ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭਾषਿਤਮ੍। ਸੋऽਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਥ ਨ ਸਸ੍ਮਾਰ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ; ਪਰ ਅੰਦਰਲੀ ਹਵेली ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਤਤੋऽਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰ ਉਤ੍ਥਾਯ ਸੂਦਮਾਨਾਯ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਫਿਰ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਗਚ੍ਛਾਮੁष੍ਮਿਨ੍ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਅਨ੍ਨਾਰ੍ਥੀ ਤਂ ਤ੍ਵਮਨ੍ਨੇਨ ਸਮਾਂਸੇਨੋਪਪਾਦਯ
ਚਲੋ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੁੱਖਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਮੰਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਨਾ ਹੀ ਖਾਣਾ ਦੇਵੋ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਸੂਦਃ ਸੋऽਨਾਸਾਦ੍ਯਾਮਿषਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮੈ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵ੍ਯਥਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਸ ਨਾ ਲੱਭਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜਾ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਵਿष੍ਟਃ ਸੂਦਮਾਹ ਗਤਵ੍ਯਥਃ। ਅਪ੍ਯੇਨਂ ਨਰਮਾਂਸੇਨ ਭੋਜਯੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਪਰ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਮਾਸ ਖਵਾਓ।'
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੂਦਃ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਵਧ੍ਯਘਾਤਿਨਾਮ੍। ਗਤ੍ਵਾऽऽਜਹਾਰ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਨਰਮਾਂਸਮਪੇਤਭੀਃ
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਆਖ ਕੇ, ਰਸੋਈਏ ਡਰ-ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਮਾਸ ਲਿਆ ਆਇਆ।
ਏਤਤ੍ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦਨ੍ਨੋਪਹਿਤਮਾਸ਼ੁ ਵੈ। ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨੇ
ਉਹ ਮਾਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਿਦ੍ਧਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ। ਅਭੋਜ੍ਯਮਿਦਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕ੍ਰੋਧਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਧ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਯਸ੍ਮਾਦਭੋਜ੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਮੇ ਦਦਾਤਿ ਸ ਨृਪਾਧਮਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਕੰਮਾ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ—
ਸਕ੍ਤੋ ਮਾਨੁषਮਾਂਸੇषੁ ਯਥੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾ ਪੁਰਾ। ਉਦ੍ਵੇਜਨੀਯੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਚਰਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍
—ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਦ੍ਵਿਰਨੁਵ੍ਯਾਹृਤੇ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ ਸ਼ਾਪੋ ਬਲਵਾਨਭੂਤ੍। ਰਕ੍ਸ਼ੋਬਲਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਵਿਸਂਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਭਵਨ੍ਨृਪਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੋ ਵਾਰੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਜਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਪਹृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਉਵਾਚ ਸ਼ਖ੍ਤਿਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਾਦਿਵ ਭਾਰਤ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੱਸ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਾਂਗ, ਆਖਿਆ।
ਯਸ੍ਮਾਦਸਦृਸ਼ਃ ਸ਼ਾਪਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋऽਯਂ ਮਯਿ ਤ੍ਵਯਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿष੍ਯੇ ਖਾਦਿਤੁਂ ਪੁਰੁषਾਨਹਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲਤ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯ ਚ। ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪਸ਼ੁਮਿਵੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਬਾਘ, ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਨਂ ਤੁ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ। ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯੈਵ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਦਿਦੇਸ਼ ਹ
ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
ਸ ਤਾਞ੍ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਵਰਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਿਂਹਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਮृਗਾਨਿਵ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਬਾਘ ਵਾਂਗ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖਾ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਘਾਤਿਤਾਞ੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਤਾਨ੍ਸੁਤਾਨ੍। ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਤਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮਹਾਦ੍ਰਿਰਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲਦਾ ਹੈ, ਝੱਲਿਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਚਾਤ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ। ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਕੌਸ਼ਿਕੋਚ੍ਛੇਦਂ ਮੇਨੇ ਮਤਿਮਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
ਸ ਮੇਰੁਕੂਟਾਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮੁਮੋਚ ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਗਿਰੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਤੁ ਤੂਲਰਾਸ਼ਾਵਿਵਾਪਤਤ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੱਟਾਨ 'ਤੇ ਉਹ ਤੂਲ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਡਿੱਗਿਆ।
ਨ ਮਮਾਰ ਚ ਪਾਤੇਨ ਸ ਯਦਾ ਤੇਨ ਪਾਣ੍ਡਵ। ਤਦਾਗ੍ਨਿਮਿਦ੍ਧਂ ਭਗਵਾਨ੍ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਵਨੇ
ਤੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਹ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਤਦਾ ਸੁਸਮਿਦ੍ਧੋऽਪਿ ਨ ਦਦਾਹ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋऽਪ੍ਯਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨ ਸ਼ੀਤੋऽਗ੍ਨਿਰਭਵਤ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਅੱਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੜਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੀ; ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸ ਸਮੁਦ੍ਰਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ੋਕਾਵਿष੍ਟੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਣ੍ਠੇ ਸ਼ਿਲਾਂ ਗੁਰ੍ਵੀਂ ਨਿਪਪਾਤ ਤਦਾਮ੍ਭਸਿ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਮੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਸ ਸਮੁਦ੍ਰੋਰ੍ਮਿਵੇਗੇਨ ਸ੍ਥਲੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਨ ਮਮਾਰ ਯਦਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕਥਂਚਿਤ੍ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ। ਜਗਾਮ ਸ ਤਤਃ ਖਿਨ੍ਨਃ ਪੁਨਰੇਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਵਚਨ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਰਹਿਤਂ ਤੈਃ ਸੁਤੈਰ੍ਮੁਨਿਃ। ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਗਮੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੇ ਨਵਾਮ੍ਭਸਾ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥ ਹਰਨ੍ਤੀਂ ਤੀਰਜਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੌਦੇ ਵਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ।
ਅਥ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸਮਾਪੇਦੇ ਪੁਨਃ ਕੌਰਵਨਨ੍ਦਨ। ਅਮ੍ਭਸ੍ਯਸ੍ਯਾ ਨਿਮਜ੍ਜੇਯਮਿਤਿ ਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵਾਂ।'
ਤਤਃ ਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਗਾਢਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਤਸ੍ਯਾ ਜਲੇ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾ ਨਿਮਮਜ੍ਜ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਹਿਰੀ ਗਮੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਅਥ ਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਦੀ ਪਾਸ਼ਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾਰਿਬਲਸੂਦਨ। ਸ੍ਥਲਸ੍ਥਂ ਤਮृषਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਸ਼ਂ ਸਮਵਾਸृਜਤ੍
ਪਰ ਦਰਿਆ ਨੇ ਉਹ ਰੱਸੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਹਿ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਪਿਆ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਉਤ੍ਤਤਾਰ ਤਤਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਮਹਾਨृषਿਃ। ਵਿਪਾਸ਼ੇਤਿ ਚ ਨਾਮਾਸ੍ਯਾ ਨਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਨृषਿਃ
ਰੱਸੀਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।