ਅਥੇਮਾਂ ਵੇਦਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍। ਭਾਰ੍ਯਾਮृषਿਰ੍ਭृਗੁਃ ਪ੍ਰਾਪ ਮਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦਾਨਵ
ਫਿਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਵਾਹ ਬਣਾਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਆਹਤਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਦਾਨਵ।
ਸੇਯਮਿਤ੍ਯਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨਾਨृਤਂ ਵਕ੍ਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ। ਨਾਨृਤਂ ਹਿ ਸਦਾ ਲੋਕੇ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਦਾਨਵੋਤ੍ਤਮ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਦਾਨਵ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੇਰਥ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਹਾਰ ਤਾਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਰਾਹਰੂਪੇਣ ਮਨੋਮਾਰੁਤਰਂਹਸਾ
ਅੱਗ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੋਚ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਗਰ੍ਭੋ ਨਿਵਸਨ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਭृਗੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹ। ਰੋषਾਨ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਃ ਕੁਕ੍ਸ਼ੇਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤੇਨ ਸੋऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਚਯਵਨ ਪਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਤੁਰੁਦਰਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤਂ ਪਪਾਤ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਜਦ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਸਾ ਤਮਾਦਾਯ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਸਸਾਰ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਚ੍ਯਵਨਂ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਲੋਮਾ ਦੁਃਖਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਪੁਲੋਮਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਚਯਵਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭੱਜ ਪਈ।
ਤਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਰੁਦਤੀਂ ਬਾष੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਭृਗੋਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਆਏ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਭਰੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ਵਧੂਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਅਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦੂਦ੍ਭਵਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਮਹਾਨਦੀ
ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵਧੂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਹੰਜੂਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਵਹਿ ਪਈ।
ਆਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀ ਸृਤਿਂ ਤਸ੍ਯਾ ਭृਗੋਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਤਸ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸृਤਵਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਸਰਿਤਂ ਤਦਾ
ਉਹ ਦਰਿਆ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾ ਨਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਵਧੂਸਰੇਤਿ ਭਗਵਾਂਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ—ਵਧੂਸਰਾ—ਜਦ ਉਹ ਚਯਵਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਏਵਂ ਚ੍ਯਵਨੋ ਜਜ੍ਞੇ ਭृਗੋਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਚ੍ਯਵਨਂ ਤਾਂ ਚ ਭਾਮਿਨੀਮ੍। ਸ ਪੁਲੋਮਾਂ ਤਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਪਿਤੋ ਭृਗੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਚਯਵਨ ਜਨਮਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਚਯਵਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਲੋਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੁਲੋਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੇਨਾਸਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤਸ੍ਮੈ ਕਥਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਜਿਹੀਰ੍षਵੇ। ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਾ ਵੇਦ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨੀਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਾਂ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਤਂ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਰੁषਾ। ਬਿਭੇਤਿ ਕੋ ਨ ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਮੇ ਕਸ੍ਯ ਚਾਯਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ? ਇਹ ਗਲਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?
ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਭਗਵਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਰਕ੍ਸ਼ਸੇऽਹਂ ਨਿਵੇਦਿਤਾ। ਤਤੋ ਮਾਮਨਯਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਕੁਰਰੀਮਿਵ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਲ ਚੀਕਦੀ ਹੈ, ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸਾऽਹਂ ਤਵ ਸੁਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ ਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਾ। ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਚ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮਾਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਪਪਾਤ ਵੈ
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਛੁਟ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਲੋਮਾਯਾ ਭृਗੁਃ ਪਰਮਮਨ੍ਯੁਮਾਨ੍। ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਗ੍ਨਿਮਤਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।'
ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭृਗੁਣਾ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਿਮਿਦਂ ਸਾਹਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕृਤਵਾਨਸਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅੱਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿ ਪਈ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੇਸਮਝੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ?"
ਧਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਵਦਤਃ ਸਮਮ੍। ਪृष੍ਟੋ ਯਦਬ੍ਰਵਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰੋऽਤ੍ਰ ਕੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ—ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ?
ਪृष੍ਟੋ ਹਿਸਾਕ੍ਸ਼ੀਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਜਾਨਾਨੋऽਪ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਵਦੇਤ੍। ਸ ਪੂਰ੍ਵਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਪ੍ਤ ਕੁਲੇ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾऽਪਰਾਨ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਝੂਠ ਬੋਲ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਜਾਨਾਨੋऽਪਿ ਨ ਭਾषਤੇ। ਸੋऽਪਿ ਤੇਨੈਵ ਪਾਪੇਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਇਨਸਾਫ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਓਸੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਹਮਪਿ ਸ਼ਪ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਮਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਮ। ਜਾਨਤੋऽਪਿ ਚ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਥਯਿष੍ਯੇ ਨਿਬੋਧ ਤਤ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਯੋਗੇਨ ਬਹੁਧਾऽऽਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਮੂਰ੍ਤਿषੁ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇषੁ ਸਤ੍ਰੇषੁ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਚ ਮਖੇषੁ ਚ
ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅੱਗਹੋਤ੍ਰ, ਯਜਨਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਵੇਦੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਯਿ ਯਦ੍ਧੂਯਤੇ ਹਵਿਃ। ਦੇਵਤਾਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇਨ ਤृਪ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਪੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਪਃ ਪਿਤृਗਣਾਸ੍ਤਥਾ। ਦਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ
ਪਾਣੀਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਭੀ ਹਨ। ਦਰਸ਼ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਵਤਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਿਤਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਕੀਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਚ ਪਰ੍ਵਸੁ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਇਕਠੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਤਾਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਮਯਿ ਯਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਮੁਖਮੇਤਦਹਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਹਿ ਪਿਤਰਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਹਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਮਨ੍ਮੁਖੇਨੈਵ ਹੂਯਨ੍ਤੇ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਚ ਹੁਤਂ ਹਵਿਃ
ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਂ ਤ੍ਵੇषਾਂ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਮੁਖਂ ਤ੍ਵਹਮ੍
ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇषੁ ਯਜ੍ਞਸਤ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਚ। ਨਿਰੋਂਕਾਰਵषਟ੍ਕਾਰਾਃ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਮ-ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ 'ਓਮ' ਜਾਂ 'ਵਸ਼ਟ' ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, 'ਸਵਾਹਾ' ਤੇ 'ਸਵਧਾ' ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਵਿਨਾऽਗ੍ਨਿਨਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਤ ਆਸਨ੍ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ। ਅਥਰ੍षਯਃ ਸਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਗਤ੍ਵਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ਵਚਃ
ਅੱਗ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।