ਦੇਵਤਾਪ੍ਰਤਿਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਚ ਹਸਨ੍ਤਿ ਚ। ਵਮਨ੍ਤਿ ਰੁਧਿਰਂ ਚਾਸ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਪਤਨ੍ਤਿ ਚ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਹੱਸਦੀਆਂ, ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦੀਆਂ, ਪਸੀਨਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨਾਹਤਾ ਦੁਨ੍ਦੁਭਯਃ ਪ੍ਰਣਦਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ । ਅਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਹਾਰਥਾਃ
ਬਿਨਾਂ ਵੱਜੇ ਨਗਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ; ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਰਥ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਕਿਲਾਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਚਾषਾ ਭਾਸਾਃ ਸ਼ੁਕਾਸ੍ਤਥਾ । ਸਾਰਸਾਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰਾਸ਼੍ਚ ਵਾਚੋ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਣਾਃ
ਕੋਇਲ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਸ਼, ਬਗਲੇ, ਤੋਤੇ, ਸਾਰਸ ਤੇ ਮੋਰ—all ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।
ਗृਹੀਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਿ ਚਰ੍ਮਿਣੋ ਵਾਜਿਪृष੍ਠਗਾਃ । ਅਰੁਣੋਦਯੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸ਼ਲਭਵ੍ਰਜਾਃ
ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਯੋਧੇ ਚੀਕਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਟिडੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਉਭੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਦਿਸ਼ੋ ਦਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤੇ। ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪਾਂਸੁਵਰ੍षੀ ਚ ਮਾਂਸਵਰ੍षੀ ਚ ਭਾਰਤ
ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਭਾਰਤ, ਬੱਦਲ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਮਾਸ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਚੈषਾ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਾਧੁਸਂਮਤਾ। ਅਰੁਨ੍ਧਤੀ ਤਯਾਪ੍ਯੇष ਵਸਿष੍ਠਃ ਪृष੍ਠਤਃ ਕृਤਃ
ਉਹ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਹੁਣ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਰੋਹਿਣੀਂ ਪੀਡਯਨ੍ਨੇष ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜਞ੍ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ । ਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ ਸੋਮਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਦ੍ਭਯਮ੍
ਸ਼ਨੀ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ; ਚੰਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ—ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਨਭ੍ਰੇ ਚ ਮਹਾਘੋਰਸ੍ਤਨਿਤਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਵਾਹਨਾਨਾਂ ਚ ਰੁਦਤਾਂ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯੁਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦਵਃ
ਬਿਨਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਣਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਰੋਦਿਆਂ, ਅੰਸੂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਵ੍ਯਾਸੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਯ ਧੀਮਤੇ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋऽਪਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਮੇਵਾਨ੍ਵਪਦ੍ਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਚਲ ਪਿਆ, ਧੀਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਸਂਜਯਂ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਾਨਮਪृਚ੍ਛਦ੍ਰਤਰ੍षਭ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਜਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਸਂਜਯੇਮੇ ਮਹੀਪਾਲਾਃ ਸ਼ੂਰਾ ਯੁਦ੍ਧਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰੁਚ੍ਚਾਵਚੈਰਿਹ
ਸੰਜਯਾ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪृਥਿਵੀਹੇਤੋਃ ਸਮਭਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਨ ਵਾ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਧਰਤੀ ਲਈ ਇਹ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭੌਮਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਮृष੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਮਨ੍ਯੇ ਬਹੁਗੁਣਾ ਭੂਮਿਸ੍ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਂਜਯ
ਇਹ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੰਜਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ।
ਬਹੂਨਿ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ। ਕੋਟ੍ਯਸ਼੍ਚ ਲੋਕਵੀਰਾਣਾਂ ਸਮੇਤਾਃ ਕੁਰੁਜਾਙ੍ਗਲੇ
ਕੁਰੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ, ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਵੀਰ ਜੰਗੀ ਮਰਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਪਰੀਮਾਣਂ ਨਗਰਾਣਾਂ ਚ ਸਂਜਯ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਯਤ ਏਤੇ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਦ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਆਏ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰੋਸ਼ਨ ਅਕਲ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਅਣਗਣ ਹੈ।
ਯਥਾਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਭੌਮਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਗੁਣਾਨ੍। ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁਰਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਨਮਸ੍ਤੇ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਨੀਹ ਭੂਤਾਨਿ ਚਰਾਣਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚ। ਤ੍ਰਸਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਯੋਨਿਰਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਜਰਾਯੁਜਾਃ
ਇੱਥੇ ਜੀਵ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ: ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ। ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਤੋਂ।
ਤ੍ਰਸਾਨਾਂ ਖਲੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਰਾਜਞ੍ਜਰਾਯੁਜਾਃ। ਜਰਾਯੁਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾ ਮਾਨਵਾਃ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਰਾਜਾ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ।
ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇषਾਂ ਭੇਦਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਃ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਯੇषੁ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਰਾਜਾ, ਇਹ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਭੇਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਹੋਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਾਂ ਪੁਰੁषਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਿਂਹਾਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯੇਨੋਪਜੀਵਨਮ੍
ਘਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਦ੍ਭਿਞ੍ਜਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਞ੍ਚੈਵ ਜਾਤਯਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵਲ੍ਲ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਸ੍ਤृਣਜਾਤਯਃ
ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ, ਬੇਲਾਂ, ਛਾਲ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਘਾਹ।
ਤੇषਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਕੋਨਾ ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਲੋਕਸਂਮਤਾ
ਪੰਜ ਮਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਣੀ ਵੀਹ (ਉਨ੍ਹੀ ਵੀਹ) ਹਨ। ਪਰ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੌਵੀ (24) ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਯ ਏਤਾਂ ਵੇਦ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ ਲੋਕੇ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਇਤਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤੈषਾਂ ਗ੍ਰਾਮਵਾਸਿਨਃ । ਸਿਂਹਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਵਰਾਹਾਸ਼੍ਚ ਮਹਿषਾ ਵਾਰਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸੱਤ ਹਨ: ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ऋਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਾਰਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਨृਪ । ਗੌਰਜਾਵਿਮਨੁष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਅਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਤਰਗਰ੍ਦਭਾਃ
ਰਾਜਾ, ਰੀਛ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੱਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀ, ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜਾ, ਖਚਰ ਅਤੇ ਗਧਾ ਘਰ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ।
ਏਤੇ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਸ਼ਵਃ ਸਪ੍ਤ ਸਾਧੁਭਿਃ । ਏਤੇ ਵੈ ਪਸ਼ਵੋ ਰਾਜਨ੍ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਇਹ ਸੱਤ ਘਰ ਦੇ ਜੀਵ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਘਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਜੀਵ ਹਨ।
ਭੂਮੌ ਚ ਜਾਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਮੌ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭੂਮਿਰੇਵ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਭੂਮਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਤਿਗृਦ੍ਧਾ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੀਤਰੇਤਰਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ—ਚਲਦੀ ਫਿਰਦੀ ਤੇ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਨਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਸਂਜਯ । ਤਥਾ ਜਨਪਦਾਨਾਂ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਭੂਮਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ।