ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਰਮਨ੍ਤੇ ਚ ਨ ਤੇषੁ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਃ। ਨ ਤੇषੁ ਦਸ੍ਯਵਃ ਸਨ੍ਤਿ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਤ੍ਯੋਪਿ ਵਾ ਨृਪ
ਉਹ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੁੱਟੇਰੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਗੌਰਪ੍ਰਾਯੋ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸੁਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਅਵਸ਼ਿष੍ਟੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨੁਜੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਤਦਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਰਾ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੋ ਨਾਮ ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਤ੍ਪਰੋ ਵਾਮਨਕੋ ਵਾਮਨਾਦਨ੍ਧਕਾਰਕਃ। ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਤ੍ਪਰੋ ਰਾਜਨ੍ਮੈਨਾਕਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ
ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਮਨਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਵਾਮਨਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨਾਕ ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਮੈਨਾਕਾਤ੍ਪਰਤੋ ਰਾਦਨ੍ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਗਿਰਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਤ੍ਪਰਤੋ ਰਾਜਨ੍ਨਿਬਿਡੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਮੈਨਾਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੋਵਿੰਦੋ ਨਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦੋ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿਬਿੜ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨ । ਦੇਸ਼ਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੰਸ਼ਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਪਿਛਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਕ੍ਰੋਞ੍ਚਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦੇਸ਼ੋ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਮਨੋਨੁਗਃ। ਮਨੋਨੁਗਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚੋष੍ਣੋ ਦੇਸ਼ਃ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹ
ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਕੁਸ਼ਲੋ ਹੈ, ਵਾਮਨਕ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮਨੋਨੁਗਾ ਹੈ। ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਉष੍ਣਾਤ੍ਪਰਃ ਪ੍ਰਾਵਰਕਃ ਪ੍ਰਾਵਾਰਾਦਨ੍ਧਕਾਰਕਃ। ਅਨ੍ਧਕਾਰਕਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਃ ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਸ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਵਰਕਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਵਰਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ। ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣੋ ਗੌਰਪ੍ਰਾਯੋ ਜਨਾਧਿਪ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨ ਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੌਰੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਏਤੇ ਦੇਸ਼ਾ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਾਃ । ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁष੍ਕਰੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਣਿਰਤ੍ਨਵਾਨ੍
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰੋ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਉਥੇ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਮਨੋਨੁਕੂਲਾਭਿਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤੋ ਜਨਾਧਿਪ। ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਾਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯੁਤ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਉੱਪਜਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕੁਰੁਸਤ੍ਤਮ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਤ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਹਿ ਦਮੇਨ ਚ
ਹੇ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਸਯਾਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਰੋਗ੍ਯਾਯੁਃਪ੍ਰਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਤਃ। ਏਕੋ ਜਨਪਦੋ ਰਾਜਨ੍ਦ੍ਵੀਪੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਭਾਰਤ। ਉਕ੍ਤਾ ਜਨਪਦਾ ਯੇषੁ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚੈਕਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਥੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਉਮਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਜਨਪਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਦਣ੍ਡਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਦ੍ਵੀਪਾਨੇਤਾਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਰਕ੍ਸ਼ਂਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਿਤ੍ਯਦਾ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਹੀ ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹਨਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਰਾਜਾ ਸ ਸ਼ਿਵੋ ਰਾਜਨ੍ਸ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਤਾਮਹਃ । ਗੋਪਾਯਤਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਜਡਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭੋਜਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕੌਰਵ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਦ੍ਧਿ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਦਾ
ਉਥੇ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪਰਂ ਸਮਾ ਨਾਮ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਲੋਕਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ। ਚਤੁਰਸ਼੍ਰ ਮਹਾਰਾਜ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਰਸ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤੇਤੀਹ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਕੌਰਵ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਸਂਮਤਾਃ। ਦਿਗ੍ਗਜਾ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਮਨੈਰਾਵਤਾਦਯਃ
ਉਥੇ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਵਾਮਨ, ਐਰਾਵਤ ਆਦਿਕ।
ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਕਰਟਾਮੁਖਃ। ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਤੁ ਨ ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਮਿਹੋਤ੍ਸਹੇ
ਉਥੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟਿਆ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਅਕਾਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਥਾ । ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਵਾਯਵੋ ਵਾਨ੍ਤਿ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯ ਏਵ ਹਿ
ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਸਦਾ ਹੀ ਹਰ ਪਾਸੇ—ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ—ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਅਸਂਬਦ੍ਧਾ ਮਹਾਰਾਜ ਤਾਨ੍ਨਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗਜਾਃ । ਪੁष੍ਕਰੈਃ ਪਦ੍ਮਸਂਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਕਸਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਾਪ੍ਰਭੈਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਹਵਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਧਾ ਪੁਨਰੇਵਾਸ਼ੁ ਤੇ ਤਾਨ੍ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਸ਼੍ਵਸਦ੍ਭਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਦਿਗ੍ਗਜੈਰਿਹ ਮਾਰੁਤਾਃ । ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ਤਤਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਪਰ ਉਹ ਹਾਥੀ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਸੌ ਰਾਹੀਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰੋ ਵੈ ਵਿਸ੍ਤਰੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਞ੍ਜਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਦ੍ਵੀਪਸਂਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਞ੍ਜਯ
ਸੰਜਯਾ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ—ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸ, ਸੰਜਯਾ।
ਉਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਪਾ ਮਹਾਰਾਜ ਗ੍ਰਹਂ ਵੈ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਃ ਕੌਰਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਾਵਦੇਵ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ, ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਪ-ਚੋਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਗ੍ਰਹਃ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਸ੍ਯ ਵੈ
ਮਹਾਰਾਜ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਗ੍ਰਹਿ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਹੇਨ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਪੁਲਤ੍ਵੇਨ ਚਾਨਘ । षष੍ਟਿਮਾਹੁਃ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਬੁਧਾਃ ਪੌਰਾਣਿਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੌੜਾਈ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਨ੍ਨੇਕਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਃ । ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੇਣ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਤੈਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਏਕੋਨषष੍ਟਿਵਿष੍ਕਮ੍ਭਂ ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਉਨ੍ਹਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟੌ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ। ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੇਣ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਸਮਮ੍
ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।