ਅਭਿਦ੍ਯੇਤਾਂ ਤਤੋ ਵ੍ਯੂਹੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵੀਰਵਰਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਆਸੀਦ੍ਵ੍ਯਤਿਕਰੋ ਘੋਰਸ੍ਤਵ ਤੇषਾਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਪਸ਼੍ਯਾਮ ਤਾਵਕਾਨਾਂ ਪਰੈਃ ਸਹ । ਏਕਾਯਨਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤ ਭਾਰਤ
ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ: ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਾਰ੍ਯ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ । ਯੁਯੁਧੁਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਰਵਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਕੌਰਵ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ, ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਏਵਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਸੈਨ੍ਯਮੇਵਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਪਰਮ੍। ਵ੍ਯੂਢਮੇਵਂ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਮੋਘਂ ਚੈਵ ਸਞ੍ਜਯ
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਫੌਜ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਜੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੀ।
ਜੁष੍ਟਮਸ੍ਮਾਕਮਤ੍ਯਨ੍ਤਮਭਿਕਾਮਂ ਚ ਨਃ ਸਦਾ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟਂ ਵ੍ਯਸਨੋਪੇਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਦृष੍ਟਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਸਾਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ, ਖੁਸ਼ ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਾਤਿਵृਦ੍ਧਮਬਾਲਂ ਚ ਨ ਕृਸ਼ਂ ਨ ਚ ਪੀਵਰਮ੍ । ਲਘੁਵृਤ੍ਤਾਯਤਪ੍ਰਾਯਂ ਸਾਗਰਾਕਾਰਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨੌਜਵਾਨ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਮੋਟੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਧਮ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਤੇ ਅਖੂਟ।
ਆਤ੍ਤਸਨ੍ਨਾਹਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਅਸਿਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਗਦਾਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਕੋਵਿਦਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗੀ ਜਨਾਨੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਸਰ੍ष੍ਟਿਤੋਮਰੇष੍ਵਾਜੌ ਪਰਿਘੇष੍ਵਾਯਸੇषੁ ਚ । ਭਿਣ੍ਡਿਪਾਲੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤੀषੁ ਮੁਸਲੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹ ਭਾਲਿਆਂ, ਬਰਛੀਆਂ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ, ਭਿੰਡੀਪਾਲਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਗਰਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਕਮ੍ਪਨੇषੁ ਚ ਚਾਪੇषੁ ਕਣਪੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਕ੍ਸ਼ੇਣਣੀਯੇषੁ ਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਮੁष੍ਟਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਉਹ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ, ਤੀਰਾਂ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਬਲ ਦੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਹਿਰ ਸਨ।
ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਵ੍ਯਾਯਾਮੇ ਚ ਕृਤਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਗ੍ਰਹਣਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਯਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤੀ, ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਆਰੋਹੇ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਕਨ੍ਦੇ ਸਰਣੇ ਸਾਨ੍ਤਰਪ੍ਲੁਤੇ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਹਰਣੇ ਯਾਨੇ ਵ੍ਯਪਯਾਨੇ ਚ ਕੋਵਿਦਮ੍
ਉਹ ਚੜ੍ਹਨ, ਉਤਰਣ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ, ਉੱਚਲਣ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਵਾਰ ਕਰਨ, ਸਵਾਰੀ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਨਾਗਾਸ਼੍ਵਰਥਯਾਨੇषੁ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਵੇਤਨੇਨੋਪਪਾਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਰਖੇ ਹੋਏ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਂਚੇ ਤੇ ਉਚਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਨ ਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਨੋਪਕਾਰੇਣ ਨ ਚ ਬਨ੍ਧੁਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ । ਨ ਸੌਹृਦਬਲੈਰ੍ਵਾਪਿ ਨਾਕੁਲੀਨਪਰਿਗ੍ਰਹੈਃ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਟੋਲੀ ਜਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਾਲ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਦੋਸਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸਮृਦ੍ਧਜਨਮਾਰ੍ਯਂ ਚ ਤੁष੍ਟਸਂਬਨ੍ਧਿਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ । ਕृਤੋਪਕਾਰਭੂਯਿष੍ਠਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿ ਚ ਮਨਸ੍ਵਿ ਚ
