ਤੇ ਤੁ ਭੀष੍ਮਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ऋषਯੋ ਹਂਸਰੂਪਿਣਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਞ੍ਛਰਤਲ੍ਪਸ੍ਥਂ ਭੀष੍ਮਂ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤੇ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਗਾਙ੍ਗੇਯਂ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ।
ਇਤਰੇਤਰਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਨੀषਿਣਃ । ਭੀष੍ਮਃ ਕਥਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਉਥੇ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਭੀਸ਼ਮ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਮੁੜਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਦੇਹ ਛੱਡੇਗਾ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਹਂਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਭਿਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍। ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਹੰਸ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਾਨ੍ਤਨਵੋ ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਕਥਂਚਨ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਰ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਏਤਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੈ।'
ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਕਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਸੀਦ੍ਯਨ੍ਮੇ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਉਦਗਾਯਨ ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਹਂਸਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ
'ਜਦ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਹੰਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਤ੍ਤਰਾਯਣਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਸਮੁਤ੍ਸਰ੍ਗ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਨਿਯਤਂ ਮਮ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਜਿੰਦ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਾਰਯਿष੍ਯੇ ਮੁਮੂਰ੍षੁਰੁਦਗਾਯਨੇ। ਯਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤੋ ਵਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਮੁੜਣ ਤੱਕ ਸਾਹ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਪਿਓ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—
ਛਨ੍ਦਤਸ੍ਤੇ ਭਵੇਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਿਤਿ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਮੇ। ਧਾਰਯਿष੍ਯੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਨਿਯਤੇ ਸਤਿ
—'ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ'—ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਂਸ੍ਤਦਾ ਹਂਸਾਨ੍ਸ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪਗਃ । ਏਵਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਪਤਿਤੇ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਭੀष੍ਮੇ ਮਹੌਜਸਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤ ਗਿਆ; ਇੰਝ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮਾਣ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਸृਞ੍ਜਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇ ਮਹਾਸਤ੍ਵੇ ਭਰਤਾਨਾਂ ਪਿਤਾਮਹੇ
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੇ।
ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਭਰਤਰ੍षਭ । ਸਂਮੋਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁਮੁਲਃ ਕਰੂਣਾਮਭਵਤ੍ਤਦਾ
ਪਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਉਲਝਣ ਤੇ ਦੁੱਖ ਛਾ ਗਿਆ।
ਕृਪਦੁਰ੍ਯੋਧਨਮੁਖਾ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਰੁਰੁਦੁਸ੍ਤਤਃ । ਵਿषਾਦਾਚ੍ਚ ਚਿਰਂ ਕਾਲਮਤਿष੍ਠਨ੍ਵਿਗਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਕ੍ਰਿਪ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਰੋ ਪਏ; ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਦਧ੍ਯੁਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਰਾਜ ਨ ਯੁਦ੍ਧੇ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ । ਊਰੁਗ੍ਰਾਹਗृਹੀਤਾਸ਼੍ਚ ਨਾਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍
ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਜੰਗ ਵੱਲ ਮਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ ਨਾ।
ਅਵਧ੍ਯੇ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰੇ ਹਤੇ ਭੀष੍ਮੇ ਮਹੌਜਸਿ। `ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਕੁਰੂਣਾਂ ਪਤਯੋऽਭਵਨ੍ ।' ਅਭਾਵ ਸਹਸਾ ਰਾਜਨ੍ਕੁਰੁਰਾਜਸ੍ਯ ਤਰ੍ਕਿਤਃ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਅਜਿੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਤੇ ਕੁਰੂ ਰਾਜ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਪਤਨ ਦੀ ਆਹਟ ਆ ਗਈ।
ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਸ੍ਤੁ ਵਯਂ ਨਿਕृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਭਿਜਾਨੀਮੋ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਾ
ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਅਰਜੁਨ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ।
ਪਾਣਡਵਾਸ਼੍ਚ ਜਯਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਦਧ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਸ਼ਙ੍ਖਞ੍ਸ਼ੂਰਾਃ ਪਰਿਘਵਾਹਵਃ
ਪਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਜੰਗੀਰਾਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਸੋਮਕਾਸ਼੍ਚ ਸਪਾਞ੍ਚਾਲਾਃ ਪ੍ਰਾਹृष੍ਯਨ੍ਤ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਨਦਤ੍ਸੁ ਸ ਮਹਾਬਲਃ
ਸੋਮਕ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਭੀਮ—
ਆਸ੍ਫੋਟਯਾਮਾਸ ਭृਸ਼ਂ ਭੀਮਸੇਨੋ ਨਨਾਦ ਚ। ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਾਙ੍ਗੇਯੇ ਨਿਹਤੇ ਵਿਭੌ
—ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਟਕੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ—
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਰਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਾਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮੋਹਂ ਤਥਾऽਪਰੇ
ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਚੀਕ ਪਏ, ਕੁਝ ਭੱਜ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਚਾਨ੍ਯੇऽਭ੍ਯਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤ ਭੀष੍ਮਂ ਚਾਨ੍ਯੇऽਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍। ऋषਯਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਸੁਰ੍ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਭਰਤਾਨਾਂ ਚ ਯੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੇ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸਿਰੇ । ਮਹੋਪਨਿषਦਂ ਚੈਵ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਾਂਗ।
ਜਪਞ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੋ ਧੀਮਾਨ੍ਕਾਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਸ੍ਥਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਕਥਮਾਸਂਸ੍ਤਦਾ ਯੋਧਾ ਹੀਨਾ ਭੀष੍ਮੇਣ ਸਞ੍ਜਯ । ਬਲਿਨਾ ਦੇਵਕਲ੍ਪੇਨ ਕੌਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾ
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਜਦ ਭੀਸ਼ਮ ਵਰਗਾ ਬਲਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਸੀ?
ਤਦੈਵ ਨਿਹਤਾਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਕੁਰੂਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ । ਨ ਪ੍ਰਾਹਰਦ੍ਯਦਾ ਭੀष੍ਮੋ ਘृਣਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਦ੍ਯੈਵ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਮਮ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਪਿਓ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਮਸਾਰਮਯਂ ਨੂਨਂ ਹृਦਯਂ ਮਮ ਸਞ੍ਜਯ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਹਤਂ ਭੀष੍ਮਂ ਸ਼ਤਧਾ ਯਨ੍ਨ ਦੀਰ੍ਯਤੇ
ਸੰਜਯਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਕੀ ਚਟਾਨ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਯਦਨ੍ਯਨ੍ਨਿਹਤੇਨਾਜੌ ਭੀष੍ਮੇਣ ਜਯਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਕੁਰੁਸਿਂਹੇਨ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਦ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ?
ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਨ ਮृष੍ਯਾਮਿ ਹਤਂ ਦੇਵਵ੍ਰਤਂ ਰਣੇ। ਨ ਹਤੋ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੇਨ ਦਿਵ੍ਯੈਰਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪੁਰਾ
ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਭੀਸ਼ਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ—ਉਹ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਰੇ ਸੀ।
ਸਾਯਾਹ੍ਨੇ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਵਿषਾਦਯਨ੍
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ।