ਯਦਿਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ਬੂਤਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍। ਪੁਨਃਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੁੜ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਰ੍ਤੁष੍ਵृਤੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੇਤਦਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਭੂਤਸਂਘਾਤਕਾਰਕਮ੍। ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਲੋਕੇ ਚਕ੍ਰਂ ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਾਨਿ ਚ। ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਦੇਵਨਾਂ ਸृष੍ਟਿਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਤੈਂਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੈਂਤੀਹ ਸੌ ਤੇ ਤੈਂਤੀਹ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹਿਸਾਬ।
ਦਿਵਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬृਹਦ੍ਭਾਨੁਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਤ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵਸੁਃ। ਸਵਿਤਾ ਸ ऋਚੀਕੋऽਰ੍ਕੋ ਭਾਨੁਰਾਸ਼ਾਵਹੋ ਰਵਿਃ
ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੂ ਹੀ ਅੱਖ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਵੀਤਾ, ਰੁਚੀਕ, ਅਰਕ, ਭਾਨੂ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਵੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨੁਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਥਾऽਵਰਃ। ਦੇਵਭ੍ਰਾਟ੍ ਤਨਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਭ੍ਰਾਡਿਤਿ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਭ੍ਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਭ੍ਰਾਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਭ੍ਰਾਜਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਦਸ਼ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼ਤਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਹਸ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿਰੇਵ ਚ
ਸੁਭ੍ਰਾਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਦਸਜੋਤੀ, ਸਤਜੋਤੀ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜੋਤੀ।
ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਜ੍ਯੋਤੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਤੋ ਦਸ਼ਗੁਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ਼ਤਜ੍ਯੋਤੇਰਿਹਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਦਸਜੋਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸਤਜੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸਨ।
ਭੂਯਸ੍ਤਤੋ ਦਸ਼ਗੁਣਾਃ ਸਹਸ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿषਃ ਸੁਤਾਃ। ਤੇਭ੍ਯੋऽਯਂ ਕੁਰੁਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਦੂਨਾਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਸਹਸ੍ਰਜੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੁਰੂ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਯਯਾਤੀਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕृਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸਂਭੂਤਾ ਬਹਵੋ ਵਂਸ਼ਾ ਭੂਤਸਰ੍ਗਾਃ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਯਯਾਤੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਨ।
ਭੂਤਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਚ ਯਤ੍। ਵੇਦਾ ਯੋਗਃ ਸਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਧਰ੍ਮੋऽਰ੍ਥਃ ਕਾਮ ਏਵ ਚ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਵੇਦ, ਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਜੋਗ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਵੀ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਚ ਸਰ੍ਵ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਨृषਿਃ
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਰਹਿਣੀ ਦੇ ਨਿਯਮ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਏ।
ਨੀਤਿਰ੍ਭਰਤਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ।' ਇਤਿਹਾਸਾਃ ਸਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਰੁਤਯੋऽਪਿ ਚ
ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ—
ਇਹ ਸਰ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। `ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯੈਤਨ੍ਮਹਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮृषਿਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਇष੍ਟਂ ਹਿ ਵਿਦੁषਾਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਧਾਰਣਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਖਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਵੇਂ ਪਸੰਦ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਾਦਿ ਭਾਰਤਂ ਕੇਚਿਦਾਸ੍ਤੀਕਾਦਿ ਤਥਾऽਪਰੇ। ਤਥੋਪਰਿਚਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮ੍ਯਗਧੀਯਿਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਨੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਆਸਤੀਕ ਤੋਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਉਪਰਚਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਿਧਂ ਸਂਹਿਤਾਜ੍ਞਾਨਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ। ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਨ੍ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪਰੇ
ਸਿਆਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ।
ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵੇਦਂ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਤ੍ਸੁਤਃ
ਤਪ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਮਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ। ਮਾਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਪਰਾੜਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਮਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਗਾਂਗੇਯ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪੁਰਾ। ਤ੍ਰੀਨਗ੍ਨੀਨਿਵ ਕੌਰਵ੍ਯਾਞ੍ਜਨਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਇਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਕੌਰਵ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਂ ਵਿਦੁਰਮੇਵ ਚ। ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਧੀਮਾਨ੍ਪੁਨਰੇਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤੇषੁ ਜਾਤੇषੁ ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਗਤੇषੁ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭਾਰਤਂ ਲੋਕੇ ਮਾਨੁषੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਨृषਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਵਧ ਗਏ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਜਨਮੇਜਯੇਨ ਪृष੍ਟਃ ਸਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸ਼ਿष੍ਯਮਾਸੀਨਂ ਵੈਸ਼ਂਪਾਯਨਮਨ੍ਤਿਕੇ
ਜਦੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਦਸ੍ਯੈਃ ਸਹਾਸੀਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤਮ੍। ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕੁਰੁਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਧृਤਿਂ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ, ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਸਤ੍ਯਤਾਮ੍। ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਾਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਉਪਾਖ੍ਯਾਨੈਃ ਸਹ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਭਾਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਾਰਤਸਂਹਿਤਾਮ੍। ਉਪਾਖ੍ਯਾਨੈਰ੍ਵਿਨਾ ਤਾਵਦ੍ਭਾਰਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ; ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋऽਧ੍ਯਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਭੂਯਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਕृਤਵਾਨृषਿਃ। ਅਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਪਰ੍ਵਣਾਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਵਰਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਕਥਮਧ੍ਯਾਪਯਾਨੀਹ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਨ੍ਵਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਥਾ ਬਣਾਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਵੈਪਾਇਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਾਏ।