ਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣਾਸੌ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃਸਚ ਤਥਾ ਯਾਤਨਾਵਿਪੁਲਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉੱਥੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਤੇ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ।
ਦੇਵਦੂਤੇਨ ਨਰਕਂ ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਕਰੁਣਾਗਿਰਃ
ਉੱਥੇ, ਇਕ ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿਖਾਇਆ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ।
ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਾਂ ਦੇਸ਼ੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਰ੍ਤਤਾਮ੍। ਅਨੁਦਰ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੇਣ ਦੇਵਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਃ
ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਕਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ।
ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮਾਨੁषਮ੍। ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰ੍ਜਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍
ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਦਾ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮੁਮੁਦੇ ਪੂਜਿਤਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰਗਣੈਃ ਸਹ। ਏਤਦष੍ਟਾਦਸ਼ਂ ਪਰ੍ਵ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅਠਾਰਵਾਂ ਪਰਵ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਰ੍ਵਮ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤੇ ਤਪੋਧਾਃ
ਇਸ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅਧਿਆਇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਗਿਣੇ ਹਨ; ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਹਨ।
ਨਵ ਸ਼੍ਲੋਕਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ। ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵਮੇਤਾਨਿ ਪਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਨੌ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਿਣੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪਰਵ ਪੂਰੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਖਿਲੇषੁ ਹਰਿਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਦਸ਼ ਸ਼੍ਲੋਕਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਂਸ਼ਚ੍ਛ੍ਲੋਕਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਖਿਲਾ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰਿਵੰਸ਼ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਉਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਵੀਹ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਖਿਲੇषੁ ਹਰਿਵਂਸ਼ੇ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਮਹਰ੍षਿਣਾ। ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਭਾਰਤੇ ਪਰ੍ਵਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਖਿਲਾ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਰਵ ਸੰਖੇਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣ੍ਯੋ ਯਯੁਤ੍ਸਯਾ। ਤਨ੍ਮਹਾਦਾਰੁਣਂ ਯੁਦ੍ਧਮਹਾਨ੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਾਭਵਤ੍
ਅਠਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਜੰਗ ਲਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ।
ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦੋ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਨ ਚਾਖ੍ਯਾਨਮਿਦਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਜਾ, ਚਾਰਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਕਥਾ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਮਹਤ੍। ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨਾਮਿਤਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਇਹ ਵਿਆਸ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਧਨ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਿਦਮੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਮਨ੍ਯਨ੍ਨ ਰੋਚਤੇ। ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਗਿਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਧ੍ਵਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾਗਿਵ
ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਬੋਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਇਤਿਹਾਸੋਤ੍ਤਮਾਦਸ੍ਮਾਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਵਿਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਪਞ੍ਚਭ੍ਯ ਇਵ੍ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਲੋਕਸਂਵਿਧਯਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਇਸ ਉੱਚੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਪੁਰਾਣਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਪ੍ਰਜਾ ਇਵ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ; ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਣੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਾਗੁਣਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਨਮਾਸ਼੍ਰਯਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਚਿਤ੍ਰਾ ਇਵ ਮਨਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਲਈ ਮਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੈਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਥਾ ਭੁਵਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਆਹਾਰਮਨਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯੇਵ ਧਾਰਣਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।
