ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥ ਮਨੋਗਤਾਨ੍। ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਤਦੋਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਿਰ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖੇष੍ਵਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾਃ ਸੁਖੇषੁ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ। ਵੀਤਰਾਗਭਯਕ੍ਰੋਧਃ ਸ੍ਥਿਤਧੀਰ੍ਮੁਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਹ, ਡਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮুনি ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨਭਿਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਨਾਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਸਂਹਰਤੇ ਚਾਯਂ ਕੂਰ੍ਮੋऽਙ੍ਗਾਨੀਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿषਯਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ। ਰਸਵਰ੍ਜਂ ਰਸੋऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੁਚੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੁਚੀ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਤਤੋ ਹ੍ਯਪਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਹਰਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸਭਂ ਮਨਃ
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁਤਰ, ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤ ਆਸੀਤ ਮਤ੍ਪਰਃ । ਵਸ਼ੇ ਹਿ ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਮਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿषਯਾਨ੍ਪੁਂਸਃ ਸਙ੍ਗਸ੍ਤੇषੂਪਜਾਯਤੇ। ਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧੋऽਭਿਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੋਹ ਤੋਂ ਇੱਛਾ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਭਵਤਿ ਸਂਮੋਹਃ ਸਂਮੋਹਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦ੍ਬੁਦਿਨਾਸ਼ੋ ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਭਟਕਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਟਕਾਵ ਤੋਂ ਯਾਦ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਯਾਦ ਭੁੱਲਣ ਨਾਲ ਸਮਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਸਮਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਵਿषਯਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ । ਆਤ੍ਮਵਸ਼੍ਯੈਰ੍ਵਿਧੇਯਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਹਾਨਿਰਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਸੋ ਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਜਲਦੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਚਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਨਾ । ਨ ਚਾਭਾਵਯਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਸੁਖਮ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਾਗਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਤੇ ਜੋ ਇਕਾਗਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਧਿਆਨ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਹਿ ਚਰਤਾਂ ਯਨ੍ਮਨੋऽਨੁਵਿਧੀਯਤੇ । ਤਦਸ੍ਯ ਹਰਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਵਮਿਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਤੈਰਦੀ ਨੌਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭਟਕਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਮਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਿਗृਹੀਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾ ਨਿਸ਼ਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿਂ ਸਂਯਮੀ। ਯਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸਾ ਨਿਸ਼ਾ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਨੇਃ
ਜੋ ਰਾਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਯਮੀ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਹੈ ਉਸ ਮੁਨਿ ਲਈ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਮਚਲਪ੍ਰਤਿष੍ਠਂ ਸਮੁਦ੍ਰਮਾਪਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਵਤ੍। ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਾਮਾ ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਕਾਮਕਾਮੀ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਵਿਹਾਯ ਕਾਮਾਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚਰਤਿ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ । ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰਃ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨੈਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤਿ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਸ੍ਯਾਮਨ੍ਤਕਾਲੇऽਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮृਚ੍ਛਤਿ
ਪਾਰਥ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ; ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਪਾ ਲਈ, ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯਾਯਸੀ ਚੇਤ੍ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤੇ ਮਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਤਤ੍ਕਿਂ ਕਰ੍ਮਣਿ ਘੋਰੇ ਮਾਂ ਨਿਯੋਜਯਸਿ ਕੇਸ਼ਵ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਜਨਾਰਦਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਕੇਸ਼ਵ?
ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰੇਣੇਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੋਹਯਸੀਵ ਮੇ । ਤਦੇਕਂ ਵਦ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਹਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਵਸਤੂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਨਿष੍ਠਾ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਪ੍ਤਾ ਮਯਾऽਨਘ। ਜ੍ਞਾਨਯੋਗੇਨ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗੇਨ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੋ ਰਾਹ ਦੱਸੇ ਸਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ: ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਾਹ ਸੰਖਿਆਵਾਦੀਆਂ ਲਈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ।
ਨ ਕਰ੍ਮਣਾਮਨਾਰਮ੍ਭਾਨ੍ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੋऽਸ਼੍ਰੁਤੇ। ਨ ਚ ਸਂਨ੍ਯਸਨਾਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੇ ਸਿਰਫ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਨ ਹਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮਪਿ ਜਾਤੁ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਕਰ੍ਮਕृਤ੍ । ਕਾਰ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਵਸ਼ਃ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਜੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਯ ਆਸ੍ਤੇ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰਾਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ, ਪਖੰਡੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪਨਸਾ ਨਿਯਮ੍ਯਾਰਮਭਤੇऽਰ੍ਜੁਨ। ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਕਰ੍ਮਯੋਗਮਸਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ।
ਨਿਯਤਂ ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯਾਯੋ ਹ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ । ਸ਼ਰੀਰਯਾਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਧ੍ਯੇਦਕਰ੍ਮਣਃ
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰ; ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਨਿਕਰਤਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਨਿਕਰਤਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਲੋਕੋऽਯਂ ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨਃ। ਤਦਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਮ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਮੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗਃ ਸਮਾਚਰ
ਯਜਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਂਤਿਆ, ਤੂੰ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯਜਨ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰ।
ਸਹਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਸਵਿष੍ਯਧ੍ਵਮੇष ਵੋऽਸ੍ਤ੍ਵਿष੍ਟਕਾਮਧੁਕ੍
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋਗੇ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੋਵੇ।'
ਦੇਵਾਨ੍ਭਾਵਯਤਾऽਨੇਨ ਤੇ ਦੇਵਾ ਭਾਵਯਨ੍ਤੁ ਵਃ। ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ
ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲੋ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਲਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਲ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੋਗੇ।
ਇष੍ਟਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਹਿ ਵੋ ਦੇਵਾ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞਭਾਵਿਤਾਃ। ਤੈਰ੍ਦਤ੍ਤਾਨਪ੍ਰਦਾਯੈਭ੍ਯੋ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਤੇਨ ਏਵ ਸਃ
ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਚੋਰ ਹੈ।