ਭੂਤਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਚ ਯਤ੍। ਵੇਦਾ ਯੋਗਃ ਸਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਧਰ੍ਮੋऽਰ੍ਥਃ ਕਾਮ ਏਵ ਚ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਵੇਦ, ਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਜੋਗ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਵੀ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਚ ਸਰ੍ਵ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਨृषਿਃ
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਰਹਿਣੀ ਦੇ ਨਿਯਮ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਏ।
ਨੀਤਿਰ੍ਭਰਤਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ।' ਇਤਿਹਾਸਾਃ ਸਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਰੁਤਯੋऽਪਿ ਚ
ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ—
ਇਹ ਸਰ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। `ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯੈਤਨ੍ਮਹਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮृषਿਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਇष੍ਟਂ ਹਿ ਵਿਦੁषਾਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਧਾਰਣਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਖਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਵੇਂ ਪਸੰਦ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਾਦਿ ਭਾਰਤਂ ਕੇਚਿਦਾਸ੍ਤੀਕਾਦਿ ਤਥਾऽਪਰੇ। ਤਥੋਪਰਿਚਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮ੍ਯਗਧੀਯਿਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਨੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਆਸਤੀਕ ਤੋਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਉਪਰਚਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਿਧਂ ਸਂਹਿਤਾਜ੍ਞਾਨਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ। ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਨ੍ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪਰੇ
ਸਿਆਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ।
ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵੇਦਂ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਤ੍ਸੁਤਃ
ਤਪ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਮਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ। ਮਾਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਪਰਾੜਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਮਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਗਾਂਗੇਯ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪੁਰਾ। ਤ੍ਰੀਨਗ੍ਨੀਨਿਵ ਕੌਰਵ੍ਯਾਞ੍ਜਨਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਇਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਕੌਰਵ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਂ ਵਿਦੁਰਮੇਵ ਚ। ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਧੀਮਾਨ੍ਪੁਨਰੇਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤੇषੁ ਜਾਤੇषੁ ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਗਤੇषੁ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭਾਰਤਂ ਲੋਕੇ ਮਾਨੁषੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਨृषਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਵਧ ਗਏ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਜਨਮੇਜਯੇਨ ਪृष੍ਟਃ ਸਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸ਼ਿष੍ਯਮਾਸੀਨਂ ਵੈਸ਼ਂਪਾਯਨਮਨ੍ਤਿਕੇ
ਜਦੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਦਸ੍ਯੈਃ ਸਹਾਸੀਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤਮ੍। ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕੁਰੁਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਧृਤਿਂ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ, ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਸਤ੍ਯਤਾਮ੍। ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਾਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਉਪਾਖ੍ਯਾਨੈਃ ਸਹ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਭਾਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਾਰਤਸਂਹਿਤਾਮ੍। ਉਪਾਖ੍ਯਾਨੈਰ੍ਵਿਨਾ ਤਾਵਦ੍ਭਾਰਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ; ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋऽਧ੍ਯਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਭੂਯਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਕृਤਵਾਨृषਿਃ। ਅਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਪਰ੍ਵਣਾਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਵਰਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਕਥਮਧ੍ਯਾਪਯਾਨੀਹ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਨ੍ਵਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਥਾ ਬਣਾਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਵੈਪਾਇਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਾਏ।
ਤਸ੍ਯ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ऋषੇਰ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਸ੍ਯ ਚ। ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਗੁਰੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਦਵੈਪਾਇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਰ੍षੇਰ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਸਨਂ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ
ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਲਗਾਇਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਮਰ੍ਭਮਾਸੀਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਸਨੇ। ਪਰਿਵृਤ੍ਯਾਸਨਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਵਾਸਵੇਯਃ ਸ੍ਥਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉੱਚੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਆਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਸੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੋऽਥ ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ। ਨਿषਸਾਦਾਸਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਃ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਸ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍। ਕृਤਂ ਮਯੇਦਂ ਭਗਵਨ੍ਕਾਵ੍ਯਂ ਪਰਮਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਮਾਣਯੋਗ ਕਾਵਿ ਮੈਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵੇਦਰਹਸ੍ਯ ਚ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਮਯਾ। ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦਾਂ ਚੈਵ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਕ੍ਰਿਯਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਪਾਨਾਮੁਨ੍ਮੇषਂ ਨਿਮਿषਂ ਚ ਯਤ੍। ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਾਲਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭੂਤਕਾਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ।
ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਭਯਵ੍ਯਾਧਿਭਾਵਾਭਾਵਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਵਿਵਿਧਸ੍ਯ ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਡਰ, ਬਿਮਾਰੀ, ਹੋਣਾ-ਨਾ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ—all ਇਹ ਸਭ ਨਿਰਣੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਵਿਧਾਨਂ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ। ਤਪਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਯੋਃ
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਆਚਾਰ, ਧਰਤੀ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।