ਯੇ ਚੈਵ ਸਾਤ੍ਵਿਕਾ ਭਾਵਾ ਰਾਜਸਾਸ੍ਤਾਮਸਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਮਤ੍ਤ ਏਵੇਤਿ ਤਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਤ੍ਵਹਂ ਤੇषੁ ਤੇ ਮਯਿ
ਜੋ ਭਾਵ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਜਾਂ ਤਾਮਸਿਕ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਗੁਣਮਯੈਰ੍ਭਾਵੈਰੇਭਿਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ । ਮੋਹਿਤਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਮਾਮੇਭ੍ਯਃ ਪਰਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਾਂ।
ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਗੁਣਮਯੀ ਮਮ ਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ । ਮਾਮੇਵ ਯੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਯਾਮੇਤਾਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਦਿਵੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੀ ਓਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਮਾਂ ਤੁष੍ਕृਤਿਨੋ ਮੂਢਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰਾਧਮਾਃ । ਮਾਯਯਾऽਪਹृਤਜ੍ਞਾਨਾ ਆਸੁਰਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜੋ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਮਾਇਆ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਅਸੁਰ ਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਚੁਤ੍ਰਰ੍ਵਿਧਾ ਭਜਨ੍ਤੇ ਮਾਂ ਜਨਾਃ ਸੁਕृਤਿਨੋऽਰ੍ਜੁਨ। ਆਰ੍ਤੋ ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਰਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਦੁਖੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਤੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤ ਏਕਭਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਮਹਂ ਸ ਚ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਗਿਆਨੀ ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਉਦਾਰਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਜ੍ਞਾਨੀ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵ ਮੇ ਮਤਮ੍ । ਆਸ੍ਥਿਤਃਕ ਸ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਮਾਮੇਵਾਨੁਤ੍ਤਮਾਂ ਗਤਿਂ
ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਰੂਪ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਬਹੂਨਾਂ ਜਨ੍ਮਨਾਮਨ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਹृਤਜ੍ਞਾਨਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇऽਨ੍ਯਦੇਵਤਾਃ । ਤਂ ਤਂ ਨਿਯਮਮਾਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਨਿਯਤਾਃ ਸ੍ਵਯਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਯੋ ਯਾਂ ਯਾਂ ਤਨੁਂ ਭਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਰ੍ਚਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਚਲਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਤਾਮੇਵ ਵਿਦਧਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੋ ਭਗਤ ਜਿਸ ਰੂਪ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ ਤਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਰਾਧਨਮੀਹਤੇ । ਲਭਤੇ ਚ ਤਤਃ ਕਾਮਾਨ੍ਮਯੈਵ ਵਿਹਿਤਾਨ੍ਹਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਭਗਤ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਤਵਤ੍ਤੁ ਫਲਂ ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯਲ੍ਪਮੇਧਸਾਮ੍ । ਦੇਵਾਨ੍ਦੇਵਯਜੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਾਮਪਿ
ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਮਾਪਨ੍ਨਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਮਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਪਰਂ ਭਾਵਮਜਾਨਨ੍ਤੋ ਮਮਾਵ੍ਯਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਨਾਹਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਯੋਗਮਾਯਾਸਮਾਵृਤਃ । ਮੂਢੋऽਯਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਲੋਕੋ ਮਾਮਜਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਯੋਗ-ਮਾਇਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।
ਵੇਦਾਹਂ ਸਮਤੀਤਾਨਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਚਾਰ੍ਜੁਨ। ਭਵਿष੍ਯਾਣਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਮਾਂ ਤੁ ਵੇਦ ਨ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮੋਹੇਨ ਭਾਰਤ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸਂਮੋਹਂ ਸਰ੍ਗੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਂਤਪ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁੰਦਵਾਂ ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਭ ਜੀਵ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਯੋषਾਂ ਤ੍ਵਨ੍ਤਗਤਂ ਪਾਪਂ ਜਨਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮੋਹਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤ ਭਜਨ੍ਤੇ ਮਾਂ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੰਦਵਾਂ ਦੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ ਤੇ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਰਾਮਰਣਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਮਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਤਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਕਰ੍ਮ ਚਾਖਿਲਮ੍
ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧਿਭੂਤਾਧਿਦੈਵਂ ਮਾਂ ਸਾਧਿਯਜ੍ਞਂ ਚ ਯੇ ਵਿਦੁਃ । ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਲੇऽਪਿ ਚ ਮਾਂ ਤੇ ਵਿਦੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਭੂਤ, ਅਧਿਦੈਵ ਤੇ ਅਧਿਯਜਨ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੱਕੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਕਿਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ੍। ਅਧਿਭੂਤਂ ਚ ਕਿਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਧਿਦੈਵਂ ਕਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਹੈ? ਆਤਮਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ? ਅਧਿਭੂਤ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਿਦੈਵ ਕੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਅਧਿਯਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਕੋऽਤ੍ਰ ਦੇਹੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਧੁਸੀਦਨ। ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਲੇ ਚ ਕਥਂ ਜ੍ਞੇਯੋऽਸਿ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਅਧਿਯਜਨ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ? ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ?
ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਸ੍ਵਭਾਵੋऽਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਭੂਤਭਾਵੋਦ੍ਭਵਕਰੋ ਵਿਸਰ੍ਗਃ ਕਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਭੂਤਂ ਕ੍ਸ਼ਰੋ ਭਾਵਃ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚਾਧਿਦੈਵਤਮ੍ । ਅਧਿਯਜ੍ਞੋऽਹਮੇਵਾਤ੍ਰ ਦੇਹੇ ਦੇਹਭृਤਾਂ ਵਰ
ਫ਼ਾਨੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਤੇ ਹੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਚ ਮਾਮੇਵ ਸ੍ਮਰਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਯਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ ਮਦ੍ਭਾਵਂ ਯਾਤਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਯਂ ਯਂ ਵਾਪਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ਭਾਵਂ ਤ੍ਯਜਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਤਂ ਤਮੇਵੈਤਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸਦਾ ਤਦ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤਃ
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਭਾਵ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਲੇषੁ ਮਾਮਨੁਸ੍ਮਰ ਯੁਧ੍ਯ ਚ। ਮਯ੍ਯਰ੍ਪਿਤਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਾਮੇਵੈष੍ਯਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰ; ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਤੇ ਬੁਧੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਭ੍ਯਾਸਯੋਗਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾऽਨਾਨ੍ਯਗਾਮਿਨਾ । ਪਰਮਂ ਪੁਰੁषਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਯਾਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾਨੁਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਯੋਗ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇਵਤਮਾਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਂ ਪੁਰਾਣਮਨੁਸ਼ਾਸਿਤਾਰ- ਮਣੋਰਣੀਯਾਂਸਮਨੁਸ੍ਮਰੇਦ੍ਯਃ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਧਾਤਾਰਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਰੂਪ- ਮਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਪੁਰਾਣੇ, ਸਭ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਸਭ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਅਕਲਪ ਰੂਪ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਲੇ ਮਨਸਾऽਚਲੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੋਗਬਲੇਨ ਚੈਵ। ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਸਮ੍ਯ- ਕ੍ਸ ਤਂ ਪਰਂ ਪੁਰੁषਮੁਪੈਤਿ ਦਿਵ੍ਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਅਟਲ ਮਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਭਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਦੇਵਤਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਯਤਯੋ ਵੀਤਰਾਗਾਃ । ਯਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੇ ਪਦਂ ਸਂਗ੍ਰਹੇਣ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ
ਜਿਸ ਅਟਲ ਨੂੰ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਰਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਯਤੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਦ ਦੀ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।