ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਰਞ੍ਜਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤੇਨ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਸ ਤਥਾ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਮਮਾਣੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
ਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨਂ ਯਾਤੋ ਯਮੁਨਾਮਭਿਤੋ ਨਦੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਮਹੀਪਤਿਰਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਮਾਜਿਘ੍ਰਦ੍ਗਨ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਵਿਚਚਾਰ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ, ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਝੜੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਿਆ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਦਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਾਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀਮ੍। ਤਾਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕਨ੍ਯਾਮਸਿਤਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ, ਉਸ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਸਿ ਕਾ ਚਾਸਿ ਕਿਂ ਚ ਭੀਰੁ ਚਿਕੀਰ੍षਸਿ। ਸਾऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦਾਸ਼ਕਨ੍ਯਾऽਸ੍ਮਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਵਾਹਯੇ ਤਰਿਮ੍
ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇ ਡਰਪੋਕ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।'
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦਾਸ਼ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਰੂਪਮਾਧੁਰ੍ਯਗਨ੍ਧੈਸ੍ਤਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ ਦਾਸ਼ੇਯੀਂ ਕਾਮਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨੁਃ। ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਤਸ੍ਯਾ ਵਰਯਾਮਾਸ ਤਾਂ ਤਦਾ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ।
ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰਂ ਸੋਤ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍। ਸ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਦਾਸ਼ਰਾਜੋ ਮਹੀਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੈਵ ਮੇ ਦੇਯਾ ਵਰਾਯ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਹृਦਿ ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਮੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬੋਧ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰ
ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਪਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੁਣ।
ਯਦੀਮਾਂ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਂ ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸੇऽਨਘ। ਸਤ੍ਯਵਾਗਸਿ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸਮਯਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਤਤਃ
ਜੇ ਤੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਧਰਮਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਦੇ ਕੇ ਮੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ।
ਸਮਯੇਨ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਂ ਤੇ ਕਨ੍ਯਾਮਹਮਿਮਾਂ ਨृਪ। ਨ ਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਰੋ ਜਾਤੁ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਕੁੜੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ। ਕਿਉਂਕਿ, ਉਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਵ ਵਰਂ ਦਾਸ਼ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਯਮਹਂ ਤਵ। ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਤ੍ਵਦੇਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਸ, ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਦੇਣੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਜਾਯੇਤ ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਰਾਜਾ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ। ਤ੍ਵਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਭਿषੇਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਇਸ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਨ।
ਨਾਕਾਮਯਤ ਤਂ ਦਾਤੁਂ ਵਰਂ ਦਾਸ਼ਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨੁਃ। ਸ਼ਰੀਰਜੇਨ ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਦਹ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਭਾਰਤ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਭਾਰਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨੇਵ ਤਦਾ ਦਾਸ਼ਕਨ੍ਯਾਂ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਦ੍ਧਾਸ੍ਤਿਨਪੁਰਂ ਕਾਮੋਪਹਤਚੇਤਨਃ
ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਗਨ ਸੀ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ਛੋਚਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨੁਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੇਵਵ੍ਰਤੋऽਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵਤੋ ਭਵਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਵਿਧੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਤਤ੍ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹਾਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪਰਿਸ਼ੋਚਸਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੇਰੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਥੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹਾ ਹੈਂ?
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਵ ਚ ਮਾਂ ਰਾਜਨ੍ਨਾਭਿਭਾषਸਿ ਕਿਂਚਨ। ਨ ਚਾਸ਼੍ਵੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਸਿ ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਹਰਿਣਃ ਕृਸ਼ਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ। ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਵੀ ਫਿਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਵ੍ਯਾਧਿਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਂ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਵਿਵਰ੍ਤੁਂ ਨਾਸ਼ਕਤ੍ਤਸ੍ਮੈ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨੁਃ।' ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਯਥਾ ਵਤ੍ਸ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ। ਅਪਤ੍ਯਂ ਨਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵੈਕਃ ਕੁਲੇ ਮਹਤਿ ਭਾਰਤ
ਬੇਸ਼ਕ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਇਸ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਭਾਰਤ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਪੌਰੁषੇ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਮਨੁਸ਼ੋਚਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਪਰ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਕਥਂਚਿਤ੍ਤਵ ਗਾਙ੍ਗੇਯ ਵਿਪਤ੍ਤੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਃ ਕੁਲਮ੍। ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਤ੍ਵਮੇਵੈਕਃ ਸ਼ਤਾਦਪਿ ਵਰਃ ਸੁਤਃ
ਜੇ, ਗਾਂਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਪਈ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਹਂ ਵृਥਾ ਭੂਯੋ ਦਾਰਾਨ੍ਕਰ੍ਤੁਮਿਹੋਤ੍ਸਹੇ। ਸਂਤਾਨਸ੍ਯਾਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕਾਮਯੇ ਭਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਅਨਪਤ੍ਯਤੈਕਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਧਰ੍ਮਵਾਦਿਨਃ। `ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਕਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ ਭਾਰਤ। ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਾਸ਼ੇ ਤਨੋਰ੍ਨਾਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਨਾਸ਼ੇ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। 'ਅੱਖ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੋ ਹਨ—ਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤ। ਅੱਖ ਗੁਆਉਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਗੁਆਉਣ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਯੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਸਹਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ। ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤੇ ਦਾਨ ਸਮੇਤ ਯਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਵਿਤਿ। ਯਦਪਤ੍ਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਪਤ੍ਯੇਨਾਨृਣੋ ਲੋਕੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ।' ਏषਾ ਤ੍ਰਯੀ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ
ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰੈਤੀ ਹੈ।
ਅਪਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਤ੍ਰੀਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਭਾਰਤ
ਪੁੱਤਰ, ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚਾਨਣ ਹਨ, ਭਾਰਤ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੂਰਃ ਸਦਾऽਮਰ੍षੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਾਰਤ। ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਨਿਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਤੂੰ ਬਹਾਦਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਭਾਰਤ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।