ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਚ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤ੍ਵਾਮਦ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾ। ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਰ੍ਹਸਿ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਥੇਤਿ ਵਿਤਥਂ ਵਚਃ
ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਪृष੍ਠਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍। ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਥਾਂ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਤ੍ਵਮਨਾਗਸਮ੍
ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਈ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਕਰ੍ਮਾਸ਼ੁਭਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਯਦਹਂ ਬਾਨ੍ਧਵੈਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਬਾਲ੍ਯੇ ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ 'ਚ ਆਪਣੇ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਕਾਮਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍। ਇਮਂ ਬਾਲਂ ਤੁ ਸਂਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਠੀਕ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਪਰ ਇਹ ਬੱਚਾ, ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਪੁਤ੍ਰਮਭਿਜਾਨਾਮਿ ਤ੍ਵਯਿ ਜਾਤਂ ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਲੇ। ਅਸਤ੍ਵਚਨਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਕਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸ੍ਯਤੇ ਵਚਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇ ਤੇਰੇ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਔਰਤਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀਆਂ; ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ?
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਥਯਨ੍ਤੀ ਨ ਲਜ੍ਜਸੇ। ਵਿਸ਼ੇषਤੋ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ੇ ਦੁष੍ਟਤਾਪਸਿ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੂੰ ਇਹ ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਝੂਠੀ ਤਪਸਵੀਏ, ਚਲੀ ਜਾ ਇੱਥੋਂ।
ਕ੍ਵ ਮਹਰ੍षਿਸ੍ਤਪਸ੍ਯੁਗ੍ਰਃ ਕ੍ਵਾਪ੍ਸਰਾਃ ਸਾ ਚ ਮੇਨਕਾ। ਕ੍ਵ ਚ ਤ੍ਵਮੇਵਂ ਕृਪਣਾ ਤਾਪਸੀਵੇषਧਾਰਿਣੀ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪस्या ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ? ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਬੇਚਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ?
ਅਤਿਕਾਯਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਬਾਲੋऽਤਿਬਲਵਾਨਯਮ੍। ਕਥਮਲ੍ਪੇਨ ਕਾਲੇਨ ਸਾਲਸ੍ਕਨ੍ਧ ਇਵੋਦ੍ਗਤਃ
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ ਤਣੇ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ?
ਸੁਨਿਕृष੍ਟਾ ਚ ਯੋਨਿਸ੍ਤੇ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿ ਮੇ। ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਕਾਮਰਾਗਾਜ੍ਜਾਤਾ ਮੇਨਕਯਾ ਹ੍ਯਸਿ
ਤੇਰੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੇਸ਼ਰਮ ਔਰਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਨਕਾ ਤੋਂ ਕਾਮ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਾਦ੍ਰਚਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਮੇ ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦਸਿ ਤਾਪਸਿ। `ਸਰ੍ਵਾ ਵਾਮਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਾਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤਪਸਵੀਏ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 'ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚੰਚਲ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।'
ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਰਵਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰੋਧਸਮਾਕੁਲਾਃ। ਅਸਤ੍ਯੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ ਕਣ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਸਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਕਣਵਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਮੇਨਕਾ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਵਰ੍ਧਕੀ ਜਨਨੀ ਤਵ। ਯਯਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਾਦੇ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਵਦੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਮੇਨਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ, ਨਾਚਣ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਫੈਂਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਾਰ।
ਸ ਚਾਪਿ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਨਿਃ ਪਿਤਾ ਤਵ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵੇ ਲੁਬ੍ਧਃ ਕਾਮਪਰਾਯਣਃ
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਵੀ, ਜੋ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੁषਾਵ ਸੁਰਨਾਰੀ ਮਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਦ੍ਯਥੇष੍ਟਤਃ। ਅਹੋ ਜਾਨਾਮਿ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਲਟੇ ਜਨੈਃ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਏ।
ਮੇਨਕਾऽਪ੍ਸਰਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮਹਰ੍षਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਪਿਤਾ। ਤਯੋਰਪਤ੍ਯਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀਵਾਭਿਭਾषਸੇ
ਮੇਨਕਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਜਾਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਕृष੍ਟੋ ਤੇ ਕੁਲੀਨੇਤਿ ਵਿਜਲ੍ਪਸੇ। ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਸृष੍ਟਾ ਕੋਕਿਲੇਨ ਪਰੈਰ੍ਭृਤਾ
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਘੱਟ ਹੈ। ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਕਿਲ ਦਾ ਬੱਚਾ।
ਅਰਿष੍ਟੈਰਿਵ ਦੁਰ੍ਬਦ੍ਧਿਃ ਕਣ੍ਵੋ ਵਰ੍ਧਯਿਤਾ ਪਿਤਾ। ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਲ੍ਪਸਿ ਤਾਪਸਿ
ਕਣਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਬੱਚੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤਪਸਵੀਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀ ਰਾਜਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯੇ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਚੇਚ੍ਛਸਿ। `ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਜਾ। 'ਇੱਥੇ ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਹਨ।'
ਯਦਿਹੇਚ੍ਛਸਿ ਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਤਾਪਸਿ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍। ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਮ੍ਯਤਾਮਿਤਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਪਸਵੀਏ, ਇਹ ਲੈ ਲੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਇੱਥੋਂ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਚਲੀ ਜਾ।
ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍षਪਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਪਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਸਿ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਸਿ
ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ, ਜੋ ਬੈਲ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਮੇਨਕਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇष੍ਵੇਵ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ਼੍ਚਾਨੁ ਮੇਨਕਾਮ੍। ਮਮੈਵੋਦ੍ਰਿਚ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਮ ਦੁष੍ਯਨ੍ਤ ਤਵ ਜਨ੍ਮਤਃ
ਮੇਨਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਨਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਜਨਮ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਚਰਸਿ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚਰਾਮ੍ਯਹਮ੍। ਆਵਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇਰੁਸਰ੍षਪਯੋਰਿਵ
ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੀ ਹਾਂ; ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਵੇਖ, ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਬੇਰਸ੍ਯ ਯਮਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ। ਭਵਨਾਨ੍ਯਨੁਸਂਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਨृਪ
ਮੈਂ ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਹਲਾਂ 'ਚ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਪੁਰਾ ਨਰਵਰਃ ਪੁਤ੍ਰ ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾਂ ਜਨਿਤਸ੍ਤਦਾ। ਆਯੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਰਾਜ ਤਵ ਪੂਰ੍ਵਪਿਤਾਮਹਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਯੁਸ ਸੀ; ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਰਖਾ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ।
ਮਹਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਬਹਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਪਰਨ੍ਤਪਾਃ। ਅਪ੍ਸਰਃਸੁ ऋषੀਣਾਂ ਚ ਮਾਤृਦੋषੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਕਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਐਸੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹੋਣ 'ਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।
ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਵਾਦੋऽਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚ ਤੇ ਨृਪ। ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਨ ਦ੍ਵੇषਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਨਫ਼ਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ।
ਵਿਰੂਪੋ ਯਾਵਦਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਨਾਤ੍ਮਨੋ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਮੁਖਮ੍। ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਤਰਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਿਅੰਗੀ ਆਦਮੀ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਰਪਣ 'ਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਰੂਪਮਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਵਿਰੂਪਂ ਸੋऽਭਿਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਤਦਾ ਹ੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤੁ ਜਾਨੀਯਾਦਨ੍ਤਰਂ ਨੇਤਰਂ ਜਨਮ੍
ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਅੰਗੀ ਚਿਹਰਾ ਦਰਪਣ 'ਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ।
ਅਤੀਵ ਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨੋ ਨ ਕਂਚਿਦਵਮਨ੍ਯਤੇ। ਅਤੀਵ ਜਲ੍ਪਨ੍ਦੁਰ੍ਵਾਚੋ ਭਵਤੀਹ ਵਿਹੇਤੁਕਃ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰੜੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਸਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਂਸੁਪਾਤੇਨ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਞ੍ਜਰਾ ਮਦਸ਼ਾਲਿਨਃ। ਤਥਾ ਪਰਿਵਦਨ੍ਨਨ੍ਯਾਨ੍ਹृष੍ਟੋ ਭਵਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਮਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹਾਥੀ ਮਿੱਟੀ ਪੈਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੰਝ ਹੀ, ਮਾੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।