ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਾਤ੍ਯਕੇਨ ਚ ਧਨ੍ਵਿਨਾ। ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸੁਖੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃਕ
ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਨ।
ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿਪੁਰੋਗਮੈਃ। ਦ੍ਰੋਣਦ੍ਰੌਣਿਕृਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਲ੍ਯਸ਼ਲਾਦਯਃ। ਤਾਵਕਾਃ ਸਮਰੇ ਰਾਜਞ੍ਜਹੁਰ੍ਭੀष੍ਮਂ ਮਹਾਮृਧੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਡਰੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਲਯ ਤੇ ਸ਼ਲਵ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਯੋਧੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ। ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੌਵੀਰਾਃ ਕਿਤਵਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਃਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯੋਦੀਚ੍ਯਮਾਲਵਾਃ। ਅਭੀषਾਹਾਃ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਃ ਸ਼ਿਬਯੋऽਥ ਵਸਾਤਯਃ
ਸੌਵੀਰ, ਕਿਤਵ, ਪੂਰਬੀ, ਪੱਛਮੀ, ਉੱਤਰੀ, ਮਾਲਵ, ਅਭੀਸ਼ਾਹ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਸ਼ਿਬੀ ਤੇ ਵਸਾਤੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ।
ਸਾਲ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਅਮ੍ਬष੍ਠਾਃ ਕੇਕਯੈਃ ਸਹ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸ਼ਰਾਰ੍ਤਾ ਵ੍ਰਣਪੀਡਿਤਾਃ। ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਜਹੁਰ੍ਭੀष੍ਮਂ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਃ ਕਿਰੀਟਿਨਾ
ਸਾਲਵਾ, ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਅੰਬਸ਼ਠ ਤੇ ਕੇਕੈ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਜਨਪਦ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਤੇ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਰੀਟੀ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤਮੇਕਂ ਬਹਵਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਪਰਿਕਾਲ੍ਯ ਕੁਰੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਸ਼ਰਰ੍षੈਰਵਾਕਿਰਨ੍
ਫਿਰ ਕਈ ਯੋਧੇ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਨਿਪਾਤਯਤ ਗृਹ੍ਣੀਤ ਯੁਧ੍ਯਧ੍ਵਮਵਕृਨ੍ਤਤ। ਇਤ੍ਯਾਸੀਤ੍ਤੁਮੁਲਃ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਰਾਜਨ੍ਭੀष੍ਮਰਥਂ ਪ੍ਰਤਿ
‘ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ! ਫੜੋ! ਲੜੋ! ਕੱਟੋ!’ — ਰਾਜਨ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਨਿਹਤ੍ਯ ਸਮਰੇ ਰਾਜਞ੍ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਨ ਤਸ੍ਯਾਸੀਦਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਗਾਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮਨ੍ਤਰਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਥਾਂ ਅਣਛੁਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਤਵ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਸ਼ਕਲੀਕृਤਃ। ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰੈਃ ਫਲ੍ਗੁਨੇਨਾਜੌ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਰਾਃ ਪ੍ਰਾਪਤਦ੍ਰਥਾਤ੍
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਫਲਗੁਨ ਵਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਛਿੱਜ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਰਥ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਕਿਂਚਿਚ੍ਛੇषੇ ਦਿਨਕਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਵ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਹਾਹੇਤਿ ਦਿਵਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਜਦ ਦਿਨ ਢਲਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ 'ਹਾਏ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।
ਪਤਮਾਨੇ ਰਥਾਦ੍ਭੀष੍ਮੇ ਬਭੂਵ ਸੁਮਹਾਸ੍ਵਨਃ । ਸਂਪਤਨ੍ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਜਦ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਧੁਨ ਉਠੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਸਹ ਭੀष੍ਮੇਣ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਨ੍ਹृਦਯਾਨਿ ਨਃ । ਸ ਪਪਾਤ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਸੁਧਾਮਨੁਨਾਦਯਨ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਪਈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜ ਇਵੋਤ੍ਸृष੍ਟਃ ਕੇਤੁਃ ਸਰ੍ਵਧਨੁष੍ਮਤਾਮ੍ । ਧਰਣੀਂ ਨ ਸ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਰਸਙ੍ਘੈਃ ਸਮਾਵृਤਃ
ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਲਤਲ੍ਪੇ ਮਹੇष੍ਵਾਸਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍। ਰਥਾਤ੍ਪ੍ਰਪਤਿਤਂ ਚੈਨਂ ਦਿਵ੍ਯੋ ਭਾਵਃ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ, ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਭ੍ਯਵਰ੍षਚ੍ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕਮ੍ਪਤ ਚ ਮੇਦਿਨੀ । ਪਤਨ੍ਸ ਦਦृਸ਼ੇ ਚਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਦਿੱਸਿਆ।
ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚੋਪਾਲਭਦ੍ਵੀਰਃ ਕਾਲਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਭਾਰਤ । ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਦਿਵ੍ਯਾ ਵਾਚਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਵੀਰ, ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਲੌਕਿਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ।
ਕਥਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਾਙ੍ਗੇਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ । ਕਾਲਕਰ੍ਤਾ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
'ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਮੁੜਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਗਿਆ?'
ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪਤਿਤਿऽਪਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ,' ਤੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਉਤ੍ਤਰਾਯਣਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਸੁਗਤਿਪ੍ਰਤਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਗਹ੍ਗਾ ਹਿਮਵਤਃ ਸੁਤਾਃ
ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮੌਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਮੁਰਾਦ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ।
ਮਹਰ੍षੀਨ੍ਹਂਸਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰ ਵੈ। ਤਤਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤੇ ਹਂਸਾਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਮਾਨਸੌਕਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਭੇਜਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਹੰਸ, ਜੋ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਆਜਗ੍ਮੁਃ ਸਹਿਤਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭੀष੍ਮਂ ਕੁਰੁਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੇਤੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪੇ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤੇ ਤੁ ਭੀष੍ਮਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ऋषਯੋ ਹਂਸਰੂਪਿਣਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਞ੍ਛਰਤਲ੍ਪਸ੍ਥਂ ਭੀष੍ਮਂ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤੇ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਗਾਙ੍ਗੇਯਂ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ।
ਇਤਰੇਤਰਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਨੀषਿਣਃ । ਭੀष੍ਮਃ ਕਥਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਉਥੇ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਭੀਸ਼ਮ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਮੁੜਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਦੇਹ ਛੱਡੇਗਾ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਹਂਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਭਿਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍। ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਹੰਸ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਾਨ੍ਤਨਵੋ ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਕਥਂਚਨ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਰ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਏਤਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੈ।'
ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਕਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਸੀਦ੍ਯਨ੍ਮੇ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਉਦਗਾਯਨ ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਹਂਸਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ
'ਜਦ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਹੰਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਤ੍ਤਰਾਯਣਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਸਮੁਤ੍ਸਰ੍ਗ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਨਿਯਤਂ ਮਮ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਜਿੰਦ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਾਰਯਿष੍ਯੇ ਮੁਮੂਰ੍षੁਰੁਦਗਾਯਨੇ। ਯਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤੋ ਵਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਮੁੜਣ ਤੱਕ ਸਾਹ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਪਿਓ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—
ਛਨ੍ਦਤਸ੍ਤੇ ਭਵੇਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਿਤਿ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਮੇ। ਧਾਰਯਿष੍ਯੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਨਿਯਤੇ ਸਤਿ
—'ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ'—ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਂਸ੍ਤਦਾ ਹਂਸਾਨ੍ਸ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪਗਃ । ਏਵਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਪਤਿਤੇ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਭੀष੍ਮੇ ਮਹੌਜਸਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤ ਗਿਆ; ਇੰਝ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮਾਣ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਡਿੱਗ ਪਏ।