ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਰਣਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਾ ਮੂਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਤੈਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਜੀਵਲੋਕਚਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਹੋਰ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ: ਮਨੁੱਖ, ਗੂੰਗੇ ਜੀਵ, ਪੰਛੀ, ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਯਿष੍ਠੇਨ ਤੁ ਰਾਜਾਨਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਤਰੁਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਸੁਕृਤਦੁष੍ਕृਤੇ
ਅਕਸਰ, ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਭੋਗ ਕੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਭਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਮਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ । ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਲਯਨ੍ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਨ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਾਂਤਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਕੁਰੁ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
ਬਲਵਾਨਹਮਿਤ੍ਯੇਵ ਨ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਯੋਧਨ । ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਲਿਭ੍ਯੋ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੂਰੁषਰ੍षਭ
ਸੁਯੋਧਨ, ਇਹ ਨਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਨ ਬਲਂ ਬਲਿਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਬਲਂ ਭਵਤਿ ਕੌਰਵ । ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਣ੍ਡਵਾ ਦੇਵਵਿਕ੍ਰਮਾਃ
ਕੌਰਵਾ, ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ; ਪਾਂਡਵ ਸਭ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਮਾਤਲੇਰ੍ਦਾਤੁਕਾਮਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਂ ਮृਗਯਤੋ ਵਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਮਾਤਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਿਆਹਣ ਲਈ ਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਤਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਰਾਜਸ੍ਯ ਮਾਤਲਿਰ੍ਨਾਮ ਸਾਰਥਿਃ। ਤਸ੍ਯੈਕੈਵ ਕੁਲੇ ਮਨ੍ਯਾ ਰੂਪਤੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਮਾਂ ਜੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਤਲੀ ਨਾਂ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਗੁਣਕੇਸ਼ੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ । ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਚ ਵਪੁषਾ ਚੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਨ੍ਯਾਃਸਾऽਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਗੁਣਕੇਸ਼ੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪਾਸੇ ਹੋਰ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਦਾਨਸਮਯਂ ਮਾਤਲਿਃ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਮਮृਸ਼ੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤਤ੍ਪਰਃ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਜਦੋਂ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਧਿਕ੍ਖਲ੍ਵਲਘੁਸ਼ੀਲਾਨਾਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਨਰਾਣਾਂ ਮृਦੁਸਤ੍ਵਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਰੋਹਣਮ੍
ਹਾਏ, ਉਹ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਚੰਚਲ, ਹਲਕੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤੁਃ ਕੁਲਂ ਪਿਤृਕੁਲਂ ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ। ਕੁਲਤ੍ਰਯਂ ਸਂਸ਼ਯਿਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਨ੍ਯਕਾ ਸਤਾਮ੍
ਕੁੜੀ ਜਦ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਮਾਨੁषਲੋਕੌ ਦ੍ਵੌ ਮਾਨੁषੇਣੈਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਅਪਗਾਹ੍ਯੈਵ ਵਿਚਿਤੌ ਨ ਚ ਮੇ ਰੋਚਤੇ ਵਰਃ
ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਢੰਗ ਦਾ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਨ ਦੇਵਾਨ੍ਨੈਵ ਦਿਤਿਜਾਨ੍ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ਨ ਮਾਨੁषਾਨ੍। ਅਰੋਚਯਦ੍ਵਰਕृਤੇ ਤਥੈਵ ਬਹੁਲਾਨृषੀਨ੍
ਵਰ ਚੁਣਨ ਲਈ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਦਾਨਵ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਏ।
ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਤੁ ਸ ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸਹ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੁਧਰ੍ਮਯਾ । ਮਾਤਲਿਰ੍ਨਾਗਲੋਕਾਯ ਚਕਾਰ ਗਮਨੇ ਮਤਿਮ੍
ਫਿਰ, ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਧਰਮਾ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਨ ਮੇ ਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਗੁਣਕੇਸ਼੍ਯਾਃ ਸਮੋ ਵਰਃ। ਰੂਪਤੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਗੇषੁ ਭਵਿਤਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸੁਧਰ੍ਮਾਂ ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਭਿਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਧਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਧੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਨਾਗਲੋਕਸ੍ਯ ਨਾਭਿਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੁਰਮ੍। ਪਾਤਾਲਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਸੇਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਨਾਗ ਲੋਕ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਦਮਦ੍ਭਿਃ ਸਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯੇ ਕੇਚਿਦ੍ਭੁਵਿ ਜਙ੍ਗਮਾਃ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨਾਦਂ ਨਦਨ੍ਤਿ ਭਯਪੀਡਿਤਾਃ
ਇੱਥੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰਾਸੁਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸਤਤਂ ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਵਾਰਿਭੋਜਨਃ। ਵ੍ਯਾਪਾਰੇਣ ਧृਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਸਮਬੁਧ੍ਯਤ
ਇੱਥੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰਾਮृਤਂ ਸੁਰੈਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਿਹਿਤਂ ਨਿਹਤਾਰਿਭਿਃ ।। ਅਤਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਹਾਨਿਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੇ ਵਾਧਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਹਯਸ਼ਿਰਾਃ ਕਾਲੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਸੁਵਰ੍ਣਾਖ੍ਯੋ ਵਾਗ੍ਭਿਰਾਪੂਰਯਞ੍ਜਗਤ੍
ਇੱਥੇ, ਹਯਸ਼ਿਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਹਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਵਰਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਲਂ ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਜਲਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਤਾਲਮਿਤ੍ਯੇਵ ਖ੍ਯਾਯਤੇ ਪੁਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਤਾਲ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਐਰਾਵਣੋऽਸ੍ਮਾਤ੍ਸਲਿਲਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਜਗਤੋ ਹਿਤਃ । ਮੇਘੇष੍ਵਾਮੁਞ੍ਚਤੇ ਸ਼ੀਤਂ ਯਨ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍षਤਿ
ਇੱਥੋਂ, ਐਰਾਵਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਵਜੋਂ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਐਰਾਵਤੋ ਨਾਗਰਾਜੋ ਵਾਮਨਃ ਕੁਮੁਦੋऽਞ੍ਜਨਃ । ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇ ਵਾਰਣਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਐਰਾਵਤ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਵਾਮਨ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਅੰਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਨਾਨਾਵਿਧਾਕਾਰਾਸ੍ਤਿਮਯੋ ਨੈਕਰੂਪਿਣਃ । ਅਪ੍ਸੁ ਸੋਮਪ੍ਰਭਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਜਲਚਾਰਿਣਃ
ਇਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਜੀਵ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਚਮਕ ਪੀ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਃ ਪਾਤਾਲਤਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਮृਤਾ ਹਿ ਦਿਵਸੇ ਸੂਤ ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਨਿਸ਼ਿ
ਇਥੇ, ਜੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਥੀ।
ਉਦਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਰਸ਼੍ਮਿਬਾਹੁਭਿਃ । ਅਮृਤਂ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਂਜੀਵਯਤਿਦੇਹਿਨਃ
ਇਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇऽਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾ ਬਦ੍ਧਾਃ ਕਾਲੇਨ ਪੀਡਿਤਾਃ । ਦੈਤੇਯਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਵਾਸਵੇਨ ਹृਤਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਇਥੇ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਸਵ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਕਦੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਅਤ੍ਰ ਭੂਤਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਭੂਤਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਚਰਤ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਥੇ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਇਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਗੋਵ੍ਰਤਿਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਾਮ੍ਨਾਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਾਣਾ ਜਿਤਸ੍ਵਰ੍ਗਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇਥੇ, ਗੋ-ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੈਦ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।