ਉਹ ਸੁਖੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਜਨੈਸ੍ਤੁ ਨਰੈਰ੍ਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ੋ ਦृष੍ਟਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਲੋਕਪਾਲੋਪਮੈਸ੍ਤਾਤ ਪਾਲਿਤਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਬਹੁਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਲੋਕਸਂਮਤੈਃ । ਅਸ੍ਮਾਨਭਿਗਤੈਃ ਕਾਮਾਤ੍ਸਬਲੈਃ ਸਪਦਾਨੁਗੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਈ ਐਸੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ।
ਮਹੋਦਧਿਮਿਵਾਪੂਰ੍ਣਮਾਪਗਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਅਪਕ੍ਸ਼ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਂਕਾਸ਼ੈ ਰਥੈਰ੍ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸਂਵृਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਨਾਨਾਯੋਧਜਲਂ ਭੀਮਂ ਵਾਹਨੋਰ੍ਮਿਤਰਙ੍ਗਿਣਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੇਪਣ੍ਯਸਿਗਦਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼ਰਪ੍ਰਾਸਸਾਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਥਲ-ਪੱਥਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹਥਿਆਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਬਰਛਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਧ੍ਵਜਭੂषਣਸਂਬਾਧਂ ਰਤ੍ਨਪਟ੍ਟਸੁਸਂਚਿਤਮ੍ । ਪਰਿਧਾਵਦ੍ਭਿਰਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਵੇਗਵਿਕਮ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਪਾਰਮਿਵ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਂ ਸਾਗਰਪ੍ਰਤਿਮਂ ਮਹਤ੍। ਦ੍ਰੋਣਭੀष੍ਮਾਸਿਸਂਗਪ੍ਤਂ ਗੁਪ੍ਤਂ ਚ ਕृਤਵਰ੍ਮਣਾ
ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਵੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕृਪਦੁਃਸ਼ਾਸਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਜਯਦ੍ਰਥਮੁਖੈਸ੍ਤਥਾ । ਭਗਦਤ੍ਤਵਿਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੌਣਿਸੌਬਲਬਾਹ੍ਲਿਕੈਃ
ਉਹ ਕ੍ਰਿਪ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਜਯਦਰਥ, ਭਗਦੱਤ, ਵਿਕਰਨ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ, ਸੌਬਲ ਅਤੇ ਬਾਹਲਿਕ ਆਦਿਕ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
ਗੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵੀਰੈਰ੍ਲੌਕੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਯਦਹਨ੍ਯਤ ਸੈਨ੍ਯਂ ਮੇ ਦਿष੍ਟਮਤ੍ਰ ਪਰਾਯਣਮ੍
ਉਹ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਯੋਧਿਆਂ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ, ਨਸੀਬ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਇਥੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।
ਨੈਤਾਦृਸ਼ਂ ਸਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਮਾਨੁषਾਃ । ऋषਯੋ ਵਾ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪੁਰਾਣਾ ਭੁਵਿ ਸਞ੍ਜਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦੇਖੀ, ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਸੰਜਯ।
ਈਦृਸ਼ੋऽਪਿ ਬਲੌਘਸ੍ਤੁ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਂਪਦਾ । ਵਧ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਕਿਮਨ੍ਯਦ੍ਭਾਗਧੇਯਤਃ
ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ—ਇਹ ਤਾਂ ਨਸੀਬ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਵਿਪਰੀਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਹਿ ਸਞ੍ਜਯ । ਯਤ੍ਰੇਦृਸ਼ਂ ਬਲਂ ਘੋਰਂ ਨਾਵਧੀਦ੍ਯੁਧਿ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍
ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਕਿ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੀ।
ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਯਤਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਮਕਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਯਥਾऽਵਧ੍ਯਤ ਸਞ੍ਜਯ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਸੰਜਯ।
ਉਕ੍ਤੋऽਪਿ ਵਿਦੁਰੇਣਾਹਂ ਹਿਤਂ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਨ ਚ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਨ੍ਮਨ੍ਦਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਮਮ
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲਾ ਤੇ ਸਹੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
ਤਥ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਮਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਸੀਤ੍ਤਥਾऽऽਗਤਂ ਤਾਤ ਯੇਨ ਦृष੍ਟਮਿਦਂ ਪੁਰਾ
ਮੈਂ ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ।
ਅਥਵਾ ਭਾਵ੍ਯਮੇਵਂ ਹਿ ਸਂਜਯੈਤੇਨ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਪੁਰਾ ਧਾਤ੍ਰਾ ਯਥਾ ਦਿष੍ਟਂ ਤਤ੍ਤਥਾ ਨ ਤਦਨ੍ਯਥਾ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਸੀਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਨਿਧਾਰਿਆ, ਉਹੀ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਆਤ੍ਮਦੋषਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸਨਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਨ ਹਿ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ।