ਸਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਭਿਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾ- ਤ੍ਸਦ੍ਭਿਸ੍ਤਥਾ ਪृष੍ਠਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍। ਸਦਾऽਸਤਾਮਤਿਵਾਦਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੇ- ਤ੍ਸਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਚਾਦਦੀਤਾਰ੍ਯਵृਤ੍ਤਃ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਚਾਲ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਸਾਯਕਾ ਵਦਨਾਨ੍ਨਿष੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਯੈਰਾਹਤਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ। ਪਰਸ੍ਯ ਯੇ ਮਰ੍ਮਸੁ ਸਂਪਤਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਵਸृਜੇਤ੍ਪਰੇषੁ
ਬੋਲ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੋਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬੋਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੋਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਦੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
ਨਹੀਦृਸ਼ਂ ਸਂਵਨਨਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਦਯਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਚ ਭੂਤੇषੁ ਦਾਨਂ ਚ ਮਧੁਰਾ ਚ ਵਾਕ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਮਿਲਾਪ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ: ਦਇਆ, ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਪਰੁषਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਪੂਜ੍ਯਾਨ੍ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਚ ਯਾਚੇਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਬੋਲ ਬੋਲੋ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਜੋ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਮਾਪ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਗृਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਨਂ ਗਤੋऽਸਿ। ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ ਕੇਨਾਸਿ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤਪਸਾ ਯਯਾਤੇ
ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਤਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ?
ਨਾਹਂ ਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇषੁ ਮਹਰ੍षਿषੁ। ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤਪਸਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਂਚਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਸਵ
ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਯਦਾऽਵਮਂਸ੍ਥਾਃ ਸਦृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਸ਼੍ਚ ਅਲ੍ਪੀਯਸਸ਼੍ਚਾਵਿਦਿਤਪ੍ਰਭਾਵਃ। ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਵਨ੍ਤਸ੍ਤਵੇ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਪਤਿਤਾऽਸ੍ਯਦ੍ਯ ਰਾਜਨ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ, ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਜਾਣ ਸੀ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇਰੀ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ।
ਸੁਰਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਰਾਵਮਾਨਾ- ਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾ ਮੇ ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਰਲੋਕਾਃ। ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸੁਰਲੋਕਾਦ੍ਵਿਹੀਨਃ ਸਤਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਤਿਤੁਂ ਦੇਵਰਾਜ
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਪਤਿਤਾऽਸਿ ਰਾਜਂ- ਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਯਤ੍ਰ ਲਬ੍ਧਾਸਿ ਭੂਯਃ। ਏਤਦ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਯਯਾਤੇ ਤ੍ਵਂ ਮਾऽਵਮਂਸ੍ਥਾਃ ਸਦृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਸ਼੍ਚ
ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਪਾ ਲੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਾਯਾਮਰਰਾਜਜੁष੍ਟਾ- ਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪਤਮਾਨਂ ਯਯਾਤਿਮ੍। ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਰ੍षਿਵਰੋऽष੍ਟਕਸ੍ਤ- ਮੁਵਾਚ ਸਦ੍ਧਰ੍ਮਵਿਧਾਨਗੋਪ੍ਤਾ
ਫਿਰ, ਅਮਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਅਸ਼ਟਕ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯੁਵਾ ਵਾਸਵਤੁਲ੍ਯਰੂਪਃ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋ ਯਥਾऽਗ੍ਨਿਃ। ਪਤਸ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਰਾਨ੍ਧਕਾਰਾ- ਤ੍ਖਾਤ੍ਖੇਚਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਯਥਾऽਰ੍ਕਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਵਾਸਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਸੂਰ੍ਯਪਥਾਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾਰ੍ਕਦ੍ਯੁਤਿਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਕਿਂ ਨੁ ਸ੍ਵਿਦੇਤਤ੍ਪਤਤੀਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਤਰ੍ਕਯਨ੍ਤਃ ਪਰਿਮੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਮਃ
ਤੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਣਗਣ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਧਿष੍ਠਿਤਂ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾਰ੍ਕਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਮ੍। ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਗਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਯਮਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਾਤੇ ਤਵ ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨਾਃ
ਤੈਨੂੰ ਦੇਵ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਲਈ।
ਨ ਚਾਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧृष੍ਣੁਮਃ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਗ੍ਰੇ ਨ ਚ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਨ੍ਪृਚ੍ਛਸਿ ਯੇ ਵਯਂ ਸ੍ਮਃ। ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਰੂਪ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਾਗਾਃ
ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ?
