ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਆਤਿष੍ਠੇਚ੍ਚ ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਂ ਸ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਨ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧੌਤਦਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਤਨਖਂ ਸਦਾ ਸ੍ਨਾਤਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍। ਅਸਿਤਂ ਸਿਤਕਰ੍ਮਾਣਂ ਕਸ੍ਤਮਰ੍ਹਤਿ ਨਾਰ੍ਚਿਤੁਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਸਾਫ, ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਾਲਾ ਹੈ ਪਰ ਸੁੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੌਣ ਵੰਜੇਗਾ?
ਤਪਸਾ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸ਼ੋਣਿਤਃ। ਸ ਚ ਲੋਕਮਿਮਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵਿਜਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਤਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਥ ਲੋਕਮਿਮਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵਿਜਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਵੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਯੇਨ ਤੁ ਯਦਾऽਹਾਰਂ ਗੋਵਨ੍ਮृਗਯਤੇ ਮੁਨਿਃ। ਅਥਾਸ੍ਯ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵੋऽਯਂ ਸੋऽਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭੋ ਦ੍ਰੁਹਾऽਕ੍ਸ਼ਮਾ। ਵਿਹਾਯ ਮਤ੍ਸਰਂ ਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਦਰ੍ਪਂ ਦਮ੍ਭਂ ਚ ਪੈਸ਼ੁਨਮ੍। ਕ੍ਰੋਧਂ ਲੋਭਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਸਭ ਲਈ ਆਮ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਵੈਰ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ; ਈਰਖਾ, ਚਲਾਕੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਦਿਖਾਵਾ ਤੇ ਚੁਗਲੀ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਾਸ਼ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਵਨਗੋ ਮੁਨਿਃ। ਨਾਧਰ੍ਮਮਸ਼ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਬ੍ਰੂਹੀਹ ਪृਚ੍ਛਤੇ
ਚਾਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਘਰਵਾਲਾ, ਜੰਗਲਵਾਸੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟੌ ਗ੍ਰਾਸਾ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ षੋਡਸ਼ਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ। ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਅਮਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਅੱਠ ਗੰਡੀ, ਜੰਗਲਵਾਸੀ ਲਈ ਸੋਲ੍ਹਾਂ, ਘਰਵਾਲੇ ਲਈ ਬਤੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਅਣਗਿਣਤ ਗੰਡੀ ਖਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਾਰਣੈਰ੍ਜ੍ਞੇਯਮष੍ਟਕੈਤਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਾਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਤਰਸ੍ਤ੍ਵਨਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਤਿ ਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍। ਉਭਯੋਰ੍ਧਾਵਤੋ ਰਾਜਨ੍ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰਿਵ
ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸੋ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੌੜਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਕੇਤੋ ਗृਹਸ੍ਥੇषੁ ਕਾਮਵृਤ੍ਤੇषੁ ਸਂਯਤਃ। ਗ੍ਰਾਮ ਏਵ ਵਸਨ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦਾ, ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਭਿਖਾਰੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕृਤਿਂ ਚਰੇਤ੍। ਤਪ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਚਰੇਤ੍ਸੋऽਨ੍ਯਤ੍ਤਪਸ੍ਤਤਃ
ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਭੀਯਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ। ਸੁਖਮਪ੍ਯਾਚਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵੈ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਤਦਸਤ੍ਯਮਾਹੁ- ਰ੍ਯਃ ਸੇਵਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਅਸ੍ਵੋऽਪ੍ਯਨੀਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਰਾਜਂ- ਸ੍ਤਦਾਰ੍ਜਵਂ ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤਦਾਰ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਕੁੱਟੜ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ — ਉਸ ਦੀ ਸਧਾਈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਐਸੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੇਨਾਸਿ ਹੂਤਃ ਪ੍ਰਹਿਤੋऽਸਿ ਰਾਜ- ਨ੍ਯੁਵਾ ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਃ ਸੁਵਰ੍ਚਾਃ। ਕੁਤऋ ਆਯਾਤਃ ਕਤਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤ੍ਵ- ਮੁਤਾਹੋਸ੍ਵਿਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਸ੍ਥਾਨਮਸ੍ਤਿ
ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਸ ਨੇ ਭੇਜਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ? ਨੌਜਵਾਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ, ਚਮਕਦਾਰ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਕਿਹੜੀ ਦਿਸਾ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕੀ ਤੇਰਾ ਰਾਜ-ਸਥਾਨ ਹੈ?
