ਸ਼ਠਂ ਨੈਕृਤਿਕਂ ਪਾਪਂ ਦੁਰਾਚਾਰਂ ਸੁਯੋਧਨਮ੍ ।। ਗृਧ੍ਰੋਦਰੇ ਵਾ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੇ ਵਾ ਨਾਗਸਾਹ੍ਵਯੇ
ਉਸ ਠੱਗ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਪਾਪੀ, ਮੰਦ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨਾਲ—ਗਿੱਧ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਜਾਂ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਯਚ੍ਚ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਨਰਾਧਮ ।। ਕਰ੍ਤਾਹਂ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨੈਵ ਸ਼ਪਾਮਿ ਤੇ
ਜੋ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨਿਕੰਮੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ੍ਯ ਰੁਧਿਰਂ ਹਤ੍ਵਾ ਪਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਮृਧੇ ।। ਸਕ੍ਥਿਨੀ ਤਵ ਭਂਕ੍ਤ੍ਵੈਵ ਹਤ੍ਵਾ ਹਿ ਤਵ ਸੋਦਨਾਨ੍
ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਖੂਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਪੀ ਲਵਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਪਿੰਡੇ ਤੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਣਾਮਭਿਮਨ੍ਯੁਰਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੋषਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭੂਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਸਭ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਫਿਰ ਸੁਣ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਯੋਧਨ ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਸਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸੋਦਰੈਃ । ਆਕ੍ਰਮਿष੍ਯੇ ਪਦਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਸੁਯੋਧਨ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਾਂਗਾ।
ਨਕੁਲਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਮਾਹ ਮਹੀਪਤੇ। ਉਲੂਕ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕੌਰਵ੍ਯਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸੁਯੋਧਨਮ੍
ਫਿਰ ਨਕੁਲ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਰਾਜਾ: 'ਉਲੂਕਾ, ਕੌਰਵ ਸੁਯੋਧਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦੇ।'
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤੇ ਗਦਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਯਥਾਤਥਮ੍। ਤਥਾ ਕਰ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਕੌਰਵ੍ਯ ਯਥਾ ਤ੍ਵਮਨੁਸ਼ਾਸਿ ਮਾਂ
'ਤੇਰੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਕਹੀ, ਠੀਕ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ; ਕੌਰਵ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਸਹਦੇਵੋऽਪਿ ਨृਪਤੇ ਇਦਮਾਹ ਵਚੋऽਰ੍ਥਵਤ੍ । ਸੁਯੋਧਨ ਮਤਿਰ੍ਯਾ ਤੇ ਵृਥੈषਾ ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਸੁਯੋਧਨ, ਤੇਰੀ ਨੀਅਤ ਵਿਅਰਥ ਰਹੇਗੀ।'
ਸ਼ੋਚਿष੍ਯਸੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਪੁਤ੍ਰਜ੍ਞਾਤਿਬਾਨ੍ਧਵਃ । ਇਮਂ ਚ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਸ੍ਮਾਕਂ ਹृष੍ਟੋ ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ
'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।'
ਵਿਰਾਟਦ੍ਰੁਪਦੌ ਵृਦ੍ਧਾਵੁਲੂਕਮਿਦਮੂਚਤੁਃ । ਦਾਸਭਾਵਂ ਨਿਯਚ੍ਛੇਵ ਸਾਧੋਰਿਤਿ ਮਤਿਃ ਸਦਾ। ਤੌ ਚ ਦਾਸਾਵਦਾਸੌ ਵਾ ਪੌਰੁषਂ ਯਸ੍ਯ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍
ਵਿਰਾਟ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਜੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਨ, ਉਲੂਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਹਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਦਾ ਰਾਏ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਗੁਲਾਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾਲਕ, ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਦਰ ਉਸਦੇ ਜਿਗਰੇ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।'
ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਤੁ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਲੂਕਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਰਾਜਾ ਪਾਪੇष੍ਵਭਿਰਤਃ ਸਦਾ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਉਲੂਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਤੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਰਣੇ ਰਾਜਨ੍ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਕਰ੍ਮ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਨ੍ਯਸੇ ਵਿਜਯਂ ਯੁਧਿ
'ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੀਂ, ਰਾਜਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।'
ਤਮਹਂ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਥਾਤ੍ਤਵ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਅਹਂ ਭੀष੍ਮਵਧਾਤ੍ਸृष੍ਟੋ ਨੂਨਂ ਧਾਤ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਥ ਤੋਂ ਢਾਹ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।'
ਸੋऽਹਂ ਭੀष੍ਮਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਮਿषਤਾਂ ਸਰ੍ਵਧਨ੍ਵਿਨਾਮ੍ । ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋऽਪਿ ਕੈਤਵ੍ਯਮੁਲੂਕਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
'ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰਾਂਗਾ।' ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਨੇ ਵੀ ਉਲੂਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਸੁਯੋਧਨੋ ਮਮ ਵਚੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨृਪਤੇਃ ਸੁਤਃ। ਅਹਂ ਦ੍ਰੋਣਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਸਗਣਂ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵਮ੍
