ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਜੀਵੀ ਵृਜਿਨਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਦਾਤਾ ਪਰੇਭ੍ਯੋ ਨ ਪਰੋਪਤਾਪੀ। ਤਾਦृਙ੍ਮੁਨਿਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪੈਤਿ ਮੁਖ੍ਯਾਂ ਵਸਨ੍ਨਰਣ੍ਯੇ ਨਿਯਤਾਹਾਰਚੇष੍ਟਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਐਸਾ ਰਿਸ਼ੀ—ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਿਲ੍ਪਜੀਵੀ ਗੁਣਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ। ਅਨੋਕਸ਼ਾਯੀ ਲਘੁਰਲ੍ਪਪ੍ਰਸਾਰ- ਸ਼੍ਚਰਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨੇਕਚਰਃ ਸ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਗੁਜਾਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਣਵਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਘਰ-ਵਾਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਘੱਟ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਯਯਾ ਵਾऽਭਿਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਭਿਜਿਤਾਃ ਸੁਖਾਸ਼੍ਚ। ਤਾਮੇਵ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਵਿਦ੍ਵਾ- ਨਰਣ੍ਯਸਂਸ੍ਥੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯਤਾਤ੍ਮਾ
ਜਿਸ ਰਾਤ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਰਾਤ ਲਈ, ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਸ਼ੈਵ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਦਸ਼ ਚਾਪਰਾਂਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਤੀਨਥਾਤ੍ਮਾਨਮਥੈਕਵਿਂਸ਼ਮ੍। ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੀ ਸੁਕृਤੇ ਦਧਾਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯਾਰਣ੍ਯੇ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਧਾਤੂਨ੍
ਉਹ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦਸ ਪੋਸਤਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਤਿਸ੍ਵਿਦੇਵ ਮੁਨਯਃ ਕਤਿ ਮੌਨਾਨਿ ਚਾਪ੍ਯੁਤ। ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍
ਕਿੰਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਨ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਵਸਤੋ ਯਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ। ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯਂ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਾਧਿਪ
ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂਸ੍ਵਿਦ੍ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ। ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯਂ ਕਥਂ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਨ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯ ਆਰਣ੍ਯੋ ਮੁਨਿਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਤਥਾਸ੍ਯ ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਗ੍ਨਿਰਨਿਕੇਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਗੋਤ੍ਰਚਰਣੋ ਮੁਨਿਃ। ਕੌਪੀਨਾਚ੍ਛਾਦਨਂ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦਿਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਚੀਵਰਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਘਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਤੇ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਲੰਗੋਟ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਚਾਦਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਭਿਸਨ੍ਧਾਨਂ ਤਾਵਦਿਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍। ਤਥਾऽਸ੍ਯ ਵਸਤੋ ਗ੍ਰਾਮੇऽਰਣ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਆਤਿष੍ਠੇਚ੍ਚ ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਂ ਸ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਨ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧੌਤਦਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਤਨਖਂ ਸਦਾ ਸ੍ਨਾਤਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍। ਅਸਿਤਂ ਸਿਤਕਰ੍ਮਾਣਂ ਕਸ੍ਤਮਰ੍ਹਤਿ ਨਾਰ੍ਚਿਤੁਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਸਾਫ, ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਾਲਾ ਹੈ ਪਰ ਸੁੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੌਣ ਵੰਜੇਗਾ?
ਤਪਸਾ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸ਼ੋਣਿਤਃ। ਸ ਚ ਲੋਕਮਿਮਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵਿਜਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਤਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਥ ਲੋਕਮਿਮਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵਿਜਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਵੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਯੇਨ ਤੁ ਯਦਾऽਹਾਰਂ ਗੋਵਨ੍ਮृਗਯਤੇ ਮੁਨਿਃ। ਅਥਾਸ੍ਯ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵੋऽਯਂ ਸੋऽਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭੋ ਦ੍ਰੁਹਾऽਕ੍ਸ਼ਮਾ। ਵਿਹਾਯ ਮਤ੍ਸਰਂ ਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਦਰ੍ਪਂ ਦਮ੍ਭਂ ਚ ਪੈਸ਼ੁਨਮ੍। ਕ੍ਰੋਧਂ ਲੋਭਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਸਭ ਲਈ ਆਮ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਵੈਰ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ; ਈਰਖਾ, ਚਲਾਕੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਦਿਖਾਵਾ ਤੇ ਚੁਗਲੀ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਾਸ਼ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਵਨਗੋ ਮੁਨਿਃ। ਨਾਧਰ੍ਮਮਸ਼ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਬ੍ਰੂਹੀਹ ਪृਚ੍ਛਤੇ
ਚਾਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਘਰਵਾਲਾ, ਜੰਗਲਵਾਸੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟੌ ਗ੍ਰਾਸਾ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ षੋਡਸ਼ਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ। ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਅਮਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਅੱਠ ਗੰਡੀ, ਜੰਗਲਵਾਸੀ ਲਈ ਸੋਲ੍ਹਾਂ, ਘਰਵਾਲੇ ਲਈ ਬਤੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਅਣਗਿਣਤ ਗੰਡੀ ਖਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਾਰਣੈਰ੍ਜ੍ਞੇਯਮष੍ਟਕੈਤਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਾਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਤਰਸ੍ਤ੍ਵਨਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਤਿ ਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍। ਉਭਯੋਰ੍ਧਾਵਤੋ ਰਾਜਨ੍ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰਿਵ
ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸੋ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੌੜਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਕੇਤੋ ਗृਹਸ੍ਥੇषੁ ਕਾਮਵृਤ੍ਤੇषੁ ਸਂਯਤਃ। ਗ੍ਰਾਮ ਏਵ ਵਸਨ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦਾ, ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਭਿਖਾਰੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕृਤਿਂ ਚਰੇਤ੍। ਤਪ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਚਰੇਤ੍ਸੋऽਨ੍ਯਤ੍ਤਪਸ੍ਤਤਃ
ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਭੀਯਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ। ਸੁਖਮਪ੍ਯਾਚਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵੈ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਤਦਸਤ੍ਯਮਾਹੁ- ਰ੍ਯਃ ਸੇਵਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਅਸ੍ਵੋऽਪ੍ਯਨੀਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਰਾਜਂ- ਸ੍ਤਦਾਰ੍ਜਵਂ ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤਦਾਰ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਕੁੱਟੜ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ — ਉਸ ਦੀ ਸਧਾਈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਐਸੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੇਨਾਸਿ ਹੂਤਃ ਪ੍ਰਹਿਤੋऽਸਿ ਰਾਜ- ਨ੍ਯੁਵਾ ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਃ ਸੁਵਰ੍ਚਾਃ। ਕੁਤऋ ਆਯਾਤਃ ਕਤਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤ੍ਵ- ਮੁਤਾਹੋਸ੍ਵਿਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਸ੍ਥਾਨਮਸ੍ਤਿ
ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਸ ਨੇ ਭੇਜਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ? ਨੌਜਵਾਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ, ਚਮਕਦਾਰ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਕਿਹੜੀ ਦਿਸਾ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕੀ ਤੇਰਾ ਰਾਜ-ਸਥਾਨ ਹੈ?
ਤ੍ਵਰਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਲੋਕਪਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਤੁ ਵृਤਃ ਪ੍ਰਪਾਤ- ਸ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਤਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ। ਸ਼ਕ੍ਰਾਚ੍ਚ ਲਬ੍ਧੋ ਹਿ ਵਰੋ ਮਯੈष ਪਤਿष੍ਯਤਾ ਭੂਮਿਤਲਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਰਸਤਾ ਖੱਡ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯਦਿ ਲੋਕਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇऽਤ੍ਰ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ — ਜੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
ਯਾਵਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਂ ਸਹਾਰਣ੍ਯੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਪਾਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚ। ਤਾਵਲ੍ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਤੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਵੈ ਤਥਾ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਿਂਹ
ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਹਨ — ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ।
ਤਾਂਸ੍ਤੇ ਦਦਾਮਿ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯੇ ਮੇ ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ। ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ- ਸ੍ਤਾਨਾਕ੍ਰਮ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਪੇਤਮੋਹਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ — ਜੋ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹਨ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।