ਨੈਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ੁ ਤਨ੍ਨ ਯਜੁष੍षੁ ਨਾਪ੍ਯਥਰ੍ਵਸੁ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵੈ ਵਿਮਲੇषੁ ਸਾਮਸੁ। ਰਥਨ੍ਤਰੇ ਬਾਰ੍ਹਦ੍ਰਥੇ ਵਾਪਿ ਰਾਜ- ਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰਤੇ ਨੈਵ ਦृਸ਼੍ਯੇਦ੍ਭ੍ਰੁਵਂ ਤਤ੍
ਇਹ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਸਾਫ ਸਾਮਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਰਥੰਤਰਾ ਜਾਂ ਬਾਰਹਦਰਥ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ।
ਅਪਾਰਣੀਯਂ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾ- ਤ੍ਤਦਨ੍ਤਕੋऽਪ੍ਯੇਤਿ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਲੇ। ਅਣੀਯੋ ਰੂਪਂ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਯਾ ਸਮਂ ਮਹਚ੍ਚ ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਵੈ ਪਰ੍ਵਤੇਭ੍ਯਃ
ਇਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ; ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਧਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਰੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਤਦਮृਤਂ ਲੋਕਾਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦ੍ਯਸ਼ਃ । ਭੂਤਾਨਿ ਜਝਿਰੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਹਿ
ਉਹੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਵੀ ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਮਯਂ ਤਨ੍ਮਹਦੁਦ੍ਯਤਂ ਯਸ਼ੋ ਵਾਚੋ ਵਿਕਾਰਂ ਕਵਯੋ ਵਦਨ੍ਤਿ। ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂ ਯੇ ਤਦ੍ਵਿਦੁਰਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਤਦਹ੍ਨਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਭਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾਤ੍ਮਵਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਾਤ੍। ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂ ਯੇ ਤਦ੍ਵਿਦੁਰਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੋਕਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਕਾਮੋ ਮਾਨਃ ਪਰਾਸੁਤਾ। ਈਰ੍ष੍ਯਾ ਮੋਹੋ ਵਿਵਿਤ੍ਸਾ ਚ ਕृਪਾऽਸੂਯਾ ਜੁਗੁਪ੍ਸੁਤਾ
ਗਮ, ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਇੱਛਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਈਰਖਾ, ਭਟਕਣਾ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਦਇਆ, ਵਿਤਰਨਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ—
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਮਹਾਦੋषਾ ਮਨੁष੍ਯਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਾਃ। ਏਕੈਕਮੇਤੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ। ਯੌਰਾਵਿष੍ਟੋ ਨਰਃ ਪਾਪਂ ਮੂਢਸਂਜ੍ਞੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਅਵਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪृਹਯਾਲੁਰੁਗ੍ਰਃ ਪਰੁषੋ ਵਾ ਵਦਾਨ੍ਯਃ ਕ੍ਰੋਧਂ ਬਿਭ੍ਰਨ੍ਮਨਸਾ ਵੈ ਵਿਕਤ੍ਥੀ। ਨृਸ਼ਂਸਧਰ੍ਮਾਃ षਡਿਮੇ ਜਨਾ ਵੈ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨੋਤ ਸਭਾਜਯਨ੍ਤੇ
ਜੋ ਲਾਲਚੀ, ਕਰੜਾ, ਰੁੱਖਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ-ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੂਣ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਦੌਲਤ ਪਾ ਲੈਣ, ਉਸ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸਂਭੋਗਸਂਵਿਦ੍ਵਿषਮੋऽਤਿਮਾਨੀ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਕਤ੍ਥੀ ਕृਪਣੋ ਦੁਰ੍ਬਲਸ਼੍ਚ। ਬਹੁਪ੍ਰਸ਼ਂਕਸੀ ਵਨਿਤਾਦ੍ਵਿਟ੍ ਸਦੈਵ ਸਪ੍ਤੈਵੋਕ੍ਤਾਃ ਪਾਪਸ਼ੀਲਾ ਨृਸ਼ਂਸਾਃ
ਜੋ ਭੋਗ ਤੋਂ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ-ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ, ਔਰਤ-ਮੋਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਜ-ਧਜ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਤ ਪਾਪੀ ਤੇ ਕਰੂਣ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਤਪੋ ਦਮਸ਼੍ਚ ਅਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਹ੍ਰੀਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਨਸੂਯਾ। ਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚੈਵ ਧृਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਚ ਮਹਾਵ੍ਰਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ
ਧਰਮ, ਸਚ, ਤਪ, ਸੰਜਮ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਲਾਜ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਨਫ਼ਰਤ-ਰਹਿਤ, ਦਾਨ, ਗਿਆਨ, ਢੀਕ, ਤੇ ਮਾਫੀ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਹਨ।
ਯੋ ਨੈਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵੇਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਮਪੀਮਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਸ ਸ਼ਿष੍ਯਾਤ੍। ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮੇਕਤੋ ਵਾਰ੍ਥਿਤੋ ਯੋ ਨਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਮਸ੍ਤੀਤਿ ਚ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇਕ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਟਲ ਸਮਝੋ।
ਦਮਸ੍ਤ੍ਯਾਗੋऽਥਾਪ੍ਰਮਾਦ ਇਤ੍ਯੇਤੇष੍ਵਮृਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਏਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍
ਆਤਮ-ਸੰਯਮ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਚੌਕਸੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੁਣ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਹਨ।
ਸਦ੍ਵਾऽਸਦ੍ਵਾ ਪਰੀਵਾਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ। ਨਰਕਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਜਨਾਃ
ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਦੇ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ; ਜੋ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਦੋऽष੍ਟਾਦਸ਼ਦੋषਃ ਸ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾ ਯੋऽਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਲੋਕਦ੍ਵੇष੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ੍ਯਮਭ੍ਯਸੂਯਾ ਮृषਾਵਚਃ
ਨਸ਼ਾ ਅਠਾਰਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਉਲਲੇਖਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ, ਵਿਰੋਧ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਪਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂ ਪਰਿਵਾਦੋऽਥ ਪੈਸ਼ੁਨਮ੍। ਅਰ੍ਥਹਾਨਿਰ੍ਵਿਵਾਦਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਪੀਡਨਮ੍
ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਨਿੰਦਾ, ਦੁਰਭਾਵਨਾ, ਧਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਝਗੜਾ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ—
ਈਰ੍ष੍ਯਾ ਮੋਦੋऽਤਿਵਾਦਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ੋऽਭ੍ਯਸੂਯਿਤਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਨ ਮਾਦ੍ਯੇਤ ਸਦਾ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਈਰਖਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣਾ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਣਾ—ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਕਦੇ ਨਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।
ਨਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਹਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਃ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਃ ਸਂਵਸੇਨ੍ਨੇਹ ਕਾਮਾ- ਦ੍ਭਿਙ੍ਕ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਾਸ਼ਿषਂ ਬਾਧਤੇ ਚ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਾਨ੍ਗੁਣਵਾਨੇਵਂ ਤ੍ਯਾਗੀ ਭਵਤਿ ਸਾਤ੍ਵਿਕਃ। ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਭ੍ਯੋ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤਿਆਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਮृਦ੍ਧਮਪ੍ਯृਦ੍ਧਂ ਤਪੋ ਭਵਤਿ ਕੇਵਲਮ੍। ਸਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਮਾਨਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਸਮਾਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਤਪ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਵ ਤੋਂ ਹਟ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਯਤੋ ਯਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਮਤ੍ਯਸ੍ਯੈਵਾਵਰੋਧਨਾਤ੍। ਮਨਸਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਵਾਚ੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਯਾਥ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਦਾ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਰੁषਮਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋऽਧਿਤਿष੍ਠਤਿ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕਿਞ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ।
ਅਧ੍ਯਾਪਯੇਨ੍ਮਹਦੇਤਦ੍ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਵਾਚੋ ਵਿਕਰਾਃ ਕਵਯੋ ਵਦਨ੍ਤਿ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਯੋਗੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂ ਯੇ ਤਦ੍ਵਿਦੁਰਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਇਸ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਿਖਾਏ; ਕਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਦੀਆਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੋੜ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸੁਕृਤੇਨੈਵ ਰਾਜਨ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਜਯੇਜ੍ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਵਾ ਯਜੇਦ੍ਵਾ। ਨੈਤੇਨ ਵਾਲੋऽਮृਤ੍ਯੁਮਭ੍ਯੇਤਿ ਰਾਜਨ੍ ਰਤਿਂ ਚਾਸੌ ਨ ਲਭਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਲੇ
ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ, ਸੱਚ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਬੱਚਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣੀਮੇਕ ਉਪਾਸੀਤ ਚੇष੍ਟੇਤ ਮਨਸਾਪਿ ਨ। ਤਥਾ ਸਂਸ੍ਤੁਤਿਨਿਨ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰੋषੌ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਉਹ ਸਿਰਫ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ-ਨਿੰਦਾ, ਪ੍ਰੀਤ-ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਿਸ਼ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਵੇਦੇषੁ ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਏਤਦ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ।
ਯਤ੍ਤਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਮਹਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ। ਤਦ੍ਵੈ ਦੇਵਾ ਉਪਾਸਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਿਰਾਜਤੇ। ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਚਾਨਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜੋਗੀ ਉਸ ਧਨਵੰਤ, ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਜੋਗੀ ਉਸ ਧਨਵੰਤ, ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਯੋਗੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰੇ ਰਥਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੋऽਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਕਰ੍ਮਣਃ। ਕੇਤੁਮਨ੍ਤਂ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਮਜਰਂ ਦਿਵਿ। ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਚੱਕਰ ਵਾਲੀ ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਟੱਲ ਹਨ ਪਰ ਰਥ ਆਪ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਘੋੜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਮਰਣ ਵਾਲਾ; ਯੋਗੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।