'ਸੁਯੋਧਨ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੇ: ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਚ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਚਰਿਤਂ ਮਹਤ੍ । ਕਰ੍ਤਾ ਚਾਹਂ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮ ਯਥਾ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
'ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਜਰੂਰ ਕਰਣੇ ਹਨ; ਤੇ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।'
ਤਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰ੍ਮਰਾਜਃ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਵਚੋ ਮਹਤ੍। ਨਾਹਂ ਜ੍ਞਾਤਿਵਧਂ ਰਾਜਨ੍ਕਾਮਯੇਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਦਇਆ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।'
ਤਵੈਵ ਦੋषਾਦ੍ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਨਾਵृਤਮ੍ । ਸ ਗਚ੍ਛ ਮਾਚਿਰਂ ਤਾਤ ਉਲੂਕ ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਸੇ
'ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ; ਹੁਣ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਲੂਕਾ, ਤੁਰ ਜਾ।'
ਇਹ ਵਾ ਤਿष੍ਠ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਯਂ ਹਿ ਤਵ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਉਲੂਕਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮ੍
'ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਾਂ।' ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਲੂਕਾ ਨੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨਃ । ਉਲੂਕਸ੍ਤਤ ਆਗਮਕ੍ਯ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਮਮਰ੍षਣਮ੍
ਉਲੂਕਾ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲੂਕਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਸਮਾਦੇਸ਼ਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਭੀਮਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਪੌਰੁषਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੁਕਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਅਤ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਪੂਰਾ ਸੁਣਾਇਆ।
ਨਕੁਲਸ੍ਯ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਚ ਭਾਰਤ । ਸਹਦੇਵਸ੍ਯ ਚ ਵਚੋ ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨੋਃ। ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਜੁਨਯੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਕੁਲ, ਵਿਰਾਟ, ਦ੍ਰੁਪਦ, ਸਹਦੇਵ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ-ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਚਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪੂਰੇ ਸੁਣਾਏ।
ਕੈਤਵ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭਃ । ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਂ ਚ ਕਰ੍ਣਂ ਚ ਸ਼ਕੁਨਿਂ ਚਾਪਿ ਭਾਰਤ
ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਆਜ੍ਞਪਯਤ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਮਿਤ੍ਰਬਲਂ ਤਥਾ। ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਗੁਦਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਨੀਕਿਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਣਸਮਾਦਿष੍ਟਾ ਦੂਤਾਃ ਸਨ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਰਥੈਃ । ਉष੍ਟ੍ਰਵਾਮੀਭਿਰਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਸਦਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਜਵੈਃ
ਫਿਰ ਕਰਣ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਦੂਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਤੇਜ਼ ਉਠਾਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਕਲੇ।
ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਰਿਯਯੁਃ ਸੇਨਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍। ਆਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰਾਗੁਦਯਾਦਿਤਿ
ਉਹ ਦੂਤ ਕਰਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ।
ਉਲੂਕਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਨ੍ਤੀਪੁਤ੍ਰੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ। ਸੇਨਾਂ ਨਿਯਾਪਯਾਮਾਸ ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਪੁਰੋਗਮਾਮ੍
ਉਲੂਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਪਦਾਤਿਨੀਂ ਨਾਗਵਤੀਂ ਰਥਿਨੀਮਸ਼੍ਵਬृਨ੍ਦਿਨੀਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਬਲਾਂ ਭੀਮਾਮਕਮ੍ਪਾਂ ਪृਥਿਵੀਮਿਵ
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ — ਪੈਦਲ, ਹਾਥੀ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ — ਜੋ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੀ।
ਭੀਮਸੇਨਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸਾਰ੍ਜੁਨੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥੈਃ । ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਵਸ਼ਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸਾਗਰਸ੍ਤਿਮਿਤੋਪਮਾਮ੍
ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਦੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫੌਜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਭਯਾਨਕ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰੇ ਮਹੇष੍ਵਾਸਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲ੍ਯੋ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਃ। ਦ੍ਰੋਣਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰਨੀਕਾਨਿ ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਵ੍ਯਕਰ੍षਤ
ਉਸ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ, ਪਾਂਚਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵੱਡਾ ਧਨੁਧਾਰੀ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਖਾ, ਡ੍ਰੋਣ ਦੇ ਟਕਰਾਉ ਲਈ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।