ਅਸ਼ੇਤ ਭੂਮੌ ਸਹ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਾਦੋਪਧਾਨੀਵ ਕृਤਾ ਕੁਸ਼ੇषੁ। ਨ ਤਤ੍ਰ ਦੁਃਖਂ ਮਨਸਾਪਿ ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਚਾਵਮੇਨੇ ਕੁਰੁਪੁਙ੍ਗਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍
ਉਹ ਭੂਮਿ ਉੱਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਈ, ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕੀਆ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਸੀ।
ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੂਰਾਃ ਕਥਯਾਂਬਭੂਵੁਃ ਕਥਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਪृਤਨਾਧਿਕਾਰਾਃ। ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਰਥਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾਨ੍ ਖਡ੍ਗਾਨ੍ਗਦਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਰਸ਼੍ਵਧਾਂਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਉੱਥੇ ਵਧੀਆ-ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—ਲੜਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਆਸਮਾਨੀ ਹਥਿਆਰ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਾ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ।
ਤੇषਾਂ ਕਥਾਸ੍ਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍। ਸੁਸ਼੍ਰਾਵ ਕृष੍ਣਾਂ ਚ ਤਦਾ ਨਿषਣ੍ਣਾਂ ਤੇ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੇ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮਨੁष੍ਯਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਾਂਚਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣੀਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਤੇषਾਂ ਕਥਿਤਂ ਚੈਵ ਰਾਤ੍ਰੌ। ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਦ੍ਰੁਪਦਾਯਾਖਿਲੇਨ ਨਿਵੇਦਯਿष੍ਯਂਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਜਗਾਮ
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਹ ਰਾਤ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤੁਰਿਆ।
ਪਾਞ੍ਚਾਲਰਾਜਸ੍ਤੁ ਵਿषਣ੍ਣਰੂਪ- ਸ੍ਤਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਪ੍ਰਤਿਵਿਨ੍ਦਮਾਨਃ। ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਸਾ ਗਤਾ ਕੇਨ ਨੀਤਾ ਚ ਕृष੍ਣਾ
ਪਾਂਚਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ ਗਈ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ?'
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣ ਨ ਹੀਨਜੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯੇਨ ਵਾ ਕਰਦੇਨੋਪਪਨ੍ਨਾ। ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਨ ਪਙ੍ਕਦਿਗ੍ਧਂ ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਮਾਲਾ ਪਤਿਤਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ
'ਕਦੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਘੱਟ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜਾਂ ਵੈਸ਼, ਜੋ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਈ? ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਕੀਂਚੜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀ?'
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਵਰੋ ਮਨੁष੍ਯ ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਵਰ੍ਣੋऽਪ੍ਯੁਤ ਏਵ ਕਚ੍ਚਿਤ੍। ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਵਾਮੋ ਮਮ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਾਦਃ ਕृष੍ਣਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਕृਤੋऽਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ
'ਕਦੇ ਉਹ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ? ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਪੈਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪੁੱਤ?'
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤਪ੍ਸ੍ਯੇ ਪਰਮਪ੍ਰਤੀਤਃ ਸਂਯੁਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥੇਨ ਨਰਰ੍षਭੇਣ। ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਕੋऽਸੌ ਵਿਜੇਤਾ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਮਮਾਦ੍ਯ
'ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਪਾਰਥਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਨਾ ਪਵੇ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਵੱਡੇ ਜੀ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਯ ਕਚ੍ਚਿ- ਤ੍ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਸ੍ਯ ਧ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਃ। ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਥੇਨ ਯਵੀਯਸਾऽਧ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਗृਹੀਤਂ ਨਿਹਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍
'ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਂਕੁਰੂ, ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹਨ? ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਰਥ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ?'
ਤਤਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਃ ਪਰਿਹृष੍ਟਰੂਪਃ ਪਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਥ ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ। ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸੋਮਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬਰ੍ਹੋ ਵृਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਹृਤਾ ਚ ਕृष੍ਣਾ
ਫਿਰ, ਐਸਾ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ, ਸੋਮਕਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ।
ਯੋऽਸੌ ਯੁਵਾ ਵ੍ਯਾਯਤਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਾਜਿਨੀ ਦੇਵਸਮਾਨਰੂਪਃ। ਯਃ ਕਾਰ੍ਮੁਕਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਕृਤਵਾਨਧਿਜ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਯਃ ਪਾਤਿਤਵਾਨ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍
'ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਪਹਿਨਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ—'
ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਵृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯੈਰਭਿਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ। ਚਕ੍ਰਾਮ ਵਜ੍ਰੀਵ ਦਿਤੇਃ ਸੁਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਦੇਵੈਰ੍ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਜੁष੍ਟਃ
'ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।'
ਕृष੍ਮਾ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਜਿਨਮਨ੍ਵਯਾਤ੍ਤਂ ਨਾਗਂ ਯਥਾ ਨਾਗਵਧੂਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ। `ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਯੁਵਾ ਵਾਰਣਮਤ੍ਤਗਾਮੀ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ ਤਤ੍
'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਫੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਆਮ, ਨੌਜਵਾਨ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।'
ਯਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚਕਾਰ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਙ੍ਕੇऽਰ੍ਜੁਨਂ ਤਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵੀਰ੍ਯਮ੍।' ਅਮृष੍ਯਮਾਣੇषੁ ਨਰਾਧਿਪੇषੁ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇषੁ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਤ੍ਸੁ
'ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਤਪੁਤਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ; ਜਦ ਰਾਜੇ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ।'
ਤਤੋऽਪਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਙ੍ਘਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮਾਰੁਜ੍ਯ ਮਹੀਪ੍ਰਰੋਹਮ੍। ਪ੍ਰਾਕਾਲਯਤ੍ਤੇਨ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵੌਘਾਨ੍ ਭੀਮੋऽਨ੍ਤਕਃ ਪ੍ਰਾਣਭृਤੋ ਯਥੈਵ
ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਭੀਮ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਦਰੱਖਤ ਚੜ੍ਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾਦ੍ਭਾਰ੍ਗਵਕਰ੍ਮਸ਼ਾਲਾਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਾਰਖਾਨਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੋਪਵਿष੍ਟਾਰ੍ਚਿਰਿਵਾਨਲਸ੍ਯ ਤੇषਾਂ ਜਨਿਤ੍ਰੀਤਿ ਮਮ ਪ੍ਰਤਰ੍ਕਃ। ਤਥਾਵਿਧੈਰੇਵ ਨਰਪ੍ਰਵੀਰੈ- ਰੁਪੋਪਵਿष੍ਟੈਸ੍ਤ੍ਰਿਬਿਰਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪੈਃ
ਉਥੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਇਕ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਧੀਆ ਯੋਧੇ ਵੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਵਭਿਵਾਦ੍ਯ ਪਾਦਾ- ਵੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਕृष੍ਣਾਮਭਿਵਾਦਯੇਤਿ। ਸ੍ਥਿਤੌ ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਪ੍ਰਚਾਰਾਯ ਗਤਾ ਨਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ
ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਕੇ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ' ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਭੈਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਕृष੍ਣਾ ਦਤ੍ਵਾ ਬਲਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਾਚ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾ। ਤਾਂ ਚੈਵ ਵृਦ੍ਧਾਂ ਪਰਿਵੇष੍ਯ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਪ੍ਰਵੀਰਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯਭੁਙ੍ਕ੍ਤ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿਖ ਲਈ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤਾ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਕृष੍ਣਾ ਚ ਤੇषਾਂ ਚਰਣੋਪਧਾਨੇ। ਆਸੀਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ਯਨਂ ਚ ਤੇषਾਂ ਦਰ੍ਭਾਜਿਨਾਗ੍ਰਾਸ੍ਤਰਣੋਪਪਨ੍ਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੁੱਤ ਗਏ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਤਕੀਆ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੌਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਉਪਰੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਵਿਛੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਤੇ ਨਰ੍ਦਮਾਨਾ ਇਵ ਕਾਲਮੇਘਾਃ ਕਥਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਥਯਾਂਬਭੂਵੁਃ। ਨ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰੌਪਯਿਕੀਃ ਕਥਾਸ੍ਤਾ ਨ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਵੀਰਾਃ
ਉਹ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਵਪਾਰੀ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਪੁਂਗਵਾਸ੍ਤੇ ਯਥਾ ਹਿ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਰਾਜਨ੍। ਆਸ਼ਾ ਹਿ ਨੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਿਯਂ ਸਮृਦ੍ਧਾ ਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਾਞ੍ਸ਼ृਣੁਮੋऽਗ੍ਨਿਦਾਹਾਤ੍
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਧੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਹਨ।
ਯਥਾ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨਿਹਤਂ ਧਨੁਸ਼੍ਚ ਸਜ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਤਥਾ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ। ਯਥਾ ਹਿ ਭਾषਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਤੇ ਛਨ੍ਨਾ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਲੁਕ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਪ੍ਰੇषਾਯਾਮਾਸ ਤੇषਾਮ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਮ ਯੁष੍ਮਾਨਿਤਿ ਭਾषਮਾਣੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਾਣ੍ਡੁਸੁਤਾਃ ਸ੍ਥ ਕਚ੍ਚਿਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 'ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕਿ ਨਹੀਂ।'
ਗृਹੀਤਵਾਕ੍ਯੋ ਨृਪਤੇਃ ਪੁਰੋਧਾ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮਭਿਧਾਯ ਤੇषਾਮ੍। ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਨृਪਤੇਰ੍ਯਥਾਵ- ਦੁਵਾਚ ਚਾਨੁਕ੍ਰਮਵਿਕ੍ਰਮੇਣ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣਾਇਆ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤ੍ਯਵਨੀਸ਼੍ਵਰੋ ਵਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲਰਾਜੋ ਵਰਦੋ ਵਰਾਰ੍ਹਾਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵੇਦ੍ਧਾਰਮਿਮਂ ਹਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰ੍षਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ਸਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਯੋਗਯੋ। ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ।
ਆਖ੍ਯਾਤ ਚ ਜ੍ਞਾਤਿਕੁਲਾਨੁਪੂਰ੍ਵੀ ਪਦਂ ਸ਼ਿਰਃਸੁ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਕੁਰੁਧ੍ਵਮ੍। ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਯਧ੍ਵਂ ਹृਦਯਂ ਮਮੇਦਂ ਪਾਞ੍ਚਾਲਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸਾਨੁਗਸ੍ਯ
ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੱਸੋ; ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ; ਮੇਰਾ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਹਿ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਸਖਾ ਚਾਤ੍ਮਸਮੋ ਬਭੂਵ। ਤਸ੍ਯੈष ਕਾਮੋ ਦੁਹਿਤਾ ਮਮੇਯਂ ਸ੍ਨੁषਾ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਿਹ ਕੌਰਵਸ੍ਯ
ਪਾਂਡੁ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਅਯਂ ਹਿ ਕਾਮੋ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਙ੍ਗਾਃ। ਯਦਰ੍ਜੁਨੋ ਵੈ ਪृਥੁਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁ- ਰ੍ਧਰ੍ਮੇਣ ਵਿਨ੍ਦੇਤ ਸੁਤਾਂ ਮਮੈਤਾਮ੍
ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ, ਕਿ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਚੌੜੇ ਤੇ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ।
ਕृਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਮਮੇਦਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਹਿਤਂ ਤਦੇਤਤ੍। ਅਥੋਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਹਿ ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤੋ ਵਿਨੀਤਂ ਸਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ
ਜੇ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਭਲਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।