ਇਦਂ ਕਵਿਵਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਖ੍ਯਾਨਮੁਪਜੀਵ੍ਯਤੇ। ਉਦਯਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਭਿਰ੍ਭृਤ੍ਯੈਰਭਿਜਾਤ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਸਾਰੇ ਕਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਨੌਕਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਕਵਯੋ ਨ ਸਮਰ੍ਥਾ ਵਿਸ਼ੇषਣੇ। ਸਾਧੋਰਿਵ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤ੍ਰਯ ਇਵਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਕਵੀ ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਰ੍ਭਵਤੁ ਵਃ ਸਤਤੋਤ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਸ ਹ੍ਯੇਕ ਏਵ ਪਰਲੋਕਗਤਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧੁਃ। ਅਰ੍ਥਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਨਿਪੁਣੈਰਪਿ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾ ਨੈਵਾਪ੍ਤਭਾਵਮੁਪਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਮ੍
ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਧਰਮ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਚਤੁਰਤਾ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ, ਕਦੇ ਪੂਰਨਤਾ ਜਾਂ ਟਿਕਾਉ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ।
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੌष੍ਠਪੁਟਨਿਃਸृਤਮਪ੍ਰਮੇਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਥ ਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ਿਵਂ ਚ। ਯੋ ਭਾਰਤਂ ਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਵਾਚ੍ਯਮਾਨਂ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁष੍ਕਰਜਲੈਰਭਿषੇਚਨੇਨ
ਦਵੈਪਾਇਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇਹ ਅਣਮਾਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਮਹਾਭਾਰਤ—ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਯਦਹ੍ਨਾ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚਰਨ੍। ਮਹਾਭਾਰਤਮਾਖ੍ਯਾਯ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਗਿਰਾ। ਮਹਾਭਾਰਤਮਾਖ੍ਯਾਯ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੋ ਪਾਪ ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਗੋਸ਼ਤਂ ਕਨਕਸ਼ृਙ੍ਗਮਯਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਵੇਦਵਿਦੁषੇ ਚ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਯ। ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਚ ਭਾਰਤਕਥਾਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਤਦਿਦਮਨੁਤ੍ਤਮਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਮਹਦਿਹ ਪਰ੍ਵਸਂਗ੍ਰਹੇਣ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਦੌ ਭਵਤਿ ਨृਣਾਂ ਸੁਖਾਵਗਾਹਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਲਵਣਜਲਂ ਯਥਾ ਪ੍ਲਵੇਨ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅਨੇਕ ਪਰਵ ਹਨ; ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੌੜੇ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੌਰਾਣਿਕਃ ਪੁਰਾਣੇ ਕृਤਸ਼੍ਰਮਃ ਸ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ। `ਮਯੋਤ੍ਤਙ੍ਕਸ੍ਯ ਚਰਿਤਮਸ਼ੇषਮੁਕ੍ਤਂ ਜਨਮੇਜਯਸ੍ਯ ਸਾਰ੍ਪਸਤ੍ਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ੍ਤਰਮਿਦਮਪਿ।' ਕਿਂ ਭਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਿਮਹਂ ਬ੍ਰਵਾਣੀਤਿ
ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਉਤਤੰਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਯਗ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?'
ਪਰਂ ਰੌਮਹਰ੍षਣੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਵਚਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਤਾਂ ਕਥਾਯੋਗਂ ਨਃ ਕਥਾਯੋਗੇ
ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਹੇ ਰੌਮਹਰਸ਼ਣ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਵੀਂ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਣ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੀਏ।
ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ ਕੁਲਪਤਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੌਨਕੋऽਗ੍ਨਿਸ਼ਰਣਮਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ। `ਦੀਰ੍ਘਸਤ੍ਰਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਥਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕਾਲੋਸ੍ਤਿ
ਉਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼ੌਨਕ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹਨ: 'ਇਹ ਲੰਮਾ ਯਗ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।'
ਯੌऽਸੌ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਕਥਾ ਵੇਦ ਦੇਵਤਾਸੁਰਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਮਨੁष੍ਯੋਰਗਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਥਾ ਵੇਦ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਸ਼ੇ ਸੌਤੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕੁਲਪਤਿਰ੍ਦਿਵਜਃ। ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਧृਤਵ੍ਰਤੋ ਧੀਮਾਞ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚਾਰਣ੍ਯਕੇ ਗੁਰੁਃ
ਇਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਖੀ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਚਤੁਰ, ਪੱਕੇ ਵਰਤ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।