ਤਥੈਵਾਤ੍ਤਸ਼ਰੋ ਧਨ੍ਵੀ ਤਥੈਵ ਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਮਾਹਵੇ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਮਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਹਿਤਾ ਭੂਯਃ ਸਮਰੇ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਨਾਵਨੀਤਂ ਹਿ ਹृਦਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ
ਉਹ ਸਭ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਰਗੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਭਾਰਗਵ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ।'
ਰਾਮ ਰਾਮ ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਯੁਦ੍ਧਾਦਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਅਵਧ੍ਯੋ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾ ਭੀष੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ
ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਇਸ ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯ ਰਣਾਜਿਰਮ੍ । ਨ੍ਯਾਸਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤਰੋ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਭਰਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤੋऽਹਂ ਪੁਨਰੇਵਾਥ ਤਾਨष੍ਟੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਵੈ ਗ੍ਰਹਾਨष੍ਟਾਵਿਵੋਦਿਤਾਨ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਫੇਰ ਉਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅੱਠ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੇ ਮਾਂ ਸਪ੍ਰਣਯਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ਸਮਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰੈਹਿ ਰਾਮਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗੁਰੁਂ ਲੋਕਹਿਤਂ ਕੁਰੁ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤਂ ਰਾਮਂ ਸੁਹृਦ੍ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਵੈ। ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਹਮਪ੍ਯਾਦਦੇ ਵਚਃ
ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।
ਤਤੋऽਹਂ ਰਾਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਵਨ੍ਦੇ ਭृਸ਼ਵਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯੁਤ੍ਸ੍ਮਯਨ੍ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਮਾਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਰਾਮ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ।
ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਪृਥਿਵੀਚਰਃ । ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਭੀष੍ਮ ਯੁਦ੍ਧੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੋषਿਤੋऽਹਂ ਭृਸ਼ਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਭੀਸ਼ਮ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਮਮ ਚੈਵ ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਮਾਹੂਯ ਭਾਰ੍ਗਵਃ। ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਮਧ੍ਯੇ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਤਲ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭਾਮਿਨਿ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤਂ ਵੈ ਪੌਰੁषਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।
ਨ ਚੈਵਮਪਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਭੀष੍ਮਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਮ੍ । ਵਿਸ਼ੇषਯਿਤੁਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਵੀ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਏषਾ ਮੇ ਪਰਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਤਨ੍ਮੇ ਪਰਮਂ ਬਲਮ੍ । ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਭਦ੍ਰੇ ਕਿਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਕਰੋਮਿ ਤੇ
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਲ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਜਾ, ਭਲੀਏ—ਮੈਂ ਹੋਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਭੀष੍ਮਮੇਵ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਸ੍ਵ ਨ ਤੇऽਨ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਗਤਿਃ । ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿ ਭੀष੍ਮੇਣ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਤਾ
ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਹੀ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਤੂष੍ਮੀਮਾਸੀਤ੍ਤਤਃ ਕਨਕ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਭਰੀ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਭਗਵਨ੍ਨੇਵਮੇਵੈਤਦ੍ਯਥਾऽऽਹ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਅਜੇਯੋ ਯੁਧਿ ਭੀष੍ਮੋऽਯਮਪਿ ਦੇਵੈਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਭਗਵਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਓਹੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੇਤ ਹੈ।
ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥੋਤ੍ਸਾਹਂ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਅਨਿਵਾਰ੍ਯਂ ਰਣੇ ਵੀਰ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਸਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਨੇ ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਸ਼ੇषਯਿਤੁਮਨ੍ਤਤਃ । ਨ ਚਾਹਮੇਨਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਰ੍ਭੀष੍ਮਂ ਕਥਂਚਨ
ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣ ਕਦੇ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤੁ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਯਤ੍ਰ ਭੀष੍ਮਂ ਤਪੋਧਨ । ਸਮਰੇ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਭृਗੂਦ੍ਵਹ
ਪਰ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਭੀਸ਼ਮ ਹੈ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹਾਂਗੀ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਕਨ੍ਯਾ ਰੋषਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਾ । ਤਾਪਸ੍ਯੇ ਧृਤਸਂਕਲ੍ਪਾ ਸਾ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਯਤੀ ਵਧਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ; ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਤੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸਹਿਤੈਰਮੁਨਿਭਿਰ੍ਭृਗੁਸਤ੍ਤਮਃ । ਯਥਾऽऽਗਤਂ ਤਥਾ ਸੋऽਗਨ੍ਮਾਮੁਪਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭਾਰਤ
ਫਿਰ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਿੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਰਥਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨਗਰਂ ਮਾਤ੍ਰੇ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯੈ ਨ੍ਯਵੇਦਯਮ੍
ਫਿਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸਤਯਵਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾ ਚ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਤ। ਪੁਰੁषਾਂਸ਼੍ਚਾਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨ੍ਕਨ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਕਰ੍ਮਣਿ
ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾ ਗਤਿਜਲ੍ਪਿਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰਂਸ਼੍ਚ ਮੇ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਸਦਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਲਣਾਂ, ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਯਦੈਵ ਹਿ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਾ। ਤਦੈਵ ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਦੀਨੋ ਗਤਚੇਤਾ ਇਵਾਭਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਨ ਹਿ ਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਵ੍ਯਜਯਦ੍ਯੁਧਿ । ऋਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਸ੍ਤਾਤ ਤਪਸਾ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਰਾਇਆ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਸੀ।
ਅਪਿ ਚੈਤਨ੍ਮਯਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਰਦੇऽਪਿ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸੇ ਚੈਵ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੌ ਚੋਭੌ ਮਾਮਵੋਚਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੀ ਸੀ; ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਵਿषਾਦਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਭੀष੍ਮ ਕਾਸ਼ਿਸੁਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਦੈਵਂ ਪੁਰੁषਕਾਰੇਣ ਕੋ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇਤ੍
ਭੀਸ਼ਮ, ਤੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਸੀਬ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਯਮੁਨਾਤੀਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇऽਤਿਮਾਨੁषਮ੍
ਉਹ ਕੁੜੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਈ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।
ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਕृਸ਼ਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਜਟਿਲਾ ਮਲਪਙ੍ਕਿਨੀ । षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਸ੍ਥਾਣੁਭੂਤਾ ਤਪੋਧਨਾ
ਉਹ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਰੁੱਖੀ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਇਕ ਥਾਂ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਤਪ ਸੀ।