ਬਾਣਸ੍ਯ ਭੌਮਸ੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਣ ਹਨ੍ਤਾ ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵਾਸੁਦੇਵਃ । ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਵਰੀਯਸਾਂ ਚ ਹਨ੍ਤਾ ਰਿਪੂਣਾਂ ਤੁਮੁਲੇ ਪ੍ਰਗਾਢੇ
ਕਰਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਤੀਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਵृष੍ਣਿਪਤਿਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤ- ਸ੍ਤਥਾ ਚ ਭੂਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਅਹਂ ਯਦੁਕ੍ਤਃ ਪਰੁषਂ ਤੁ ਕਿਂਚਿ- ਤ੍ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ਼ृਣੋਤੁ
ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵ੍ਰਸ਼ਣੀ ਦਾ ਪਤੀ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ, ਪਿਤਾਮਹਾ, ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਹ ਸੁਣੇ।
ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਜਾਤੁ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਪਿਤਾਮਹੋ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਸਭਾਯਾਮ੍। ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਮਮ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਭੁਵਿ ਭੂਮਿਪਾਲਾਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ; ਪਿਤਾਮਹਾ ਮੈਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਗਾ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਗੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮਹਾਧਨੁष੍ਮਾਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਂ ਸ੍ਵਂ ਭਵਨਂ ਜਗਾਮ । ਭੀष੍ਮਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਮੇਵ ਰਾਜਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਕੁਰੂਣਾਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨੁਵਾਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਃ ਕਿਲ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰ- ਸ੍ਤਥਾ ਕਸ ਭਾਰਂ ਵਿषਹੇਤ ਕਸ੍ਮਾਤ੍। ਵ੍ਯੂਹਂ ਪ੍ਰਤਿਵ੍ਯੂਹ੍ਯ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤ ਭੀਮਸੇਨਾਤ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਐਸਾ ਭਾਰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੇਖੋ ਕਿ ਭੀਮਸੇਨ ਕਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਕਾਲਿਙ੍ਗਜਯਦ੍ਰਥੇषੁ ਚੇਦਿਧ੍ਵਜੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਬਾਹ੍ਲਿਕੇ ਚ। ਅਹਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਸਦਾ ਪਰੇषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ਼੍ਚਾਯੁਤਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਨ੍
ਆਵੰਤੀ, ਕਾਲਿੰਗ, ਜਯਦਰਥ ਦੀ ਫੌਜ, ਚੇਦੀ, ਜਾਂ ਬਾਹਲਿਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
ਯਦੈਵ ਰਾਮੇ ਭਗਵਤ੍ਯਨਿਨ੍ਦ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬ੍ਰੁਵਾਣਃ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਮ੍। ਤਦੈਵ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਤषਸ਼੍ਚ ਨष੍ਟਂ ਵੈਕਰ੍ਤਨਸ੍ਯਾਧਮਪੂਰੁषਸ੍ਯ
ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਵੈਕਰਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਤਥੋਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯੇ ਨृਪਤੀਨ੍ਦ੍ਰ ਭੀष੍ਮੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਗਤੇ ਚ ਕਰ੍ਣੇ। ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਤੋऽਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿ- ਰ੍ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਂ ਬਭਾषੇ
ਜਦ ਭੀਸ਼ਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਘੱਟ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤੁਲ੍ਯਜਨ੍ਮਨਾਮ੍। ਕਥਮੇਕਾਨ੍ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਜਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਗੁਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸਚਿਤ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ?
