ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯੋਗਂ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਭੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਮਸਾ ਵृਤੇ। ਬृਹਦਣ੍ਡਮਭੂਦੇਕਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਬੀਜਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਸ ਸੁੰਨੇ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਅੰਡਾ ਉਭਰਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦਾ ਅਟੱਲ ਬੀਜ ਸੀ।
ਯੁਗਸ੍ਯਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮਹਦ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤ। ਵ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤੇ ਸਤ੍ਯਂਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵਯ ਤੱਤ ਨੂੰ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਸੱਚ, ਜੋਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਚਾਪ੍ਯਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਤਾਂ ਮਤਮ੍। ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ, ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਨਿੱਘਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ-ਹੋਣ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਿਤਾਮਹੋ ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਭੁਰੇਕਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰਗੁਰੁਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਮਨੁਃ ਕਃ ਪਰਮੇष੍ਠ੍ਯਥ
ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਇਕੋ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਥਾਣੁ, ਮਨੂ, ਕਹ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ।
ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਵੈ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਃ ਪ੍ਰਾਭਵਨ੍ਨੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਦੱਖ ਤੇ ਦੱਖ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਕਵੀਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਏ।
ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਯਂ ਸਰ੍ਵऋषਯੋ ਵਿਦੁ। ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾऽऽਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋऽਥਾਸ਼੍ਵਿਨਾਵਪਿ
ਤੇ ਉਹ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੂ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਗੁਹ੍ਯਕਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਯਕਸ਼, ਸਾਧ, ਪਿਸਾਚ, ਗੁਹ੍ਯਕ ਤੇ ਪਿਤਰ; ਫਿਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਮਹਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਬਹਵਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮੁਦਿਤਾ ਗੁਣੈਃ। ਆਤੋ ਦ੍ਯੌਃ ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਯਾ
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਰ੍ਤਵੋ ਮਾਸਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾਹੋਰਾਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਭੂਤਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍
ਸਾਲ, ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਪੱਖੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਮਵਾਰ; ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਯਦਿਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ਬੂਤਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍। ਪੁਨਃਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੁੜ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਰ੍ਤੁष੍ਵृਤੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੇਤਦਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਭੂਤਸਂਘਾਤਕਾਰਕਮ੍। ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਲੋਕੇ ਚਕ੍ਰਂ ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਾਨਿ ਚ। ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਦੇਵਨਾਂ ਸृष੍ਟਿਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਤੈਂਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੈਂਤੀਹ ਸੌ ਤੇ ਤੈਂਤੀਹ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹਿਸਾਬ।
ਦਿਵਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬृਹਦ੍ਭਾਨੁਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਤ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵਸੁਃ। ਸਵਿਤਾ ਸ ऋਚੀਕੋऽਰ੍ਕੋ ਭਾਨੁਰਾਸ਼ਾਵਹੋ ਰਵਿਃ
ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੂ ਹੀ ਅੱਖ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਵੀਤਾ, ਰੁਚੀਕ, ਅਰਕ, ਭਾਨੂ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਵੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨੁਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਥਾऽਵਰਃ। ਦੇਵਭ੍ਰਾਟ੍ ਤਨਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਭ੍ਰਾਡਿਤਿ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਭ੍ਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਭ੍ਰਾਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਭ੍ਰਾਜਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਦਸ਼ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼ਤਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਹਸ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿਰੇਵ ਚ
ਸੁਭ੍ਰਾਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਦਸਜੋਤੀ, ਸਤਜੋਤੀ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜੋਤੀ।
ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਜ੍ਯੋਤੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਤੋ ਦਸ਼ਗੁਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ਼ਤਜ੍ਯੋਤੇਰਿਹਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਦਸਜੋਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸਤਜੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸਨ।
ਭੂਯਸ੍ਤਤੋ ਦਸ਼ਗੁਣਾਃ ਸਹਸ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿषਃ ਸੁਤਾਃ। ਤੇਭ੍ਯੋऽਯਂ ਕੁਰੁਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਦੂਨਾਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਸਹਸ੍ਰਜੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੁਰੂ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਯਯਾਤੀਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕृਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸਂਭੂਤਾ ਬਹਵੋ ਵਂਸ਼ਾ ਭੂਤਸਰ੍ਗਾਃ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਯਯਾਤੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਨ।
ਭੂਤਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਚ ਯਤ੍। ਵੇਦਾ ਯੋਗਃ ਸਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਧਰ੍ਮੋऽਰ੍ਥਃ ਕਾਮ ਏਵ ਚ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਵੇਦ, ਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਜੋਗ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਵੀ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਚ ਸਰ੍ਵ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਨृषਿਃ
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਰਹਿਣੀ ਦੇ ਨਿਯਮ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਏ।
ਨੀਤਿਰ੍ਭਰਤਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ।' ਇਤਿਹਾਸਾਃ ਸਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਰੁਤਯੋऽਪਿ ਚ
ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ—
ਇਹ ਸਰ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। `ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯੈਤਨ੍ਮਹਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮृषਿਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਇष੍ਟਂ ਹਿ ਵਿਦੁषਾਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਧਾਰਣਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਖਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਵੇਂ ਪਸੰਦ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਾਦਿ ਭਾਰਤਂ ਕੇਚਿਦਾਸ੍ਤੀਕਾਦਿ ਤਥਾऽਪਰੇ। ਤਥੋਪਰਿਚਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮ੍ਯਗਧੀਯਿਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਨੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਆਸਤੀਕ ਤੋਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਉਪਰਚਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਿਧਂ ਸਂਹਿਤਾਜ੍ਞਾਨਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ। ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਨ੍ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪਰੇ
ਸਿਆਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ।
ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵੇਦਂ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਤ੍ਸੁਤਃ
ਤਪ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਮਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ। ਮਾਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਪਰਾੜਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਮਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਗਾਂਗੇਯ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪੁਰਾ। ਤ੍ਰੀਨਗ੍ਨੀਨਿਵ ਕੌਰਵ੍ਯਾਞ੍ਜਨਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਇਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਕੌਰਵ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ।