਸ ਤਦ੍ਵਿਵृਤ੍ਯ ਵਿਵਰਂ ਮਹਾਗਿਰੇ- ਸ੍ਤੁਲ੍ਯਦ੍ਯੁਤੀਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋऽਨ੍ਯਾਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼। ਸ ਤਾਨਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਬਭੂਵ ਦੁਃਖਿਤਃ ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨਾਹਂ ਭਵਿਤਾ ਵੈ ਯਥੇਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ, ਇੱਕੋ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਕੀ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ?'
ਤਤੋ ਦੇਵੋ ਗਿਰਿਸ਼ੋ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਂ ਵਿਵृਤ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਕੁਪਿਤੋऽਭ੍ਯੁਵਾਚ। ਦਰੀਮੇਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ ਯਨ੍ਮਾਂ ਬਾਲ੍ਯਾਦਵਮਂਸ੍ਥਾਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਫਿਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਜਾ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ ਸੀ।'
ਉਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਵਿਭੁਨਾ ਦੇਵਰਾਜਃ ਪ੍ਰਾਵੇਪਤਾऽऽਰ੍ਤੋ ਭृਸ਼ਮੇਵਾਭਿषਙ੍ਗਾਤ੍। ਸ੍ਰਸ੍ਤੈਰਙ੍ਗੈਰਨਿਲੇਨੇਵ ਨੁਨ੍ਨ- ਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਂ ਗਿਰਿਰਾਜਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ
ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਡਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕੰਬਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵੈ ਵृषਵਾਹਨੇਨ ਪ੍ਰਵੇਪਮਾਨਃ ਸਹਸੈਵਮੁਕ੍ਤਃ। ਉਵਾਚ ਦੇਵਂ ਬਹੁਰੂਪਮੁਗ੍ਰ- ਮਦ੍ਯਾਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਭਵਾਦ੍ਯਃ
ਉਹ ਵੱਛਾ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਚਾਨਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।'
ਤਮਬ੍ਰਵੀਦੁਗ੍ਰਵਰ੍ਚਾਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਨੈਵਂਸ਼ੀਲਾਃ ਸ਼ੇषਮਿਹਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ। ਏਤੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਭਵਿਤਾਰਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾ- ਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਂ ਦਰੀਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੇष੍ਯ
ਉਗਰਵਰਚਾ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਰਹੋ।'
ਏषਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿਤਾ ਵੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ਯੋਨਿਂ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਨੁषੀਮਾਵਿਸ਼ਧ੍ਵਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਯੂਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾऽਵਿषਹ੍ਯਂ ਬਹੂਨਨ੍ਯਾਨ੍ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪਯਿਤ੍ਵਾ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਨੁੱਖੀ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਨਮ ਲਓ। ਉਥੇ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹੇ ਪਾ ਕੇ—
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍ਵਿਵਿਧਾਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਕਸਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣਗੇ।
ਗਮਿष੍ਯਾਮੋ ਮਾਨੁषਂ ਦੇਵਲੋਕਾ- ਦ੍ਦੁਰਾਧਰੋ ਵਿਹਿਤੋ ਯਤ੍ਰ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ। ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨਾਦਧੀਰਞ੍ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ਵਾਯੁਰ੍ਮਘਵਾਨਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ
ਅਸੀਂ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਔਖਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ, ਵਾਯੂ, ਮਘਵਾਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ—ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਮਾਂ ਦੀ ਜਣਨੀ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਰ੍ਵਚਸ੍ਤੁ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪੁਨਰੇਵੇਦਮਾਹ। ਵੀਰ੍ਯੇਣਾਹਂ ਪੁਰੁषਂ ਕਾਰ੍ਯਹੇਤੋ- ਰ੍ਦਦ੍ਯਾਮੇषਾਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵ, ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।'
ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਗ੍ਭੂਤਧਾਮਾ ਚ ਸ਼ਿਬਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੇषਾਂ ਵੈ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਭੁਗ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਬੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਚੌਥਾ, ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੰਜਵਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।