ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਨਯਸਂਪਨ੍ਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਗਵਿ ਹਸ੍ਤਿਨਿ । ਸ਼ੁਨਿ ਚੈਵ ਸ਼੍ਵਪਾਕੇ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਗਿਆਨੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਨਿਮਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਤੈਰ੍ਜਿਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਯੇषਾਂ ਸਾਮ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਨਃ । ਨਿਰ੍ਦੋषਂ ਹਿ ਸਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਬਰਾਬਰੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਪ੍ਰਹृष੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਨੋਦ੍ਵਿਜੇਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਸ੍ਥਿਰਬੁਦ੍ਧਿਰਸਂਮੂਢੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖਦਾਈ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਚੀਜ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇष੍ਵਸਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਨ੍ਦਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਯਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸੁਖਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ਼੍ਰੁਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਸਲ ਸੁਖ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਰ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਯੇ ਹਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਜਾ ਭੋਗਾ ਦੁਃਖਯੋਨਯ ਏਵ ਤੇ। ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਵਨ੍ਤਃ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨ ਤੇषੁ ਰਮਤੇ ਬੁਧਃ
ਜੋ ਸੁਖ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕੌਂਤਿਆ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਸ਼ਕ੍ਨੋਤੀਹੈਵ ਯਃ ਸੋਢੁਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰੀਰਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍। ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੋਦ੍ਭਵਂ ਵੇਗਂ ਸ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸੁਖੀ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ, ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੁਖੀ ਹੈ।
ਯੋऽਨ੍ਤਃਸੁਖੋऽਨ੍ਤਰਾਰਾਮਸ੍ਤਥਾਨ੍ਤਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰੇਵ ਯਃ । ਸ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋऽਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲਭਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਵਾਣਮृषਯਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਲ੍ਮषਾਃ। ਛਿਨ੍ਨਦ੍ਵੈਧਾ ਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯਤੀਨਾਂ ਯਤਚੇਤਸਾਮ੍। ਅਭਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਯਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੈ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਬਾਹ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚੈਵਾਨ੍ਤਰੇ ਭ੍ਰੁਵੋਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਸਮੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਚਾਰਿਣੌ
ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਾਂਸ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੁਨਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਰਾਯਣਃ। ਵਿਗਤੇਚ੍ਛਾਭਯਕ੍ਰੋਧੋ ਯਃ ਸਦਾ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਸਃ
ਜੋ ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਯਜ੍ਞਤਪਸਾਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਸੁਹृਦਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮृਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿਤਰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰੋਤਿ ਯਃ। ਸ ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਚ ਯੋਗੀ ਚ ਨ ਨਿਰਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਚਾਕ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਨਿਆਸੀ ਤੇ ਯੋਗੀ ਹੈ; ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਅੱਗ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ।
ਯਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸਮਿਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਯੋਗਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਾਣ੍ਡਵ । ਨ ਹ੍ਯਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਸਿਂਕਲ੍ਪੋ ਯੋਗੀ ਭਵਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ; ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।
ਆਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਮੁਨੇਰ੍ਯੋਗਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਯੋਗਾਰੂਢਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਮਃ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮੁਨੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਯਦਾ ਹਿ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਨ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਨੁषਞ੍ਜਤੇ । ਸਰ੍ਵਸਂਕਲ੍ਪਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਯੋਗਾਰੂਢਸ੍ਤਦੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਧਰੇਦਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਵਸਾਦਯੇਤ੍ । ਆਤ੍ਮੈਵ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮੈਵ ਰਿਪੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਮਿਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਵੈਰੀ।
ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨਾਤ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਾ ਜਿਤਃ। ਅਨਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤੇਤਾਤ੍ਮੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਮਿਤਰ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਤਥਾ ਮਾਨਾਪਮਾਨਯੋਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਠੰਢ-ਗਰਮੀ, ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਇੱਜ਼ਤ-ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਤृਪ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਕੂਟਸ੍ਥੋ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਯੋਗੀ ਸਮਲੋष੍ਠਾਸ਼੍ਮਕਾਞ੍ਚਨਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹृਨ੍ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਯੁਦਾਸੀਨਮਧ੍ਯਸ੍ਥਦ੍ਵੇष੍ਯਬਨ੍ਧੁषੁ। ਸਾਧੁष੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਪੇषੁ ਸਮਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੋਸਤ, ਸਾਥੀ, ਵੈਰੀ, ਬੇਪਰਵਾਹ, ਵਿਚੋਲਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਯੋਗੀ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸਤਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਹਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਏਕਾਕੀ ਯਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਸ਼ੀਰਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਥਾਂ ਤੇ, ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।
ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰਮਾਸਨਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਂ ਨਾਤਿਨੀਚਂ ਚੈਲਾਜਿਨਕੁਸ਼ੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਫ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੱਕਾ ਆਸਨ ਲਾਏ, ਜੋ ਨਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ, ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਪੜਾ, ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾਗ੍ਰਂ ਮਨਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਤਚਿਤ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਿਯਃ । ਉਪਵਿਸ਼੍ਯਾਸਨੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗਮਾਤ੍ਮਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਉਥੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
ਸਮਂ ਕਾਯਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਂ ਧਾਰਯਨ੍ਨਚਲਂ ਸ੍ਥਿਰਃ। ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨਵਲੋਕਥਨ੍
ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੇ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਤੱਕੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਭੀਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪ੍ਰਨਃ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਯੁਕ੍ਤ ਆਸੀਤ ਮਤ੍ਪਰਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਦਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ।
ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਨੇਵਂ ਸਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯੋਗੀ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਰਮਾਂ ਮਤ੍ਸਂਸ੍ਥਾਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਰਵੋਚ ਨਿਰਵਾਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤ੍ਯਸ਼੍ਰਤਸ੍ਤੁ ਯੋਗੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਚੈਕਾਨ੍ਤਮਨਸ਼੍ਨਤਃ । ਨ ਚਾਤਿਸ੍ਵਪ੍ਰਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਨੈਵ ਚਾਰ੍ਜੁਨ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ।
ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਚੇष੍ਟਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਵੋਧਸ੍ਯ ਯੋਗੋ ਭਵਤਿ ਦੁਃਖਹਾ
ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਣ, ਕੰਮ-ਕਾਜ, ਸੌਣ ਤੇ ਜਾਗਣ ਵਿਚ ਮਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਵਿਨਿਯਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ। ਨਿਸ੍ਪृਹਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮੇਭ੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਯੋਗ ਵਿਚ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।