ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਨੋ ਹृਦਿ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਚ। ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਾਧਾਯਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਯੋਗਧਾਰਣਾਂ
ਸਭ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਓਮਿਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਮਾਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ । ਯਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਤ੍ਯਜਨ੍ਦੇਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
‘ਓਮ’ ਇਕ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਯਚੇਤਾਃ ਸਤਤਂ ਯੋ ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸੁਲਭਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਵਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਾਮੁਪੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਦੁਃਖਾਲਯਮਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । ਨਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਂ ਗਤਾਃ
ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਰਮ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਜਨਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਭੁਵਨਾਲ੍ਲੋਕਾਃ ਪੁਨਰਾਵਰ੍ਤਿਨੋऽਰ੍ਜੁਨ । ਮਾਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮਹਰ੍ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦੁਃ । ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਤੇऽਹੋਰਾਤ੍ਰਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯਹਰਾਗਮੇ । ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮੇ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰੈਵਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ, ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪਰਗਟ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਤ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਸੇ ਅਪਰਗਟ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਃ ਸ ਏਵਾਯਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ । ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਗਮੇऽਵਸ਼ਃ ਪਾਰ੍ਥਤ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਹਰਾਗਮੇ
ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਬਿਨਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਭਾਵੋऽਨ੍ਯੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਸਨਾਤਨਃ । ਯਃ ਸ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁਕ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਸੁ ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਸ ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਗਟ, ਸਦੀਵੀ ਭਾਵ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੋऽਕ੍ਸ਼ਰ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਮਾਹੁਃ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਧਾਮ ਪਰਮਂ ਮਮ
ਉਸ ਅਪਰਗਟ ਨੂੰ ਅਟਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਜਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਃ ਸ ਪਰਃ ਪਾਰ੍ਥ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਲਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨਨ੍ਯਯਾ । ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ਥਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍
ਪਾਰਥਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕੇਵਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਭਰਪੂਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਆਪਣੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਤ੍ਵਨਾਵृਤ੍ਤਿਮਾਵृਤ੍ਤਿਂ ਚੈਵ ਯੋਗਿਨਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਾਲਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਮਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਯੋਗੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਕੇਵਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਹਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ षਣ੍ਮਾਸਾ ਉਤ੍ਤਰਾਯਣਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਅੱਗ, ਚਾਨਣ, ਦਿਨ, ਚਿੱਟਾ ਪਖ, ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ — ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧੂਮੋ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤਥਾ ਕृष੍ਣਃ षਣ੍ਮਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਧੂੰਆਂ, ਰਾਤ, ਕਾਲਾ ਪਖ, ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੱਖਣਾਯਣ ਦੇ — ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੋਗੀ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣੇ ਗਤੀ ਹ੍ਯੇਤੇ ਜਗਤਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ਮਤੇ। ਏਕਯਾ ਯਾਤ੍ਯਨਾਵृਤ੍ਤਿਮਨ੍ਯਯਾऽऽਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ
ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ — ਇਹ ਦੋ ਰਾਹ ਜਗਤ ਲਈ ਸਦਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੁੜ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਦੂਜੇ ਰਾਹ ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਤੇ ਸृਤੀ ਪਾਰ੍ਥ ਜਾਨਨ੍ਯੋਗੀ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਲੇषੁ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵਾਰ੍ਜੁਨ
ਪਾਰਥਾ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਦੋ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਅਰਜੁਨ।
ਵੇਦੇषੁ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਤਪਃਸੁ ਚੈਵ ਦਾਨੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮ੍। ਅਤ੍ਯੇਤਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯੋਗੀ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਪੈਤਿ ਚਾਦ੍ਯਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਵੇਦਾਂ, ਯਜਨਾਂ, ਤਪ, ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ, ਆਦਿ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਤੁ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨਸੂਯਵੇ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਸਹਿਤਂ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇऽਸ਼ੁਭਾਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਰੋਸ-ਵਿਗਣ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਰਾਜਵਿਦ੍ਯਾ ਰਾਜਗੁਹ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਵਗਮਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸੁਸੁਖਂ ਕਰ੍ਤੁਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਇਹ ਰਾਜ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਰਾਜ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਕ, ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪਰਂਤਪ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਂ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਪਰਮਤਪ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਧਰਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਤੇ ਮੌਤ-ਜਨਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਯਾ ਤਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦਵ੍ਯਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨ ਚਾਹਂ ਤੇष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਃਕ
ਮੇਰੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।
ਨ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਭੂਤਭृਨ੍ਨ ਚ ਭੂਤਸ੍ਥੋ ਮਮਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤਭਾਵਨਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ — ਮੇਰੀ ਇਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਮੇਰਾ ਆਪ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ।
ਯਥਾऽऽਕਾਸ਼ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਯੁਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨੀਤ੍ਯੁਪਧਾਰਯ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਾਮਿਕਾਮ੍ । ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਵਿਸृਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਕੌਂਤੇਯਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸ੍ਵਾਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਵਿਸृਜਾਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਮਿਮਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਵਸ਼ਾਤ੍
ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਬਸ ਹਨ।
ਨ ਚ ਮਾਂ ਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਿਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਧਨਂਜਯ । ਉਦਾਸੀਨਵਦਾਸੀਨਮਸਕ੍ਤਂ ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਧਨੰਜਯ, ਇਹ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਾਂਧਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਅਸਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਯਾऽऽਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸੂਯਤੇ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ । ਹੇਤੁਨਾऽਨੇਨ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਜਗਦ੍ਵਿਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੇਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਕੌਂਤੇਯਾ, ਜਗਤ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਮੂਢਾ ਮਾਨੁषੀਂ ਤਨੁਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਪਰਂ ਭਾਵਮਜਾਨਨ੍ਤੋ ਮਮ ਭੂਤਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮੇਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਮੋਘਾਸ਼ਾ ਮੋਘਕਰ੍ਮਾਣੋ ਮੋਘਜ੍ਞਾਨਾ ਵਿਚੇਤਸਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਮਾਸੁਰੀਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਮੋਹਿਨੀਂ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਤੇ ਅਸੁਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਮਾਂ ਪਾਰ੍ਥ ਦੈਵੀਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਭਜਨ੍ਤ੍ਯਨਨ੍ਯਮਨਸੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭੂਤਾਦਿਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਪਰੰਤੂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਟੱਲ ਮੂਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।