ਤ੍ਵਰਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਲੋਕਪਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਤੁ ਵृਤਃ ਪ੍ਰਪਾਤ- ਸ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਤਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ। ਸ਼ਕ੍ਰਾਚ੍ਚ ਲਬ੍ਧੋ ਹਿ ਵਰੋ ਮਯੈष ਪਤਿष੍ਯਤਾ ਭੂਮਿਤਲਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਰਸਤਾ ਖੱਡ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯਦਿ ਲੋਕਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇऽਤ੍ਰ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ — ਜੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
ਯਾਵਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਂ ਸਹਾਰਣ੍ਯੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਪਾਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚ। ਤਾਵਲ੍ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਤੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਵੈ ਤਥਾ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਿਂਹ
ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਹਨ — ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ।
ਤਾਂਸ੍ਤੇ ਦਦਾਮਿ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯੇ ਮੇ ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ- ਸ੍ਤਾਨਾਕ੍ਰਮ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਪੇਤਮੋਹਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ — ਜੋ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹਨ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।
ਨਾਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧੋऽਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਰਾਜਮੁਖ੍ਯ। ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸਤਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯ- ਸ੍ਤਥਾऽਦਦਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ, ਜੋ ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ ਨਾ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਮਹਾਰਾਜ। ਜਿਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਨਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕृਪਣੋ ਜਾਤੁ ਜੀਵੇ- ਦ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯਾऽਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਵੀਰਪਤ੍ਨੀ। ਸੋऽਹਂ ਨੈਵਾਕृਤਪੂਰ੍ਵਂ ਚਰੇਯਂ ਵਿਧਿਤ੍ਸਮਾਨਃ ਕਿਮੁ ਤਤ੍ਰ ਸਾਧੁਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ — ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਰੂਪ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦਨੋऽਹਂ ਯਦਿ ਮੇ ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਃ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ — ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਹਾਂ — ਜੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾ ਬਹਵਸ੍ਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਅਪ੍ਯੇਕੈਕਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਪ੍ਯਹਾਨਿ। ਮਧੁਚ੍ਯੁਤੋ ਘृਤਪृਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾ- ਸ੍ਤੇ ਨਾਨ੍ਤਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਨ੍ਤਿ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ — ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ — ਮੱਧ ਨਾਲ ਰੁੜੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਉਹ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹਨ ਤੇ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂਸ੍ਤੇ ਦਦਾਨਿ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯੇ ਮੇ ਲੋਕਾਸ੍ਤਵ ਤੇ ਵੈ ਭਵਨ੍ਤੁ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ- ਸ੍ਤਾਨਾਕ੍ਰਮ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਪੇਤਮੋਹਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ — ਜੋ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੋਣ। ਚਾਹੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।
ਨ ਤੁਲ੍ਯਤੇਜਾਃ ਸੁਕृਤਂ ਕਾਮਯੇਤ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਸਨ੍। ਦੈਵਾਦੇਸ਼ਾਦਾਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਦ੍ਵਾਂ- ਸ਼੍ਚਰੇਨ੍ਨृਸ਼ਂਸਂ ਨ ਹਿ ਜਾਤੁ ਰਾਜਾ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਕੁੱਟੜ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਯਤਮਾਨੋ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨृਪੋ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ। ਨ ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਜਾਨ- ਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਕृਪਣਂ ਮਾਂ ਯਥਾऽਤ੍ਥ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜੋ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਦਇਆਲੂ ਵਿਹਾਰ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਦਪੂਰ੍ਵਂ ਨ ਕृਤਂ ਯਦਨ੍ਯੈ- ਰ੍ਵਿਧਿਤ੍ਸਮਾਨਃ ਕਿਮੁ ਤਤ੍ਰ ਸਾਧੁ। `ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਸੁਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਮ੍ਯ- ਕ੍ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯੇष੍ਵਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਯਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵਿਚ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ? ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵੈ ਧੀਮਾਨ੍ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਃ ਕृਤਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਭਵੇਲ੍ਲੋਕਪਾਲੋ ਮਹਿਮ੍ਨਾ। ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ਸਂਸ਼ਯੋ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇ ਕਾਮਾਰ੍ਥੌ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਯਕ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾਰ, ਸਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਆਵੇ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਭ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ—
ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯਂ ਯਨ੍ਨੋ ਵਿਰੁਧ੍ਯਾਦਰ੍ਥਕਾਮੌ ਸ ਧਰ੍ਮਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲਾਭ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।