ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੂਨਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਗਵਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਾਤ੍। ਤੇਜੋਵੀਰ੍ਯਬਲੈਰ੍ਯੂਯਾਞ੍ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਃ
ਇਸ ਲਈ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਯੋਧਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ, ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯਃ ਸ਼ੂਰਂ ਕृਤਿਨਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍। ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਂ ਵੀਰਂ ਜਘਾਨ ਭਗ੍ਤਰ੍षਭਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਰਤਬ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—
ਕੇ ਵੀਰਾਸ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨਮਨ੍ਵਯੁਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਂਸਦਿ । ਸ਼ਂਸ ਮੇ ਤਦ੍ਯਥਾ ਚਾਸੀਦ੍ਯੁਦ੍ਭਂ ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਕੌਣ ਉਹ ਵੀਰ ਸਨ ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਏ? ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਯੋषੇਵ ਹਤਵੀਰਾ ਮੇ ਸੇਨ੍ਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜਯ । ਅਗੋਪਮਿਵ ਚੋਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਗੋਕੁਲਂ ਤਦ੍ਬਲਂ ਮਮ
ਸੰਜਯਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਫੌਜ ਹੁਣ ਉਸ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਮਰ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਜੋ ਗਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪੌਰੁषਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਪਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਹਵੇ। ਪਰਾਸਕ੍ਤੇ ਚ ਵਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਥਮਾਸੀਨ੍ਮਨਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਰਤਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨ ਦਾ ਹਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੀ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਜੀਵਿਤੇऽਪ੍ਯਦ੍ਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਕਿਮਿਵਾਸ੍ਮਾਸੁ ਸਞ੍ਜਯ। ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਪਿਤਰਂ ਲੋਕਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਦ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਰਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਾਧੇ ਸਲਿਲੇ ਮਗ੍ਨਾਂ ਨਾਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਵ ਪਾਰਗਾਃ । ਭੀष੍ਮੇ ਹਤੇ ਭृਸ਼ਂ ਦੁਃਖਾਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਨੌਕਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਦ੍ਰਿਸਾਰਮਯਂ ਨੂਨਂ ਹृਦਯਂ ਮਮ ਸਞ੍ਜਯ। ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਹਤਂ ਭੀष੍ਮਂ ਨ ਦੀਰ੍ਯਤੇ
ਸੰਜਯਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ, ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਮੇਧਾ ਚ ਨੀਤਿਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਰ੍षਭੇ। ਅਪ੍ਰਮੇਯਾਣਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षੇ ਕਥਂ ਸ ਨਿਹਤੋ ਯੁਧਿ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਹਥਿਆਰ, ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸੀ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸੀ—ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਰ ਗਿਆ?
ਨ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇਣ ਤਪਸਾ ਮੇਧਯਾ ਨ ਚ। ਨ ਧृਤ੍ਯਾ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਯਾਗਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੋਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ, ਵਿਰਤਾ, ਤਪ, ਬੁਧੀ, ਧੀਰਜ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਕਾਲੋ ਨੂਨਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਦੁਰਤ੍ਯਯਃ । ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਂ ਭੀष੍ਮਂ ਹਤਂ ਸ਼ਂਸਸਿ ਸਞ੍ਜਯ
ਸੰਜਯਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤੋ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਮਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਆਸ਼ਂਸੇऽਹਂ ਪਰਂ ਤ੍ਰਾਣਂ ਭੀष੍ਮਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਨੁਨਨ੍ਦਨਾਤ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਯਦਾਦਿਤ੍ਯਮਿਵਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪਤਿਤਂ ਭ੍ਰੁਵਿ ਸਞ੍ਜਯ । ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਂ ਕਿਂ ਤਦਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਮਤ
ਜਦੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਸੰਜਯਾ?
