ਵੇਗੇਨ ਸਾऽਤੀਵ ਪृਥੁਪ੍ਰਵਾਹਾ ਪਰੇਤਨਾਗਾਸ਼੍ਵਸ਼ਰੀਰਰੋਧਾਃ। ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਞ੍ਜੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮਾਂਸਪਙ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਭੂਤਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਭੂਤਸੇਵਿਤਾ
ਉਹ ਨਦੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੌੜੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਢੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਾਕੁਲਕੇਸ਼ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾ ਸ਼ਰੀਰਸਙ੍ਘਾਤਸਹਸ੍ਰਵਾਹਿਨੀ । ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਨਾਨਾਕਵਚੋਰ੍ਮਿਸਂਕੁਲਾ ਨਰਾਸ਼੍ਵਨਾਗਾਸ੍ਥਿਨਿਕृਤ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੋਪੜੀਆਂ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਧਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਟੁੱਟੇ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੇਤ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਵਕਙ੍ਕਸ਼ਾਲਾਵृਕਗृਧ੍ਰਕਾਕੈਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਤਰਕ੍ਸ਼ੁਭਿਸ਼੍ਚ। ਉਪੇਤਕੂਲਾਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਂ ਮਹਾਵੈਤਰਣੀਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੁੱਤੇ, ਭੇੜ, ਲੂਪੜ, ਗਿੱਧ, ਕਾਂ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਮਹਾ-ਵੈਤਰਣੀ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾਮਰ੍ਜੁਨਬਾਣਸਙ੍ਘੈ- ਰ੍ਮੇਦੋਵਸਾਸृਕਪ੍ਰਵਹਾਂ ਸੁਭੀਮਾਮ੍। ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਂ ਚ ਤਥੈਵ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੇਨਾਂ ਕੁਰੂਣਾਮਥ ਫਲ੍ਗੁਨੇਨ
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਗਈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਚਰਬੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਨਦੀ ਵਹੀ; ਫਲਗੁਨ ਵੱਲੋਂ ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਗਏ।
ਤੇ ਚੇਦਿਪਾਞ੍ਚਾਲਕਰੂषਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਣੇਦੁਃ । ਜਯਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾਃਕ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਵੀਰਾਃ ਸਂਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤਃ ਕੁਰੁਵੀਰਯੋਧਾਨ੍
ਫਿਰ ਚੇਦੀ, ਪਾਂਚਾਲ, ਕਰੂਸ਼, ਮਤਸਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਪਏ। ਜਿੱਤ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕੁਰੂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।
ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਣਿ ਬਲਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਿਰੀਟਿਨਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਯਾਵਹੇਨ । ਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਸੇਨਾਂ ਧ੍ਵਜਿਨੀਪਤੀਨਾਂ ਸਿਂਹੋ ਮृਗਾਣਾਮਿਵ ਯੂਥਸਙ੍ਘਾਨ੍
ਕਿਰੀਟ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਫੌਜ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਨੇਦਤੁਸ੍ਤਾਵਤਿਹਰ੍षਯੁਕ੍ਤੌ ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵਾ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ਼੍ਚ। ਤਤੋ ਰਵਿਂ ਸਂਵृਤਰਸ਼੍ਮਿਜਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਕ੍ਸ਼ਤਾਙ੍ਗਾਃ
ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਬਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—
ਤਦੈਨ੍ਦ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਤਤਂ ਚ ਘੋਰ- ਮਸਹ੍ਯਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯੁਗਾਨ੍ਤਕਲ੍ਪਮ੍ । ਅਥਾਪਯਾਨਂ ਕੁਰਵਃ ਸਭੀष੍ਮਾਃ ਸਦ੍ਰੋਣਦੁਰ੍ਯੋਧਨਬਾਹ੍ਲਿਕਾਸ਼੍ਚ
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਰੂ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਭਾਲਿਕਾ—all ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਨਿਸ਼ਾਂ ਸਨ੍ਧਿਗਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਭਾਵਸੋਰ੍ਲੋਹਿਤਰਾਗਯੁਕ੍ਤਾਮ੍। ਅਵਾਪਯ ਕੀਰ੍ਤਿ ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ਼੍ਚ ਧਨਂਜਯੋऽਪਿ
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਯਯੌ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸਹਸੋਦਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਪ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ਿਬਿਰਂ ਨਿਸ਼ਾਯਾਮ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ ਤੁਮੁਲਃ ਕੁਰੂਣਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ ਘੋਰਤਮਃ ਪ੍ਰਣਾਦਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ।
