ਯਦਾਗਮਵਤਃ ਪੁਂਸਸ੍ਤਦਪਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ। ਤਤ੍ਤਾਰਯਤਿ ਸਂਤਤ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍
ਜਦ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨ੍ਨਾਮ੍ਨੋ ਨਰਕਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਿਤਰਂ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਸੁਤਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਨਾਮ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ — ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਪੌਤ੍ਰੇਣਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ। ਅਥ ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੋਦਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ; ਪੌਤਰ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤ ਰਹਿਤਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਪੌਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਖਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾ ਗृਹੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਵਤੀ। ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾ ਪਤਿਪ੍ਰਾਣਾ ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਉਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜੋ ਪਤੀ ਲਈ ਜੀਦੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜੋ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਧਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਮਃ ਸਖਾ। ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਯਃ ਸਭਾਰ੍ਯਃ ਸ ਬਨ੍ਧੁਮਾਨ੍
ਪਤਨੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅੱਧ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਤਿੰਨ ਲਕੜੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਬੰਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਵਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਸਭਾਰ੍ਯਾ ਗृਹਮੇਧਿਨਃ। ਭਾਰ੍ਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮੋਦਨ੍ਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾਵृਤਾਃ
ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਧਨ-ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਖਾਯਃ ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤੇषੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਃ। ਪਿਤਰੋ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਤਰਃ
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀਆਂ ਪਿਆਰੀ ਸਾਥੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਨ੍ਤਾਰੇष੍ਵਪਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੋ ਜਨਸ੍ਯਾਧ੍ਵਨਿ ਕਸ੍ਯ ਵੈ। ਯਃ ਸਦਾਰਃ ਸ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਰਾਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪਤਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਸਂਸਰਨ੍ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਵਿषਮੇष੍ਵੇਕਪਾਤਿਨਮ੍। ਭਾਰ੍ਯੈਵਾਨ੍ਵੇਤਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਤਤਂ ਯਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਦਾ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰੇਤਂ ਤੁ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਾਪ੍ਯਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਪਤਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਮਿष੍ਯਤੇ। ਯਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਤਿਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਨ, ਵਿਆਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਤੀ ਜੋ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੋषਣਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਪਾਥੇਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਵੈ।' ਆਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨੈਵ ਜਨਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਸੁਆਦਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—even ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ। ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ 'ਆਪਣੇ ਆਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਤਿਃ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਮਾਤृਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਮਾਤਰਮ੍। `ਅਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮੈਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਮੋਚ੍ਯਤੇ ਸਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਤੀ ਰੂਪਂ ਚ ਚੇष੍ਟਾ ਚ ਆਵਰ੍ਤਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਚ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਯਾਨਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਚ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਰੂਪ, ਕਰਤੂਤਾਂ, ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਸ਼ੀਲਗੁਣਾਚਾਰਾਸ੍ਤਤ੍ਸਂਪਰ੍ਕਾਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਾਤ੍।' ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਜਨਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਮਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਵਮਿਵਾਨਨਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ, ਗੁਣ ਤੇ ਆਚਰਨ—ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ—ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਿਤਾ ਮੋਦਤੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਪੁਣ੍ਯਕृਤ੍। `ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਰੂਪਧਰਾਃ ਪਰਬੀਜਸ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਸਵਰਗ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਪਤਿਵਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਬੀਜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—
ਕੁਲਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਭਰ੍ਤॄਣਾਂ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍। ਪਰੇਣ ਜਨਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਯਥੇष੍ਟਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ—
ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾ ਇਤਿ ਮਤਾਸ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ। ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਵਚਨਂਕਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ, ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਬੀਜੇ ਨ ਤਥਾ ਨृਪ। ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਪਿਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਨਿਤਾਰਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰਾਜਨ; ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਜਨਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦਾਤ੍ਮਾ ਸੁਤੋ ਭਵੇਤ੍।' ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਮਨੋਦੁਃਖੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਸ੍ਤੁਮੁਲੈਰ੍ਜਨਃ
ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ—
ਹ੍ਲਾਦਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵੇषੁ ਦਾਰੇषੁ ਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤਾਃ ਸਲਿਲੇष੍ਵਿਵ। `ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਕृਸ਼ਾ ਦੀਨਾ ਨਰਾ ਮਲਿਨਵਾਸਸਃ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆਏ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੁਖੀ, ਤੇ ਮੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ—
ਤੇऽਪਿ ਸ੍ਵਦਾਰਾਂਸ੍ਤੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਧਨਲਾਭਵਤ੍।' ਅਪ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤੋਪਿ ਦਾਰਾਣਾਂ ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਦਪ੍ਰਿਯਂ ਬੁਧਃ
ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਰੀਬ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ।
ਰਤਿਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਤਦਾਯਤ੍ਤਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ। `ਆਤ੍ਮਨੋऽਰ੍ਧਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸਾ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਧਨਂ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਸੁਖ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਧਰਮ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵੈ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮृषੀਨ੍ਪਿਤॄਨ੍।' ਆਤ੍ਮਨੋ ਜਨ੍ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਣ੍ਯਾ ਰਾਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ
ਸਰੀਰ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਧਰਮ, ਸਵਰਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ—ਇਹ ਸਭ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਨੇਕ ਤੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਮਪਿ ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਰਾਮਾਮृਤੇ ਪ੍ਰਜਾ-। `ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਂਭਵਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ।
ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਲੋਕੇषੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ। ऋषਿਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯृषਯਃ ਕੇਚਿਚ੍ਚਣ੍ਡਾਲੀष੍ਵਪਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਚਨਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।
ਪਰਿਸृਤ੍ਯ ਯਥਾ ਸੂਨੁਰ੍ਧਰਣੀਰੇਣੁਕੁਣ੍ਠਿਤਃ। ਪਿਤੁਰਾਲਿਙ੍ਗਤੇऽਙ੍ਗਾਨਿ ਕਿਮਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਂ ਤਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ ਤ੍ਵਂ ਸੂਨੁਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਾਭਿਲਾषਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨਮ੍। ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਕਿਮਰ੍ਥਮਵਮਨ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਝੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਭਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਅਣ੍ਡਾਨਿ ਬਿਭ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਾਨਿ ਨ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਪਿਪੀਲਿਕਾਃ। ਕਿਂ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਮਨ੍ਯੇਥਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪੁਤ੍ਰਮੀਦृਸ਼ਮ੍
ਚੀਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਠਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ?
ਨ ਭਰੇਥਾਃ ਕਥਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਮਯਿ ਜਾਤਂ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਜਮ੍। `ਮਮਾਣ੍ਡਾਨੀਤਿ ਵਰ੍ਧ੍ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਣ੍ਡਾਨਿ ਵਾਯਸਾਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਪਾਲ ਸਕਦਾ? ਕੋਕਿਲ ਆਪਣਾ ਅੰਡਾ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਕਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।