ਵਯਂ ਚ ਤੇऽਪਿ ਤੁਲ੍ਯਾ ਵੈ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ । ਸਮੇਨ ਵਯਸਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਤਿਭੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ
ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਰਤਾ, ਉਮਰ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯੋਧਯੁਗ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤ੍ਵੇ ਕੌਸ਼ਲੇ ਤਥਾ। ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮ ਸਮਜਾਤੀਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਨੁषਯੋਨਯਃ
ਹਥਿਆਰਾਂ, ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤ ਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿਤਾਮਹ ਵਿਜਾਨੀषੇ ਪਾਰ੍ਥੇषੁ ਵਿਜਯਂ ਕਥਮ੍। ਨਾਹਂ ਭਵਤਿ ਨ ਦ੍ਰੋਣੇ ਨ ਕृਪੇ ਨ ਚ ਬਾਹ੍ਲਿਕੇ
ਪਿਤਾਮਹਾ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਕਿ ਜਿੱਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਨਾ ਤੇਰੀ, ਨਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ, ਨਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ, ਨਾ ਬਾਹਲਿਕ ਦੀ।
ਅਨ੍ਯੇषੁ ਚ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇषੁ ਪਰਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਮਾਰਭੇ। ਅਹਂ ਵੈਕਰ੍ਤਨਃ ਕਰ੍ਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ਼੍ਚ ਮੇ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵੈਕਰਤਨ ਕਰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ।
ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਸਮਰੇ ਪਞ੍ਚ ਹਨਿष੍ਯਾਮਃ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ—
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਗੋਭਿਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ਧਨੇਨ ਚ । ਯਦਾ ਪਰਿਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਐਣੇਯਾਨਿਵ ਤਨ੍ਤੁਨਾ । ਅਤਰਿਤ੍ਰਾਨਿਵ ਜਲੇ ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਮਾਮਕਾ ਰਣੇ
ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨਾ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣਗੇ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਪਰਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਥਨਾਗਸਮਾਕੁਲਾਨ੍। ਤਦਾ ਦਰ੍ਪਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਸ ਚ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖਣਗੇ, ਤਦ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
ਸੁਖਾਨ੍ਯਵਾਪ੍ਯ ਸਹਿਤਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਮ੍। ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਭਵਿष੍ਯਾਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਰਾਜੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਨਾਃ । ਵਿਦੁਰਂ ਵਿਦੁषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਪਾਰ੍ਥਿਵਸਂਨਿਧੌ
ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆਖਿਆ।
ਮੋਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ੇਨ ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਗਤਃ। ਤਾਤ ਕਰ੍ਣੇਨ ਸਹਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਮਮ
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।
ਇਹ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵृਦ੍ਧਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਦਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਇੱਥੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਆਪ-ਕਾਬੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਦਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਯਥਾਵਦੁਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਦਮੋ ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਜ੍ਞਾਨਮਧੀਤਂ ਚਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਲਈ ਦਾਨ, ਮਾਫੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਆਪ-ਕਾਬੂ ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ।
ਦਮਸ੍ਤੇਜੋ ਵਰ੍ਧਯਤਿ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਦਮ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਵृਦ੍ਧਤੇਜਾਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषੋ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਮਹਤ੍
ਆਪ-ਕਾਬੂ ਚਮਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਆਪ-ਕਾਬੂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਯ ਇਵ ਭੂਤਾਨਾਮਦਾਨ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਦਾ ਭਯਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸृष੍ਟਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬੇ-ਕਾਬੂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਬਣਾਈ।
ਆਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਾਹੁਰ੍ਦਮਮੇਵੋਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇषਾਂ ਸਮੁਦਯੋ ਦਮਃ
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪ-ਕਾਬੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਤ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧृਤਿਰਹਿਂਸਾ ਚ ਸਮਤਾ ਸਤ੍ਯਮਾਰ੍ਜਵਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਿਜਯੋ ਧੈਰ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਹ੍ਰੀਰਚਾਪਲਮ੍
ਮਾਫੀ, ਹੌਸਲਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਬਰਾਬਰੀ, ਸਚਾਈ, ਸਾਦਗੀ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ, ਧੀਰਜ, ਨਰਮੀ, ਲਾਜ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਦਾ ਅਭਾਵ—
ਅਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਮਸਂਰਮ੍ਭਃ ਸਨ੍ਤੋषਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਤਾ । ਏਤਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ ਦਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕੰਜੂਸੀ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ—ਹੇ ਰਾਜੇ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਪਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿਕਤ੍ਥਨਮ੍। ਮਾਨ ਈਰ੍ष੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੋਕਸ਼੍ਚ ਨੈਤਦ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਨਿषੇਵਤੇ। ਅਜਿਹ੍ਮਮਸ਼ਠਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮੇਤਦ੍ਦਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇੱਛਾ, ਲਾਲਚ, ਅਹੰਕਾਰ, ਗੁੱਸਾ, ਨੀਂਦ, ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਮਾਣ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਦੁਖ—ਆਪ-ਕਾਬੂ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ; ਸਿੱਧਾ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਅਲੋਲੁਪਸ੍ਤਥਾऽਲ੍ਪੇਪ੍ਸੁਃ ਕਾਮਾਨਾਮਵਿਚਿਨ੍ਤਿਤਾ । ਸਮੁਦ੍ਰਕਲ੍ਪਃ ਪਰੁषਃ ਸ ਦਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਥਾਹ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਰੁੱਖਾ—ਉਹ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਵृਤ੍ਤਃ ਸ਼ੀਲਸਂਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾऽਤ੍ਮਵਿਦ੍ਬੁਧਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਹ ਲੋਕੇ ਸਂਮਾਨਂ ਸੁਗਤਿਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਫ ਮਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਪ-ਚੇਤਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਯਂ ਯਸ੍ਯ ਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਭਯਂ ਯਤਃ। ਸ ਵੈ ਪਰਿਣਤਪ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤੋ ਮਨੁਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—ਉਹ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।