ਚਿਨ੍ਤਾਮਪਰਿਮੇਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਲਯਾਨ੍ਤਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਕਾਮੋਪਭੋਗਪਰਮਾ ਏਤਾਵਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ
ਅਣਗਿਣਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੱਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੌਜ ਮਾਣਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹਨ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਪਰਾਯਣਾਃ । ਈਹਨ੍ਤੋ ਕਾਮਭੋਗਾਰ੍ਥਮਨ੍ਯਾਯੇਨਾਰ੍ਥਸਂਚਯਾਨ੍
ਅਨੇਕਾਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੌਜ ਲਈ, ਨਿਆਇਕ ਰਾਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੌਲਤ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਦਮਦ੍ਯ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧਮਿਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯੇ ਮਨੋਰਥਮ੍ । ਇਦਮਸ੍ਤੀਦਮਪਿ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁਨਰ੍ਧਨਮ੍
ਇਹ ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਨਚਾਹਾ ਵੀ ਮੈਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਧਨ ਵੀ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ।
ਅਸੌ ਮਯਾ ਹਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਹਨਿष੍ਯੇ ਚਾਪਰਾਨਪਿ। ਈਸ਼੍ਵਰੋऽਹਮਹਂ ਭੋਗੀ ਸਿਦ੍ਧੋऽਹਂ ਬਲਵਾਨ੍ਸੁਖੀ
ਉਹ ਵੈਰੀ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਰਤਾਜ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਫਲ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਆਢ੍ਯੋऽਭਿਜਨਵਾਨਸ੍ਮਿ ਕੋऽਨ੍ਯੋਸ੍ਤਿ ਸਦृਸ਼ੋ ਮਯਾ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮੋਦਿष੍ਯ ਇਤ੍ਯਜ੍ਞਾਨਵਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਘਰ ਦਾ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਯਗ ਕਰਾਂਗਾ, ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੌਜ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨੇਕਚਿਤ੍ਤਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਮੋਹਜਾਲਸਮਾਵृਤਾਃ । ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਃ ਕਾਮਭੋਗੇषੁ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇऽਸ਼ੁਚੌ
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ, ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਘਿਰੇ, ਇੰਦਰੀ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਵਾਲੇ, ਗੰਦੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਸਂਭਾਵਿਤਾਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਧਨਮਾਨਮਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਯਜਨ੍ਤੇ ਨਾਮਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤੇ ਦਮ੍ਭੇਨਾਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਅੜੀਅਲ, ਧਨ ਤੇ ਮਾਣ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਯਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਂ ਬਲਂ ਦਰ੍ਪਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਮਾਮਤ੍ਮਪਰਦੇਹੇषੁ ਪ੍ਰਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋऽਭ੍ਯਸੂਯਕਾਃ
ਅਹੰਕਾਰ, ਤਾਕਤ, ਘਮੰਡ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦੇ, ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨਹਂ ਦ੍ਵਿषਤਃ ਕ੍ਰੂਰਾਨ੍ਸਂਸਾਰੇषੁ ਨਰਾਧਮਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪਾਮ੍ਯਜਸ੍ਰਮਸ਼ੁਭਾਨਾਸੁਰੀष੍ਵੇਵ ਯੋਨਿषੁ
ਉਹ ਵੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰੂੜ, ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਮੰਦੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਸੁਰੀਂ ਯੋਨਿਮਾਪਨ੍ਨਾ ਮੂਢਾ ਜਨ੍ਮਨਿਜਨ੍ਮਨਿ । ਮਾਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਵ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਤਤੋ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਧਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੂਰਖ, ਜਨਮ ਦਰ ਜਨਮ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਕੌਂਤੀਪੁਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਨਰਕਸ੍ਯੇਦਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਸ਼ਨਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤਥਾ ਲੋਭਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਨਰਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਲਾਲਚ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏਤੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਤਮੋਦ੍ਵਾਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਨਰਃ । ਆਚਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਕੌਂਤੀਪੁਤ੍ਰ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਮਕਾਰਤਃ। ਨ ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ, ਨ ਸਫਲਤਾ, ਨ ਉੱਚ ਦਰਜਾ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਾਨੋਕ੍ਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਕਰਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣਯੋਗ ਦੀ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯਜਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਾ। ਤੇषਾਂ ਨਿष੍ਠਾ ਤੁ ਕਾ ਕृष੍ਣ ਸਤ੍ਵਮਾਹੋ ਸਜਸ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ? ਕੀ ਉਹ ਸਤਵ, ਰਜ ਜਾਂ ਤਮ ਵਿਚ ਹਨ?
ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਦੇਹਿਨਾਂ ਸਾ ਸ੍ਵਭਾਵਜਾ। ਸਾਤ੍ਵਿਕੀ ਰਾਜਸੀ ਚੈਵ ਤਾਮਸੀ ਚੇਤਿ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਭਰੋਸਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸਤਵ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਸਤ੍ਵਾਨੁਰੂਪਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਭਾਰਤ। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਮਯੋऽਯਂ ਪੁਰੁषੋ ਯੋ ਯਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਃ ਸ ਏਵ ਸਃ
ਹਰੇਕ ਦੀ ਭਰੋਸਾ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਮਨੁੱਖ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਜਿਹੀ ਭਰੋਸਾ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ।
ਯਜਨ੍ਤੇ ਸਾਤ੍ਵਿਕਾ ਦੇਵਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਰਾਜਸਾਃ। ਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ਭੂਤਗਣਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਯਜਨ੍ਤੇ ਤਾਮਸਾ ਜਨਾਃ
ਸਤਵ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਜ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ; ਹੋਰ, ਤਮ ਵਾਲੇ, ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਹਿਤਂ ਘੋਰਂ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਤਪੋ ਜਨਾਃ । ਦਮ੍ਭਾਹਙ੍ਕਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕਾਮਰਾਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਿਖਾਵਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ, ਲਗਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—
ਕਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਂ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਮਚੇਤਸਃ। ਮਾਂ ਚੈਵਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਂ ਤਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਾਸੁਰਨਿਸ਼੍ਚਯਾਨ੍
ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦਿੰਦੇ, ਅਸਮਝ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ।
ਆਹਾਰਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਯਜ੍ਞਸ੍ਤਪਸ੍ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਤੇषਾਂ ਭੇਦਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਖਾਣਾ ਵੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਯਜਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਆਯੁਃਸਤ੍ਵਬਲਾਰੋਗ੍ਯਸੁਖਪ੍ਰੀਤਿਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ । ਰਸ੍ਯਾਃਸ੍ਰਿਗ੍ਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਹृਦ੍ਯਾ ਆਹਾਰਾਃਸਾਤ੍ਵਿਕਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਜੋ ਖਾਣਾ ਜੀਵਨ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਸਿਹਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਆਦਲੇ, ਤੇਲਦਾਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਮਨ ਭਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਾਤ੍ਯੁष੍ਣਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਰੂਕ੍ਸ਼ਵਿਦਾਹਿਨਃ । ਆਹਾਰਾ ਰਾਜਸਸ੍ਯੇष੍ਟਾ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਾਮਯਪ੍ਰਦਾਃ
ਕੜਵੇ, ਖੱਟੇ, ਨਮਕੀਨ, ਬਹੁਤ ਗਰਮ, ਤੇਜ਼, ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਰਾਜਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ, ਗਮ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤਯਾਮਂ ਗਤਰਸਂ ਪੂਤਿ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਚ ਯਤ੍। ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਮਪਿ ਚਾਮੇਧ੍ਯਂ ਭੋਜਨਂ ਤਾਮਸਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਖਾਣਾ ਬੇਸੁਆਦ, ਪੁਰਾਣਾ, ਸੜਿਆ, ਗੰਦਾ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਫਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੋ ਯ ਇਜ੍ਯਤੇ। ਯष੍ਟਵ੍ਯਮੇਵੇਤਿ ਮਨਃ ਸਮਾਧਾਯ ਸ ਸਾਤ੍ਵਿਕਃ
ਜੋ ਯਜਨ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, 'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਸਂਘਾਯ ਤੁ ਫਲਂ ਦਮ੍ਭਾਰ੍ਥਮਪਿ ਚੈਵ ਯਤ੍। ਇਜ੍ਯਤੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਜਸਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਯਜਨ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਜਾਣੋ।
ਵਿਧਿਹੀਨਮਸृष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੀਨਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਿਰਹਿਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਤਾਮਸਂ ਪਰਿਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਯਜਨ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਭੋਜਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਸੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਪ੍ਰਾਜ੍ਞਪੂਜਨਂ ਸ਼ੌਚਮਾਰ੍ਜਵਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਹਿਂਸਾ ਚ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਦੇਵਤੇ, ਦੁਜਾਤੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸਫਾਈ, ਸਿੱਧਾ ਮਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ—ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਤਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਦ੍ਵੇਗਕਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਾਭ੍ਯਸਨਂ ਚੈਵ ਵਾਙ੍ਭਯਂ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਬੋਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਸੱਚਾ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ—ਇਹ ਬੋਲੀ ਦਾ ਤਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸਮ੍ਯਤ੍ਵਂ ਮੌਨਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ । ਭਾਵਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪੋ ਮਾਨਸਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰਮਤਾ, ਚੁੱਪ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ—ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਤਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।