ਸਾਤ੍ਯਕਿਸ਼੍ਚ ਮਹੇष੍ਵਾਸਃ ਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚ ਨਿਧਨਂ ਗਤਾਃ। ਪਾਞ੍ਚਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਣਸੁਤਾਦ੍ਵਧਃ
ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਵੱਡਾ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਥੇ ਦ੍ਰੌਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਸੁੱਤੇ ਪਾਂਚਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ।
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਯ ਸੂਤੇਨ ਪਾਣ੍ਡਵੇषੁ ਨਿਵੇਦਿਤਃ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਪਿਤृਭ੍ਰਾਤृਵਧਾਰ੍ਦਿਤਾ
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਦੇ ਰਥੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕृਤਾਨਸ਼ਨਸਂਕਲ੍ਪਾ ਯਤ੍ਰ ਭਰ੍ਤृਨੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍। ਦ੍ਰੌਪਦੀਵਚਨਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਭੀਮੋ ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠੀ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ—
ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਨ੍ਵੈ ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਅਨ੍ਵਧਾਵਤ੍ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਂ ਗੁਰੋਃ ਸੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।
ਭੀਮਸੇਨਭਯਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਦੈਵੇਨਾਭਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ। ਅਪਾਣ੍ਡਵਾਯੇਤਿ ਰੁषਾ ਦ੍ਰੌਣਿਰਸ੍ਤ੍ਰਮਵਾਸਡਦਤ੍
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਣੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ!'
ਮੈਵਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕृष੍ਣਃ ਸ਼ਮਯਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਃ। ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚ ਤਚ੍ਛਮਯਾਮਾਸ ਫਾਲ੍ਗੁਨਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਨਾ ਕਰ,' ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਰੌਣੇਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਦਾ। ਦ੍ਰੌਣਿਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਾਪਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਕਾਰਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦ੍ਰੌਣੀ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਣੀ, ਵਿਆਸ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ।
ਮਣਿਂ ਤਥਾ ਸਮਾਦਾਯ ਦ੍ਰੋਣਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਮਹਾਰਥਾਤ੍। ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਪ੍ਰਦਦੁਰ੍ਹृष੍ਟਾ ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯੈ ਜਿਤਕਾਸ਼ਿਨਃ
ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦ੍ਰੌਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
ਏਤਦ੍ਵੈ ਦਸ਼ਮਂ ਪਰ੍ਵ ਸੌਪ੍ਤਿਕਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਦ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰ੍ਵਮ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਦਸਵਾਂ ਪਰਵ, ਸੌਪਤਿਕ ਪਰਵ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਅਠਾਰਵਾਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਅਧਿਆਇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਯਾ। ਸ਼੍ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ
ਇਥੇ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਠ ਸੌ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸੱਤ ਵੱਜੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰੇ ਹਨ।
ਸੌਪ੍ਤਿਕੈषੀਕਸਂਬਨ੍ਧੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸੀ। ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਰ੍ਵ ਕਰੁਣੋਦਯਮ੍
ਸੌਪਤਿਕ ਤੇ ਈਸ਼ੀਕ ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤ੍ਰੀ ਪਰਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਰਾਧਿਪਃ। ਕृष੍ਣੋਪਨੀਤਾਂ ਯਤ੍ਰਾਸਾਵਾਯਸੀਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਦृਢਾਂ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ; ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਲਿਆਈ ਗਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੂਰਤੀ ਵੇਖੀ।
ਭੀਮਸੇਨਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋ ਬਭਞ੍ਜਹ। ਤਥਾ ਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਨੀਅਤ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਸਂਸਾਰਦਹਨਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ। ਵਿਦੁਰੇਣ ਚ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨਂ ਕृਤਮ੍
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਕੌਰਵਾਯੋਧਨਂ ਤਥਾ। ਸਾਨ੍ਤਃਪੁਰਸ੍ਯ ਗਮਨਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਯੁਯੁਤ्सੂ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਲਾਪੋ ਵੀਰਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਯਤ੍ਰਾਤਿਕਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਕ੍ਰੋਧਾਵੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਮੋਹਸ਼੍ਚ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਯੋਃ
ਇਥੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵੀ।
ਯਤ੍ਰ ਤਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਭ੍ਰਾਤृਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਨਿਹਤਾਨ੍ਰਣੇ
ਇਥੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਿਆਂ ਨੂੰ — ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ — ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਧਾਰ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰੈਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ। ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕृष੍ਣੇਨ ਕ੍ਰੋਧੋਪਸ਼ਮਨਕ੍ਰਿਯਾ
ਇਥੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਕੀਤਾ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਰਾਜ੍ਞਾਂਤਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਦਾਹਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਇਥੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮੀ ਕਰਿਆ।
ਤੋਯਕਰ੍ਮਣਿ ਚਾਰਬ੍ਧੇ ਰਾਜ੍ਞਾਮੁਦਕਦਾਨਿਕੇ। ਗੂਢੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪृਥਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਣ ਦੀ ਗੁਪਤ ਜਨਮ ਕਹਾਣੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
ਸੁਤਸ੍ਯੈਤਦਿਹ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ। ਏਤਦੇਕਾਦਸ਼ਂ ਪਰ੍ਵ ਸ਼ੋਕਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਦੱਸੀ; ਇਹ ਗਿਆਰਵਾਂ ਪਰਵ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਸਜ੍ਜਨਮਨੋਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍। ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਰਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਪਰਵ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਅੰਸੂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਸਤਾਈ (੨੭) ਅਧਿਆਇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਲੋਕਸਪ੍ਤਸ਼ਤੀ ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤਿਸਂਯੁਤਾ। ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਭਾਰਤਾਖ੍ਯਾਨਮੁਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸੌ ਪਚਹੱਤਰ (੭੭੫) ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰ੍ਵ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਪਨ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਾਰਵਾਂ ਪਰਵ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨ੍ਭ੍ਰਾਤॄਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਂਬਨ੍ਧਿਮਾਤੁਲਾਨ੍। ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰ੍ਵਣਿ ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃਸ਼ਾਰਤਲ੍ਪਿਕਾਃ
ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਰਤਲਪਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਰਾਜਭਿਰ੍ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਬੁਭੁਤ੍ਸੁਭਿਃ। ਆਪਦ੍ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਾਲਹੇਤੁਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਇਹ ਨਿਯਮ ਉਹ ਰਾਜੇ ਜਾਣਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਚਾ ਗਿਆਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਇਥੇ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਧਰਮ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਾਨ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਵੀ ਇਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਪਰ੍ਵ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਜਨਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਅਤ੍ਰ ਪਰ੍ਵਣਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮਧ੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਬਾਰਵਾਂ ਪਰਵ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਇਸ ਪਰਵ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੌ (੩੦੦) ਅਧਿਆਇ ਹਨ।
ਵਿਂਸ਼ਚ੍ਚੈਵ ਤਥਾਧ੍ਯਾਯਾ ਨਵ ਚੈਵ ਤਪੋਧਾਃ। ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਉਣਤੀ (੨੯) ਅਧਿਆਇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸੌ (੧੪੦੦੦ + ੭੦੦) ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਸ਼੍ਲੋਕਾਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਸਂਖ੍ਯਯਾ। ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮਨੁਸ਼ਾਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਥੇ ਵੀ ਸੱਤ (੭) ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਪਚਵੀ (੨੫) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਮ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।