ਨਾਹਂ ਸ੍ਵੇषਾਂ ਪਰੇषਾਂ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਞ੍ਜਯ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਸ਼ੇषਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਬਚਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਦਾਰੁਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮੋऽਯਮृषਿਭਿਃ ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ
ਇਹ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਂਡਵ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਲੈਣ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਯਂ ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਾਰ੍ਥਾ ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਰਾਜ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ; ਪਰ ਪਾਂਡਵ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।
ਏਤਦਾਰ੍ਯੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਸ੍ਵਾਪਤ੍ਸੁ ਸਞ੍ਜਯ । ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਸਮੇਂ noble ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਵਿਚ ਲੱਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨੀਕਾਨਿ ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਹ੍ਰੀਮਨ੍ਤਮਪਰਾਜਿਤਮ੍ । ਕਥਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਂ ਤਾਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾ ਨ੍ਯਵਾਰਯਨ੍
ਸੰਜਯਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਜਜਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ?
ਯਥਾਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯਨੀਕਾਨਿ ਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਕਥਂ ਵਾ ਨਿਹਤੋ ਭੀष੍ਮਃ ਪਿਤਾ ਸਞ੍ਜਯ ਮੇ ਪਰੈਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ? ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ, ਸੰਜਯਾ?
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੁਨਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੌਬਲਃ । ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ਼੍ਚ ਕਿਤਵੋ ਹਤੇ ਭੀष੍ਮੇ ਕਿਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ, ਸੌਬਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੇ ਚਲਾਕ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਯਚ੍ਛਰੀਰੈਰੁਪਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਨਰਵਾਰਣਵਾਜਿਨਾਮ੍ । ਸ਼ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਮਹਾਖਙ੍ਗਤੋਮਰਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਮਹਾਭਯਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ਕਿਤਵਾ ਮਨ੍ਦਾਃ ਸਭਾਂ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰਾਸਦਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੀਰ, ਬਰਛੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਜੂਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਅੰਦਰ ਗਏ?
ਪ੍ਰਾਣਦ੍ਯੂਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਯੇ ਕੇऽਦੀਵ੍ਯਨ੍ਤ ਨਰਰ੍षਭਾਃ । ਕੇ ਜੀਯਨ੍ਤੇ ਜਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृਤਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੇ ਭੀष੍ਮਾਚ੍ਚਾਨ੍ਤਨਵਾਤ੍ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਞ੍ਜਯ
ਉਸ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਚ, ਕੌਣ-ਕੌਣ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡੇ, ਕੌਣ ਜਿੱਤੇ, ਤੇ ਕੌਣ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਸੰਜਯਾ, ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਨ ਹਿ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸ੍ਤੀਹ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤਂ ਹਤਮ੍। ਪਿਤਰਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਾਣਂ ਭੀष੍ਮਮਾਹਵਸ਼ੋਭਿਨਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਭੀਸ਼ਮ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਆਰ੍ਤਿਂ ਮੇ ਹृਦਯੇ ਰੂਢਾਂ ਮਹਤੀਂ ਪੁਤ੍ਰਹਾਨਿਜਾਮ੍। ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਪਿषੇਵਾਗ੍ਨਿਮੁਦ੍ਦੀਪਯਸਿ ਸਞ੍ਜਯ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਵੱਸ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ, ਸੰਜਯਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਭਾਰਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਾਰ੍ਵਲੌਕਿਕਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਿਹਤਂ ਭੀष੍ਮਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਤਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਕृਤਾਨ੍ਯਹਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸਞ੍ਜਯ
ਮੈਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸੁਣਾਂਗਾ ਜੋ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਕਰਾਏ; ਇਸ ਲਈ, ਸੰਜਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਦੱਸ।
ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਮਨ੍ਦਸ੍ਯਾਬੁਦ੍ਧਿਸਂਭਵਮ੍ । ਅਪਨੀਤਂ ਸੁਨੀਤਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਞ੍ਜਯ
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਕੀ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਭੀष੍ਮੇਣ ਜਯਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਤੇਜੋਯੁਕ੍ਤਂ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਂਸ ਤਚ੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਕੀ ਕੀਤਾ।
ਯਥਾ ਤਦਭਵਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡਵਸੇਨਯੋਃ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਯੇਨ ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇ ਯਚ੍ਚ ਯਥਾऽਭਵਤ੍
ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਜੰਗ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ, ਕਿਹੜੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ, ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ —
ਤ੍ਵਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਯਮਨੁਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਮਹਾਰਾਜ ਯਥਾਰ੍ਹਸਿ। ਨ ਤੁ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇ ਦੋषਮਿਮਮਾਸਙ੍ਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਗਾਓ।