ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤੁਮੁਲਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ ਸਾਰ੍ਧਮਨਾਯਾਤ੍ਤਵ ਭਾਰਤ
ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ।
ਘਨੁषਾਂ ਕੂਜਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਲਾਨਾਂ ਚਾਭਿਹਨ੍ਯਤਾਮ੍। ਮਹਾਨ੍ਸਮਭਵਚ੍ਛਬ੍ਦੋ ਗਿਰੀਣਾਮਿਵ ਦੀਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਣਨ ਅਤੇ ਢਾਲਾਂ ਦੀ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਆਵਾਜ਼।
ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੈਨਂ ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ। ਸ੍ਥਿਰੋऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਹਰਸ੍ਵੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਸ਼੍ਰੂਯਤ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
“ਠਹਿਰ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ! ਉਸਨੂੰ ਵੱਜੋ! ਵਾਪਸ ਆ! ਡਟ ਕੇ ਰਹੋ! ਮੈਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਂ—ਹਮਲਾ ਕਰੋ!”—ਇਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਕਾਞ੍ਚਨੇषੁ ਤਨੁਤ੍ਰੇषੁ ਕਿਰੀਟੇषੁ ਧ੍ਵਜੇषੁ ਚ। ਸ਼ਿਲਾਨਾਮਿਵ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਪਤਿਤਾਨਾਮਭੂਦ੍ਧ੍ਵਨਿਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ, ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ, ਮੁਕੁਟਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਆਵਾਜ਼ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਪਤਿਤਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਾਨਿ ਬਾਹਵਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਾਃ । ਵ੍ਯਚੇष੍ਟਨ੍ਤ ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬਾਂਹਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤੜਫ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹृਤੋਤ੍ਤਮਾਹ੍ਗਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਤਥੈਵੋਦ੍ਯਤਕਾਰ੍ਮੁਕਾਃ। ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਯੁਧਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਥੁਃ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮਾਃਕ
ਕੁਝ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤਾਰ ਲਏ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ।
ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਮਹਾਵੇਗਾ ਨਦੀ ਰੁਧਿਰਵਾਹਿਨੀ । ਮਾਤਙ੍ਗਾਙ੍ਗਸ਼ਿਲਾ ਰੌਦ੍ਰਾ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਕਰ੍ਦਮਾ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਨਦੀ ਚਲ ਪਈ, ਜੋ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਪੱਥਰ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਗੰਦੀ।
ਵਰਸ਼੍ਵਨਰਨਾਗਾਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਭਵਾ ਤਦਾ। ਪਰਲੋਕਾਰ੍ਣਵਮੁਖੀ ਗृਧ੍ਰਗੋਮਾਯੁਮੋਦਿਨੀ
ਉਹ ਨਦੀ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ, ਗਿੱਧਾਂ ਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ।
ਨ ਦृष੍ਟਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਾਪਿ ਯੁਦ੍ਧਮੇਤਾਦृਸ਼ਂ ਨृਪ। ਯਥਾ ਤਵ ਸੁਤਾਨਾਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੇਖੀ, ਨਾ ਸੁਣੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਨਾਸੀਦ੍ਰਥਪਥਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯੌਧੈਰ੍ਯੁਧਿ ਨਿਪਾਤਿਤੈਃ । ਗਜੈਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤੈਰ੍ਨੀਲੈਰ੍ਗਿਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੈਨਿਰਵਾਵृਤਃ
ਉਥੇ ਰਥਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਕੀਰ੍ਣੈਃ ਕਵਚੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਣੈਸ਼੍ਚ ਮਾਰਿष । ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਤਦ੍ਰਾਣਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਰਦੀਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਵਚ ਤੇ ਸਿਰ-ਬੰਦ ਪਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਃ ਸ਼ਰੈਃ ਕੇਚਿਦਨ੍ਤ੍ਰਾਪੀਡਪ੍ਰਕਰ੍षਿਣਃ । ਅਭੀਤਾਃ ਸਮਰੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਦਰ੍ਪਿਤਾਃ
ਕੁਝ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦ ਕੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਗ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਡਰ-ਭੈਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਤਾਤ ਭ੍ਰਾਤਃ ਸਖੇ ਬਨ੍ਧੋ ਵਯਸ੍ਯ ਮਮ ਮਾਤੁਲ । ਮਾ ਮਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਪਤਿਤਾ ਰਣੇ
“ਪਿਤਾ! ਭਰਾ! ਦੋਸਤ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ! ਸਾਥੀ! ਮਾਮਾ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਾ ਦੇਵੀਂ!”—ਇਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਥਾਭ੍ਯੇਹਿ ਤ੍ਵਮਾਗਚ੍ਛ ਕਿਂ ਭੀਤੋਸਿ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ। ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਸਮਰੇ ਮਾ ਭੈਰਿਤਿ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
“ਇੱਥੇ ਆ! ਆ ਜਾ! ਤੂੰ ਡਰਿਆ ਕਿਉਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਡਰ ਨਾ!”—ਇਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਭੀष੍ਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਣ੍ਡਲਕਾਰ੍ਮੁਕਃ । ਮੁਮੀਚ ਬਾਣਾਨ੍ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਰਾਨਹੀਨਾਸ਼ੀਵਿषਾਨਿਵ
ਉਥੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਲ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ।
ਸ਼ਰੈਰੇਕਾਯਨੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਯਤਵ੍ਰਤਃ । ਜਘਾਨ ਪਾਣ੍ਡਵਰਥਾਨਾਦਿਸ਼੍ਯ ਭਾਰਤਰ੍षਭ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਵੈ ਰਥੋਪਸ੍ਥੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਪਾਣਿਲਾਘਵਮ੍ । ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਵਦ੍ਰਾਜਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਨੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਚੁਸਤਤਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਜੀ, ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਮੇਕਂ ਸਮਰੇ ਸ਼ੂਰਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਸृਞ੍ਜਯੈਃ ਸਹ। ਅਨੇਕਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਂ ਸਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ ਲਾਘਵਾਤ੍
ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਤੇਜ਼ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਵੇ।
ਮਾਯਾਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਮਿਵ ਭੀष੍ਮਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮ ਮੇਨਿਰੇ । ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਜਨਾਃ
ਉਥੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਉਦੀਚ੍ਯਾਂ ਚੈਵਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਭੋ। ਏਵਂ ਸ ਸਮਰੇ ਸ਼ੂਰੋ ਗਾਙ੍ਗੇਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਵੇਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਜੰਗੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਚੈਵਂ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਨਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਨੋਤਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ । ਵਿਸ਼ਿਖਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੀष੍ਮਚਾਪਚ੍ਯੁਤਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ; ਉਹ ਤਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਧਨੁ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਸਮਰੇ ਕਰ੍ਮ ਸੂਦਯਾਨਂ ਚ ਵਾਹਿਨੀਮ੍ । ਵ੍ਯਾਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤ ਰਣੇ ਤਤ੍ਰ ਨਰਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਬਹੁ
ਜਦ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਮਾਨੁषੇਣ ਰੂਪੇਣ ਚਰਨ੍ਤਂ ਪਿਤਰਂ ਤਵ। ਸ਼ਲਭਾ ਇਵ ਰਾਜਾਨਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵਿਧਿਚੋਦਿਤਾਃ
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਅਮਾਨਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਰਾਜੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਥੋਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤਿਤਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਭੀष੍ਮਾਗ੍ਨਿਮਭਿਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਨ ਹਿ ਮੋਘਃ ਸ਼ਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਸੀਦ੍ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ
ਭੀਸ਼ਮ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤੀਰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਨਰਨਾਗਾਸ਼੍ਵਕਾਯੇषੁ ਬਹੁਤ੍ਵਾਲ੍ਲਘੁਯੋਧਿਨਃ । ਭਿਨਤ੍ਤ੍ਯੇਕੇਨ ਬਾਣੇਨ ਸੁਮੁਖੇਨ ਪਤਤ੍ਰਿਣਾ
ਮਨੁੱਖ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਕਰਕੇ, ਹਲਕਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿਪਾਹੀ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗਜਂ ਕਂਕਟਸਨ੍ਨਦ੍ਧਂ ਵਜ੍ਰੇਣੇਵ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍ । ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰੀਨਪਿ ਗਜਾਰੋਹਾਨ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾਨ੍ਵਰ੍ਮਿਤਾਨਪਿ
ਉਹ ਕੜਕ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਸੀ; ਦੋ-ਤਿੰਨ ਕਸ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੇਦ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨਾਰਾਚੇਨ ਸੁਮੁਕ੍ਤੇਨ ਨਿਜਘਾਨ ਪਿਤਾ ਤਵ। ਯੋ ਯੋ ਭੀष੍ਮਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮਭ੍ਯੇਤਿ ਯੁਧਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਦृष੍ਟਃ ਸ ਮਯਾ ਪਤਿਤੋ ਭੁਵਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਏਵਂ ਸਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਵਧ੍ਯਮਾਨਾ ਮਹਾਚਮੂਃ
ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਭੀष੍ਮੇਣਾਤੁਲਵੀਰ੍ਯੇਣ ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਤ ਸਂਹਸ੍ਰਧਾ। ਪ੍ਰਾਕਮ੍ਪਤ ਮਹਾਸੇਨਾ ਸ਼ਰਵਰ੍षੇਣ ਤਾਪਿਤਾ
ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਸ੍ਯਾਥ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨਃ। ਯਤਮਾਨਾऽਪਿ ਤੇ ਵੀਰਾ ਦ੍ਰਵਮਾਣਾਨ੍ਮਹਾਰਥਾਨ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਾਰਥ ਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਵੀਰਾਂ, ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।