ਅਨ੍ਯਥਾ ਮਾਂ ਚਿਕੀਰ੍षਨ੍ਤਮਨ੍ਯਥਾ ਮਨ੍ਯਸੇऽਚ੍ਯੁਤ। ਪ੍ਰਣੀਤਭਾਵਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਯੁਧਿ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹੇ ਅਚੁਤ, ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸੱਚੀ ਹੈ।
ਵੇਤ੍ਸਿ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਸਤ੍ਯਂ ਮੇ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਸਹੋषਿਤਃ। ਉਤ ਵਾ ਮਾਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪ੍ਲਵਨ੍ਹृਦ ਇਵਾਪ੍ਲਵੇ
ਹੇ ਦਾਸਾਰ੍ਹ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੈਰਦਾ ਬੰਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨਭਿਰੁਪਾਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਛਸਿ । ਕਥਂ ਹਿ ਭੀਮਸੇਨਂ ਮਾਂ ਜਾਨਨ੍ਕਸ਼੍ਚਨ ਮਾਧਵ
ਇਸ ਵਾਸਤੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਣ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰੂਯਾਦਪ੍ਰਤਿਰੂਪਾਣਿ ਯਥਾ ਮਾਂ ਵਕ੍ਤਮਰ੍ਹਸਿ । ਤਸ੍ਮਾਦਿਦਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਚਨਂ ਵृष੍ਣਿਨਨ੍ਦਨ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਰਾਜ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਪੌਰੁषਂ ਚੈਵ ਬਲਂ ਚ ਨ ਸਮਂ ਪਰੈਃ । ਸਰ੍ਵਥਾऽਨਾਰ੍ਯਕਰ੍ਮੈਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਹੋਰਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਅਤਿਵਾਦਾਪਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਲਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਪਸ਼੍ਯੇਮੇ ਰੋਦਸੀ ਕृष੍ਣ ਯਯੋਰਾਸਨ੍ਨਿਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਪਰ, ਤੇਰੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਵੇਖ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਅਚਲੇ ਚਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠੇ ਚਾਪ੍ਯਨਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰੌ । ਯਦੀਮੇ ਸਹਸਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇ ਸਮੇਯਾਤਾਂ ਸ਼ਿਲੇ ਇਵ
ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ, ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ—
ਅਹਮੇਤੇ ਨਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਸਚਸਾਚਰੇ । ਪਸ਼੍ਯੈਤਦਨ੍ਤਰਂ ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਮਹਾਪਰਿਘਯੋਰਿਵ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਰੋਕ ਲਵਾਂ। ਵੇਖ, ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ, ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਯ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਾਯ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੂषਮ੍। ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰੀ ਵਾ ਬਲਮਿਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਨਾਹ ਹੀ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ।
ਮਯਾਭਿਪਨ੍ਨਂ ਤ੍ਰਾਯੇਰਨ੍ਬਲਮਾਸ੍ਥਾਯ ਨ ਤ੍ਰਯਃ । ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਹਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵੇष੍ਵਾਤਤਾਯਿਨਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
ਅਧਃ ਪਾਦਤਲੇਨੈਤਾਨਧਿष੍ਠਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਲੇ । ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਸਿ ਮਮ ਵਿਕ੍ਰਮਮਚ੍ਯੁਤ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੀ ਥੱਲੀ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ।
ਯਥਾ ਮਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਰਾਜਾਨੋ ਵਸ਼ਗਾਃ ਕृਤਾਃ । ਅਥ ਚੇਨ੍ਮਾਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵੋਦ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣਾ।
ਵਿਗਾਢੇ ਯੁਧਿ ਸਂਬਾਧੇ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ਮਾਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਪਰੁषੈਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਸਿ ਕਿਂ ਵ੍ਰਣਂ ਸੂਚ੍ਯੇਵ ਚਾਨਘ
ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਨਾਲ ਜਖ਼ਮ ਚੁਭਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇਂ?
