ਵ੍ਯਂਸਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਂ ਸੌਭਦ੍ਰੇਣ ਰਣੇ ਤਦਾ। ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਸੈਨ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਦੋऽਭੂਦ੍ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਜਦ ਸੁਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਫੌਜ ਵਿੱਚ 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਮੁਖਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਤਵ ਸੈਨ੍ਯਮਯੋਧਯਨ੍। ਤਥੈਵ ਤਾਵਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਣ੍ਡੁਸੈਨ੍ਯਮਯੋਧਯਨ੍
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਆਦਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।
ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦੋ ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਤਵ ਤੇषਾਂ ਚ ਭਾਰਤ। ਨਿਘ੍ਨਤਾਂ ਦृਢਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਕਰ੍ਮ ਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਉਥੇ ਤੇਰੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਹਿ ਰਣੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਕੇਸ਼ੇष੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯ ਮਾਨਿਨਃ। ਨਖਦਨ੍ਤੈਰਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤ ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਜਾਨੁਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਨਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ, ਮੁੱਠੀਆਂ ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਲੈਸ਼੍ਚੈਵਾਥ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੈਰ੍ਬਾਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤੈਃ। ਵਿਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਨਯਨ੍ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਗਦਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
ਨ੍ਯਹਨਚ੍ਚ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਂ ਤਥਾ। ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਸਂਕਲ੍ਪਾ ਯੁਯੁਧੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ
ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ; ਮਨ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਓਥੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
ਰਣੇ ਚਾਰੂਣਿ ਚਾਪਾਨਿ ਹੇਮਪृष੍ਠਾਨਿ ਮਾਰਿष । ਹਤਾਨਾਮਪਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਕਲਾਪਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਧਨਾਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਤੀਰ-ਕੁੰਚੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਜਾਤਰੂਪਮਯੈਃ ਪੁਙ੍ਖੈ ਰਾਜਤੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿਤਾਃ ਸ਼ਰਾਃ। ਤੈਲਧੌਤਾ ਵ੍ਯਰਾਜਨ੍ਤ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਭੁਜਗੋਪਮਾਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨੁਕਦੇ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਖਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨ੍ਤਤ੍ਸਰਵੋ ਜਾਤਰੂਪਪਰਿष੍ਕृਤਾਃ । ਚਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਪਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਰੁਕ੍ਮਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਧਨ੍ਵਿਨਾਂ
ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਵਾਲੇ ਢਾਲਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣਾਵਿਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਾਸਾਃ ਪ੍ਰਭਗ੍ਨਾ ਹੇਮਭੂषਿਤਾਃ। ਜਾਤਰੂਪਮਯਾ ਯष੍ਟ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਨਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਃ
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਬਰਢੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੁਕਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਰਢੀਆਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਅਵਸ੍ਕਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤਾ ਮੁਸਲਾਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ । ਪਰਿਘਾਃ ਪਟ੍ਟਸਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਿਣ੍ਡਿਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਮਾਰਿष
ਭਾਰੀ ਗਦੀਆਂ, ਲਾਠੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੜੇ, ਚੌੜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡੰਡੇ, ਸਭ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਤਿਤਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚਾਪਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਹੇਮਪਰਿष੍ਕृਤਾਃ । ਕੁਥਾ ਬਹੁਵਿਧਾਕਾਰਾਸ਼੍ਚਾਮਰਾ ਵ੍ਯਜਨਾਨਿ ਚ
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨੁਸ਼ਾਂ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਚਮਰਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਪਤਿਤਾ ਨਰਾਃ। ਜੀਵਨ੍ਤ ਇਵ ਦृਸ਼੍ਯਨਤੇ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਥਾਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਪਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਗਜਾਵਿਮਥਿਤੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰੈਰ੍ਮੁਸਲੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮਸ੍ਤਕਾਃ। ਗਜਾਵਾਜਿਰਥਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਾਃ ਸ਼ੇਰਤੇ ਸ੍ਮ ਨਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ, ਗਦੀਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਸਿਰ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੌਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਥੈਵਾਸ਼੍ਵਨृਨਾਗਾਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰੈਰ੍ਵਿਬਭੌ ਤਦਾ। ਸਂਛਨ੍ਨਾ ਵਸੁਧਾ ਰਾਜਨ੍ਪਰ੍ਵਤੈਰਿਵ ਸ਼ਾਤਿਤੈਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਮਰੇ ਪਤਿਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯृष੍ਟਿਸ਼ਰਤੋਮਰੈਃ। ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੈਃ ਪਟ੍ਟਸੈਃ ਪ੍ਰਾਸੈਰਵਸ੍ਕਨ੍ਦੈਃ ਪਰਸ਼੍ਵਥੈਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਬਰਢੀਆਂ, ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦੀਆਂ, ਲਾਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਰਿਘੈਰ੍ਭਿਣ੍ਡਿਪਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਘ੍ਨੀਭਿਸ਼੍ਚ ਮਾਰਿष। ਸ਼ਰੀਰੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨੈਃ ਸਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯਤ ਮੇਦਿਨੀ
ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੜੇ, ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਵਿਸ਼ਬ੍ਦੈਰਲ੍ਪਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਣਿਤੌਗਪਰਿਪ੍ਲੁਤੈਃ। ਗਤਾਸੁਭਿਰਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨ ਵਿਬਭੌ ਨਿਚਿਤਾ ਮਹੀ
ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਲਾਲ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਤਲਤ੍ਰੈਃ ਸਕੇਯੂਰੈਰ੍ਬਾਹੁਭਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤੋਪਮੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨੈਰੂਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹਬੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਬਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਤੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਦ੍ਧਚੂਜਾਮਣਿਵਰੈਃ ਸ਼ਿਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸਕੁਣ੍ਡਲੈਃ । ਪਾਤਿਤੈ ऋषਭਾਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਬਭੌ ਭਾਰਤ ਮੇਦਿਨੀ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਸਿਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਵਾਂਗ ਯੋਧਿਆਂ ਤੋਂ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਭਾਰਤ, ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਵਚੈਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਦਿਗ੍ਧੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਕਾਞ੍ਚਨੈਃ । ਰਰਾਜ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਭੂਮਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ਭਿਰਿਵਾਨਲੈਃ
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਕਵਚਾਂ ਅਤੇ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹੋਣ।
ਵਿਪ੍ਰਵਿਦ੍ਧੈਃ ਕਲਾਪੈਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰਾਸਨੈਃ । ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਰੁਕ੍ਮਪੁਙ੍ਖੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੀਰ-ਕੁੰਚੀਆਂ, ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਥੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤੋ ਭਗ੍ਨੈਃ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਭੂषਿਤੈਃ । ਵਾਜਿਭਿਸ਼੍ਚ ਹਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਜਿਹ੍ਵੈਃ ਸਸ਼ੋਣਿਤੈਃ
ਧਰਤੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਨੁਕਰ੍षੈਃ ਪਤਾਕਾਭਿਰੁਪਾਸਙ੍ਗੈਰ੍ਧ੍ਵਜੈਰਪਿ । ਪ੍ਰਵੀਰਾਣਾਂ ਮਹਾਸ਼ਙ੍ਖੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਰੈਃ
ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜੁਆੜਿਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਅਤੇ ਉਚਕੇ ਹੋਏ ਧਵਜਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫਿਕੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ੍ਰਸ੍ਤਹਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਮਾਤਙ੍ਗੈਃ ਸ਼ਯਾਨੈਰ੍ਵਿਬਭੌ ਮਹੀ । ਨਾਨਾਰੂਪੇਰਲਂਕਾਰੈਃ ਪ੍ਰਮਦੇਵਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਾ
ਧਰਤੀ ਉਥੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂੰਡਾਂ ਢੀਲੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦਨ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚਾਪਰੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਗਾਢਵੇਦਨੈਃ । ਕਰੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ੀਕਰਂ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਥੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਜੀਵਤ ਸਨ, ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੂੰਡਾਂ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ ਸਨ।
ਵਿਬਭੌ ਤਦ੍ਰਣਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨੈਰਿਵਾਚਲੈਃ। ਨਾਨਾਰਾਗੈਃ ਕਮ੍ਬਲੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ੍ਤੋਮੇਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਣਿਦਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤੈਰਙ੍ਕੁਸ਼ੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ। ਘਣ੍ਟਾਭਿਸ਼੍ਚ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪਤਿਤਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਉਥੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸੋਹਣੇ ਅੰਕੁਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਿਦੂਰਿਆ ਰਤਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਵਿਪਾਟਿਤਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਃ ਕੁਥਾਭਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ੈਸ੍ਤਥਾ। ਗ੍ਰੈਵੇਯੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਰੁਕ੍ਮਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਿਰੇਵ ਚ
ਉਥੇ ਫਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਚਮੜੀਆਂ, ਅੰਕੁਸ਼, ਸੋਹਣੀਆਂ ਗਲਪਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਹਿਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।
ਯਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਧਾ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੈਸ੍ਤੋਮਰੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਾਞ੍ਚਨੈਃ। `ਰਰਾਜ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਭੂਮਿਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ' ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਰੇਣੁਕਪਿਲੈ ਰੁਕ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨੈਰੁਰਸ਼੍ਛਦੈਃ
ਧਰਤੀ ਇਥੇ-ਉਥੇ ਕਈ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਯੰਤਰਾਂ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਰਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਰਸ-ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।