ਭਯਂ ਤੁ ਤੇ ਵ੍ਯੇਤੁ ਵਿषਾਦਮੋਹੌ ਤ੍ਯਜਾਸ਼ੁ ਚੈਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭਾਵ। ਤ੍ਵਾਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਹਿ ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਨਾਲਂ ਪ੍ਰਸੋਢੁਂ ਬਲਹਾऽਪਿ ਸ਼ਕ੍ਰਃ
ਤੇਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਸੋਗ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਵਾਲੇ। ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਹਿ ਸੁਖਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਸਤਾਂ ਸਦੈਵਾਮਰਰਾਜਕਲ੍ਪ। ਤੇ ਸਙ੍ਗਤਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦृਸ਼ੇषੁ ਸਤ੍ਸੁ
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਹਿਲਦੇ ਜਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਠਿਕਾਣਾ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੁਰਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਤਪਨੇ ਭੂਮਿਰਾਵਪਨੇ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪ੍ਰਭੁਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ੍ਵੇ ਸਤਾਂ ਚਾਭ੍ਯਾਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਅੱਗ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਰੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਰੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਣ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਸਰਵਪਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੂਰੋਃ ਪਿਤਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਵਮਾਨਾਤ੍। ਪ੍ਰਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤਃ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਰ੍षਿਲੋਕਾ- ਤ੍ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਃ ਪ੍ਰਪਤਾਮ੍ਯਲ੍ਪਪੁਣ੍ਯਃ
ਮੈਂ ਯਯਾਤਿ ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰੂ ਦਾ ਪਿਤਾ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵੋ ਵਯਸਾ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯ- ਸ੍ਤੇਨਾਭਿਵਾਦਂ ਭਵਤਾਂ ਨ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੇ। ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਤਪਸਾ ਜਨ੍ਮਨਾ ਵਾ ਵृਦ੍ਧਃ ਸ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ, ਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਤਪ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਾਦੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਯਸਾ ਯਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਸ ਵੈ ਰਾਜਨ੍ਨਾਭ੍ਯਧਿਕਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚ। ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਤਪਸਾ ਸਂਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਸ ਏਵ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪਾਪਮਾਹੁ- ਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਤਤੇऽਪ੍ਰਵਣੇ ਪਾਪਲੋਕ੍ਯਮ੍। ਸਨ੍ਤੋऽਸਤਾਂ ਨਾਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੈਤ- ਦ੍ਯਥਾ ਚੈषਾਮਨੁਕੂਲਾਸ੍ਤਥਾऽऽਸਨ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਐਸਾ ਵਿਹਾਰ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਅਭੂਦ੍ਧਨਂ ਮੇ ਵਿਪੁਲਂ ਗਤਂ ਤ- ਦ੍ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨੋ ਨਾਧਿਗਨ੍ਤਾ ਤਦਸ੍ਮਿ। ਏਵਂ ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਤ੍ਮਹਿਤੇ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਜੀਵਃ
ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਡਟ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਧਨੋ ਯੋ ਯਜਤੇ ਸੁਯਜ੍ਞੈ- ਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਵਿਨੀਤਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਵੇਦਾਨਧੀਤ੍ਯ ਤਪਸਾ ਯੋਜ੍ਯ ਦੇਹਂ ਦਿਵਂ ਸ ਯਾਯਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਵੀਤਮੋਹਃ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟਂ ਬਲੀਯ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ
ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਹਿ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਦਿ ਵਾऽਪਿ ਦੁਃਖਂ ਦੈਵਾਧੀਨਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਨਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਬਲਵਨ੍ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਸਂਜ੍ਵਰੇਨ੍ਨਾਪਿ ਹृष੍ਯੇਤ੍ਕਥਂਚਿਤ੍
ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਨਾ ਗਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ।
ਦੁਃਖੈਰ੍ਨ ਤਪ੍ਯੇਨ੍ਨ ਸੁਖੈਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਯੇ- ਤ੍ਸਮੇਨ ਵਰ੍ਤੇਤ ਸਦੈਵ ਧੀਰਃ। ਦਿष੍ਟਂ ਬਲੀਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਸਂਜ੍ਵਰੇਨ੍ਨਾਪਿ ਹृष੍ਯੇਤ੍ਕਥਂਚਿਤ੍
ਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਣਾ; ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਨਾ ਗਮ ਕਰੇ ਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ।
ਭਯੇ ਨ ਮੁਹ੍ਯਾਮ੍ਯष੍ਟਕਾਹਂ ਕਦਾਚਿ- ਤ੍ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਮੇ ਮਾਨਸੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍। ਧਾਤਾ ਯਥਾ ਮਾਂ ਵਿਦਧੀਤ ਲੋਕੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਥਾऽਹਂ ਭਵਿਤੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ
ਅਸ਼ਟਕਾ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਗਭਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਧਾਤਾ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ।
ਸਂਸ੍ਵੇਦਜਾ ਅਣ੍ਡਜਾਸ਼੍ਚੋਦ੍ਭਿਦਸ਼੍ਚ ਸਰੀਸृਪਾਃ ਕृਮਯੋऽਥਾਪ੍ਸੁ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ। ਤਥਾਸ਼੍ਮਨਸ੍ਤृਣਕਾष੍ਠਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿष੍ਟਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਭਜਨ੍ਤਿ
ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ, ਅੰਕੁਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ, ਕੀੜੇ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਪੱਥਰ, ਘਾਹ ਤੇ ਲੱਕੜ — ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤਿ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਂ ਸੁਖਦੁਃਸ੍ਵਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਤਾਪਮष੍ਟਕਾਹਂ ਭਜੇਯਮ੍। ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਤਪ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਤਾਪਂ ਵਰ੍ਜਯਾਮ੍ਯਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ
ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਸ਼ਟਕਾ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵਾਂ? ਕੀ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਕੀ ਨਾ ਕਰਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਚੋਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਵ੍ਰੁਵਾਣਂ ਨृਪਤਿਂ ਯਯਾਤਿ- ਮਥਾष੍ਟਕਃ ਪੁਨਰੇਵਾਨ੍ਵਪृਚ੍ਛਤ੍। ਮਾਤਾਮਹਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਯਥਾਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮਾਤਾ-ਮਹਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।'