ਯਥਾਮਤਿ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਮਧਿਕਂ ਤਤਃ । ਦ੍ਰष੍ਟਾਸਿ ਯੁਧਿ ਸਂਬਾਧੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਵੈਸ਼ਸੇऽਹਨਿ
ਮੈਂ ਜੋ ਸੋਚਿਆ, ਉਹੀ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝ। ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਚੜ੍ਹਦੀ ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਆਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
ਮਯਾ ਪ੍ਰਣੁਨ੍ਨਾਨ੍ਮਾਤਙ੍ਗਾਤ੍ਨਥਿਨਃ ਸਾਦਨਸ੍ਤਥਾ । ਤਥਾ ਨਰਾਨਭਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਰ੍षਭਾਨ੍
ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇੰਝ ਹੀ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਉਕਸਾਏ ਵੀ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਵਿਕਰ੍षਨ੍ਤਂ ਵਰਾਨ੍ਵਰਾਨ੍ । ਨ ਮੇ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਮਮੋਦ੍ਵੇਪਤੇ ਮਨਃ
ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖੋਂਗੇ। ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਦਭਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨ ਭਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਮ। ਕਿਂ ਤੁ ਸੌਹृਦਮੇਵੈਤਤ੍ਕृਪਯਾ ਮਧੁਸੂਦਨ । ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਂਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਮਾ ਸ੍ਮ ਨੋ ਭਰਤਾ ਨਸ਼ਨ੍
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਵੈਰੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਦਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਭਾਵਂ ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨੋऽਹਂ ਪ੍ਰਣਯਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵਮ੍ । ਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ੇਪਾਨ੍ਨ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਯਾਨ੍ਨ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਨ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਿਆਰ ਵਿਚੋਂ ਆਖਿਆ ਸੀ; ਨਾ ਤਾਂ ਤਾਣ-ਮਾਰਨ, ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ, ਨਾ ਗੁੱਸੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਲਈ।
ਵੇਦਾਹਂ ਤਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸੁਤ ਤੇ ਵੇਦ ਯਦ੍ਬਲਮ੍। ਉਤ ਤੇ ਵੇਦ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪਰਿਭਵਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪੁੱਤ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਆਂਕਦਾ।
ਯਥਾ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਂਭਾਵਯਸਿ ਪਾਣ੍ਡਵ । ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਭਾਵਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।
ਯਾਦृਸ਼ੇ ਚ ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਸਰ੍ਵਰਾਜਾਭਿਪੂਜਿਤੇ । ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਭੀਮ ਤ੍ਵਮਸਿ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਜਿਸ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਭੀਮ, ਤੂੰ ਵੀ ਓਸੇ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।
ਜਿਜ੍ਞਾਸਨ੍ਤੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਵृਕੋਦਰ । ਪਰ੍ਯਾਯਂ ਨਾਧ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਾਨੁषਯੋਰ੍ਜਨਾਃ
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਉਹ ਰੱਬੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸ ਏਵ ਹੇਤੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿषੁ। ਵਿਨਾਸ਼ੇऽਪਿ ਸ ਏਵਾਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ ਪੌਰੁषਮ੍
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਣਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਪਰਿਦृष੍ਟਾਨਿ ਕਵਿਭਿਰ੍ਦੋਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੇਗਾ ਇਵ ਨਭਸ੍ਵਤਃ
ਕਵੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵੱਖਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਸੁਨੀਤਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯਤਸ਼੍ਚੋਪਪਾਦਿਤਮ੍ । ਕृਤਂ ਮਾਨੁष੍ਯਕਂ ਕਰ੍ਮ ਦੈਨੇਨਾਪਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ
ਚੰਗੀ ਸੋਚ, ਚੰਗੀ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਇਨਸਾਫ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੈਵਮਪ੍ਯਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੌਰੁषੇਣ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੀਤਮੁष੍ਣਂ ਤਥਾ ਵਰ੍षਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਚ ਭਾਰਤ
ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਠੰਡ, ਗਰਮੀ, ਮੀਂਹ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਯਦਨ੍ਯਦ੍ਦਿष੍ਟਭਾਵਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦਨੁਪਰੋਧਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਉਹ ਜੇ ਉਹ ਆਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਓਥੇ ਰੋਕ ਹੀ ਉਸਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਤੋ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਣਃ। ਏਵਂਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਫਲਂ ਸ੍ਯਾਦੁਭਯਾਨ੍ਵਯੇ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਤੀਜਾ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਨਾਸਿਦ੍ਧੋ ਵ੍ਯਥਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨ ਸਿਦ੍ਧੌ ਹਰ੍षਮਸ਼੍ਰੁਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇੰਝ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਫਲਤਾ ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਰੇਯਮਨੁਮਾਤ੍ਰਾ ਮੇ ਭੀਮਸੇਨ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਾ। ਨੈਕਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ ਸਹ ਸਂਯੁਗੇ
ਇਥੇ, ਭੀਮਸੇਨ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਮਾਨ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।