ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਜ੍ਞ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਮਮ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਨਿਖਿਲੇਨ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ਸਂਜਯ
ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮਾਪ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਰਾ ਵਿਆਪ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਵੀ, ਸੰਜਯਾ।
ਪਞ੍ਚੇਮਾਨਿ ਮਹਾਰਾਜ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਜਗਤੀਸ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਮਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਭੂਮਿਰਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੁਰਗ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ। ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਵਧਦੇ ਸੁਖਮਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ। ਭੂਮੇਰੇਤੇ ਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ऋषਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦਿਭਿਃਕ
ਆਵਾਜ਼, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸੁਗੰਧ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋऽਪ੍ਸੁ ਗੁਣਾ ਰਾਜਨ੍ਗਨ੍ਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਤੇਜਸੋऽਥ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਾਯੌ ਦ੍ਵੌ ਅਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਬ੍ਦ ਏਵ ਤੁ
ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚਾਰ ਗੁਣ ਹਨ, ਰਾਜਨ, ਪਰ ਸੁਗੰਧ ਨਹੀਂ। ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ—ਆਵਾਜ਼, ਛੂਹ ਤੇ ਰੂਪ। ਹਵਾ ਦੇ ਦੋ—ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਛੂਹ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।
ਏਤੇ ਪਞ੍ਚ ਗੁਣਾ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ। ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਯੇषੁ ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਗੁਣ, ਰਾਜਨ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਭ ਜਗਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਾਭਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਾਮ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਵੈ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਦਾ ਤੁ ਵਿषਮੀਭਾਵਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਦਾ ਦੇਹੈਰ੍ਦੇਹਵਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਤਿਰੋਹਨ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।
ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸਰ੍ਵਾਮ੍ਯਪਰਿਮੇਯਾਣਿ ਤਦੇषਾਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਮਾਪ ਹਨ—ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵਿਆਤਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਧਾਤਵਃ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਹਰ ਥਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਧਾਤੂ ਦਿਖਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾ ਨ ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍। ਪ੍ਰਕृਤਿਭ੍ਯਃ ਪਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਅਕਲਪਨੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਲਪਨੀਆ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵੀਪਂ ਤੁ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ। ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ ਮਹਾਰਾਜ ਦ੍ਵੀਪੋऽਸੌ ਚਕ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸੁਖ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਵੀਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਇਹ ਗੋਲ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਦੀਜਾਲਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚਾਭ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭੈਃ । ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੈਃ ਸਂਪਨ੍ਨਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍ । ਲਵਣੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਇਹ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਧਨ-ਧਾਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਮੁਖਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਦ੍ਵੀਪੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਇਨੇ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਵੀਪ ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਰਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ਃ ਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍। ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪਰ੍ਵਤੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਲਮਲਿ; ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਪਿੱਪਲ; ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਕੁਸ਼ਾ, ਜੋ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਪਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ਼ੇषਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਤਤੋऽਨ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ ਚਾਯਮੇਨਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਤੱਤ ਵੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ, ਦੂਜਾ ਤੱਤ ਵਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਮੇਰੋਰਥੋਤ੍ਤਰਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਂਜਯ। ਨਿਖਿਲੇਨ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਮਾਲ੍ਯਵਨ੍ਤਂ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਮਾਲ੍ਯਵੰਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਨੀਲਸ੍ਯ ਮੇਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਥੋਤ੍ਤਰੇ। ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵੋ ਰਾਜਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤਾਃ
ਨੀਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਮਧੁਫਲਾ ਨਿਤ੍ਯਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਃ। ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ ਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਰਸਵਨ੍ਤਿ ਫਲਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਰੁੱਖ ਹਨ ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਫੁੱਲ ਸੁਗੰਧੀ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੇਚਿਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਜਨਾਧਿਪ । ਅਪਰੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣੋ ਨਾਮ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਰਾਧਿਪ
ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਉਥੇ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਰ ਚਾਹੀਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਰੁੱਖ 'ਦੂਧ ਵਾਲੇ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ षਡ੍ਰਸਂ ਚਾਮृਪੋਤਮਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਫਲੇष੍ਵਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਰੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਧ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਛੇ ਸਵਾਦਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਕਪੜੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਾ ਮਣਿਮਯੀ ਭੂਮਿਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਕਾਞ੍ਚਨਵਾਲੁਕਾ । ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁਖਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਨਿष੍ਪਙ੍ਕਾ ਚ ਜਨਾਧਿਪ । ਪੁष੍ਕਰਿष੍ਯਃ ਸ਼ੁਭਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਨੋਰਮਾਃ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਰਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ; ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਛੂਹਣ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਵਲੋਕਚ੍ਯੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ। ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਿਜਨਸਂਯਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਉਥੇ ਜਨਮੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ।
ਮਿਥੁਨਾਨਿ ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸੋਪਮਾਃ। ਤੇषਾਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮृਤਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਉਥੇ ਜੋੜੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਹ ਦੂਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦੂਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥੁਨਂ ਜਾਯਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮਂ ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ। ਤੁਲ੍ਯਰੂਗੁਣੋਪੇਤਂ ਸਮਵੇषਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋੜਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਗੁਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਨਾਵਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵਾਨੁਰੂਪਂ ਚ ਚਕ੍ਰਵਾਕਸਮਂ ਵਿਭੋ । ਨਿਰਾਪਗਾਮ ਤੇ ਲੋਕਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਮਹਾਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਜਹਤ੍ਯੁਤ
ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ।
ਭਾਰੁਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕੁਨਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਤੁਣ੍ਡਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਤਾਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਤੀਹ ਮृਤਾਨ੍ਦਰੀषੁ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਭਾਰੁੰਡਾ ਨਾਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁੰਢ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵੋ ਰਾਜਨ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤੇ ਸਮਾਸਤਃ। ਮੇਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਥ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।