ਰਣੇ ਰਥਾਨਾਮਯੁਤਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਹਤਾ ਗਜਾਃ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਰ੍ਜੁਨੇਨ । ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੌਵੀਰਗਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਮਾਲਵਾਸ਼੍ਚ
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੌਵੀਰ, ਛੋਟੇ ਖਸ਼ੁਦਰਕ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਵੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਏ।
ਮਹਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਧਨਞ੍ਜਯੇਨ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਹਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਨ੍ਯਃ। ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਰਮ੍ਬष੍ਠਪਤਿਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਤਥੈਵ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣਚਿਤ੍ਰਸੇਨੌ
ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਸ, ਅੰਬਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਵੀ—
ਦ੍ਰੋਣਃ ਕृਪਃ ਸੈਨ੍ਧਵਬਾਹ੍ਲਿਕੌ ਚ ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸ਼ਲ੍ਯਸ਼ਲੌ ਚ ਰਾਜਨ੍। ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਯੋਧਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਮੇਤਾਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਪਾਰ੍ਥੇਨ ਰਣਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਭਾਲਿਕਾ, ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾਸ, ਸ਼ਲਿਆ, ਸ਼ਲਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਯੋਧੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਬਾਹੁਵੀਰ੍ਯੇਣ ਜਿਤਾਃ ਸਭੀष੍ਮਾਃ ਕਿਰੀਟਿਨਾ ਲੋਕਮਹਾਰਥੇਨ। ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਃ ਸ਼ਿਬਿਰਾਣਿ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਣਾ ਭਾਰਤ ਯੇ ਤ੍ਵਦੀਯਾਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਕਿਰੀਟ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਵਿਰਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਲ੍ਕਾਸਹਸ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸੁਸਂਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੈ- ਰ੍ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਰੈਃ। ਕਿਰੀਟਿਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਸਰ੍ਵਯੋਧਾ ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਧ੍ਵਜਿਨੀ ਕੁਰੂਣਾਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਲਦੇ ਉਲਕਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ, ਕਿਰੀਟ ਵਾਲੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ।
ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤਾਨਾ- ਮਨੀਕਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਯਯੌ ਸਪਤ੍ਨਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਜਾਤਕੋਪੋ ਵृਤਃ ਸਮਗ੍ਰੇਣ ਬਲੇਨ ਭੀष੍ਮਃ
ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਭਾਰਤ, ਮਹਾਨ ਭੀਸ਼ਮ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਂ ਦ੍ਰੋਣਦੁਰ੍ਯੋਧਨਬਾਹ੍ਲਿਕਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣਚਿਤ੍ਰਸੇਨੌ। ਜਯਦ੍ਰਥਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲੋ ਬਲੌਘੈ- ਰ੍ਨृਪਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍
ਦ੍ਰੋਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਭਾਲਿਕਾ, ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਜਯਦ੍ਰਥ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।
ਸ ਤੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥੈਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸ੍ਵਿਭਿਰ੍ਵੀਰ੍ਯਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਰਾਜਨ੍। ਰਰਾਜ ਰਾਜਾ ਸ ਤੁ ਰਾਜਮੁਖ੍ਯੈ- ਰ੍ਵृਤਃ ਸਦੇਵੈਰਿਵ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਰਥੀਆਂ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨੀਕਪ੍ਰਮੁਖੇ ਵਿषਕ੍ਤਾ ਦੋਧੂਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਤਾਕਾਃ । ਸੁਰਕ੍ਤਪੀਤਾਸਿਤਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭਾ ਮਹਾਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਗਤਾ ਵਿਰੇਜੁਃ
ਉਸ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਾ ਵਾਹਿਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੇਨ ਗੁਪ੍ਤਾ ਮਹਾਰਥੈਰ੍ਵਾਰਣਵਾਜਿਭਿਸ਼੍ਚ। ਬਭੌ ਸਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨੁਕਲ੍ਪਾ ਜਲਾਗਮੇ ਦ੍ਯੌਰਿਵ ਜਾਤਮੇਘਾ
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਮਹਾਰਥੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਫੌਜ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਗਰਜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਤੋ ਰਣਾਯਾਭਿਮੁਖੀ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਜੁਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਾਭਿਗੁਪ੍ਤਾ। ਸੇਨਾਮਹੋਗ੍ਨਾ ਸਹਸਾ ਕੁਰੂਣਾਂ ਵੇਗੋ ਯਥਾ ਭੀਮ ਇਵਾਪਗਾਯਾਃ
ਫਿਰ, ਅਰਜੁਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਲਈ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
ਤਂ ਵ੍ਯਾਲਨਾਨਾਵਿਧਗੂਢਸਾਰਂ ਗਜਾਸ਼੍ਵਪਾਦਾਤਰਥੌਘਪਕ੍ਸ਼ਮ੍। ਵ੍ਯੂਹਂ ਮਹਾਮੇਘਸਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਦੂਰਾਤ੍ਕਪਿਰਾਜਕੇਤੁਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਬਾਂਦਰ ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫੌਜੀ ਬਣਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੱਖ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਪੈਦਲ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ ਕੇਤੁਮਤਾ ਰਥੇਨ ਨਰਰ੍षਭਃ ਸ਼੍ਵੇਤਹਯੇਨ ਕਾਲੇ। ` ਜਯੇ ਧृਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਰੂਥਿਨੀਨਾਂ ਯਥਾ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਸੁਰਵਾਹਿਨੀਨਾਮ੍
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ, ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਾ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਭਿਗੁਪ੍ਤਃ ਸ਼ਸ਼ੀਵ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਸਮੇਯਿਵਾਨ੍ਯਥਾ । ਤਥਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਹ ਕੇਸ਼ਵੇਨ ਵਰੀਥਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਰਰਾਜ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋਪਸ੍ਕਰਂ ਸੋਤ੍ਤਰਬਨ੍ਧੁਰੇषਂ ਯਤ੍ਤਂ ਯਦੂਨਾਮृषਭੇਣ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ। ਕਪਿਧ੍ਵਜਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਥਂ ਵਿषੇਦੁਃ ਸਹੈਵ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤਵ ਕੌਰਵੇਯਾਃ
ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ, ਮਕਾਕਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਰਵ, ਡਰ ਗਏ।
ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਂ ਗੁਪ੍ਤਮੁਦਾਯੁਧੇਨ ਕਿਰੀਟਿਨਾ ਲੋਕਮਹਾਰਥੇਨ । ਤਂ ਵ੍ਯੂਹਰਾਜਂ ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਦੀਯਾ- ਸ਼੍ਚਤੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯਾਲਸਹਸ੍ਰਕੀਰ੍ਣਮ੍
ਕਿਰੀਟ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਨੇ, ਉਸ ਯੁੱਧ-ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਯੁੱਧ-ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਯਥੈਵ ਪੂਰ੍ਵੇऽਹਨਿ ਧਰ੍ਮਰਾਜ੍ਞਾ ਵ੍ਯੂਹਃ ਕृਤਃ ਕੌਰਵਸਤ੍ਤਮੇਨ। ਯਥਾ ਨ ਭੂਤੋ ਭੁਵਿ ਮਾਨੁषੇषੁ ਨ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵੋ ਨ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਚ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ, ਯੁੱਧ-ਸੰਰਚਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਐਸੀ ਸੀ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ, ਨਾ ਸੁਣੀ।
ਤਤੋ ਯਥਾਦੇਸ਼ਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਸ੍ਥੁਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲਮੁਖ੍ਯਾਃ ਸਹ ਚੇਦਿਮੁਖ੍ਯੈਃ। ਤਤਃ ਸਮਾਦੇਸ਼ਸਮਾਹਤਾਨਿ ਭੇਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਨੇਦੁਰਾਜੌ
ਫਿਰ, ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੁਕਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਵਨਾਸ੍ਤੂਰ੍ਯਰਵਾਃ ਪ੍ਰਣੇਦੁਃ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਨੀਕੇषੁ ਸਸਿਂਹਨਾਦਾਃ। ਤਤਃ ਸਬਾਣਾਨਿ ਮਹਾਸ੍ਵਨਾਨਿ ਵਿਸ੍ਫਾਰ੍ਯਮਾਣਾਨਿ ਧਨੂਂषਿ ਵੀਰੈਃ
ਸਭ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ-ਗਰਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਂਗਾਂ, ਤੁਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼, ਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਣੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਭੇਰੀਪਣਵਪ੍ਰਣਾਦਾ- ਨਨ੍ਤਰ੍ਦਧੁਃ ਸ਼ਙ੍ਖਮਹਾਸ੍ਵਨਾਂਸ਼੍ਚ। ਤਚ੍ਛਙ੍ਖਸ਼ਬ੍ਦਾਵृਤਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼- ਮੁਦ੍ਧੂਤਭੌਮਦ੍ਰੁਤਰੇਣੁਜਾਲਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਡੋਲ ਅਤੇ ਪਣਵੇ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਦਬ ਗਈਆਂ। ਆਕਾਸ਼ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਡੀ ਹੋਈ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ।