ਨ ਵੈ ਮਾਨਂ ਚ ਮੌਨਂ ਚ ਸਹਿਤੌ ਵਸਤਃ ਸਦਾ। ਅਯਂ ਹਿ ਲੋਕੋ ਮਾਨਸ੍ਯ ਅਸੌ ਮੌਨਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ
ਆਦਰ ਤੇ ਚੁੱਪੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਦਰ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਚੁੱਪੀ ਲਈ—ਗਿਆਨੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹਿ ਮਾਨਾਰ੍ਥਸਂਵਾਸਾ ਸਾ ਚਾਪਿ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨੀ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਹੀਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ
ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਰੋਕ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਭ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਤਸ੍ਯੇਹ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਾਣਿ ਦੁਰਾਧਰਾਣਿ। ਸਤ੍ਯਾਰ੍ਜਵੇ ਹ੍ਰੀਰ੍ਦਮਸ਼ੌਚਵਿਦ੍ਯਾ षਣ੍ਮਾਨਮੋਹਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਨਾਨਿ
ਸੰਤ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਕਈ ਔਖੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ: ਸਚ, ਸਿੱਧਾ ਪਣ, ਲਜਾ, ਸੰਜਮ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਛੇ ਆਦਰ ਤੇ ਮੋਹ ਲਈ ਰੋਕ ਹਨ।
ਸਨਤ੍ਸੁਜਾਤ ਯਾਮਿਮਾਂ ਪਰਾਂ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਵਾਚਂ ਵਦਸੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਮ੍। ਪਰਾਂ ਹਿ ਕਾਮੇਨ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਂ ਕਥਾਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਕੁਮਾਰ
ਸਨਤਸੁਜਾਤ, ਤੂੰ ਇਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਭ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਸਭ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ।
ਨੈਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਰਮਾਣੇਨ ਲਭ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਨਤਿਹृष੍ਯਸ੍ਯਤੀਵ। ਬੁਦ੍ਧੌ ਵਿਲੀਨੇ ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹਿ ਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਲਭ੍ਯਾ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੁਰਤ-ਫੁਰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸੋਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਰੀਅਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਮਿਤਿ ਯਤ੍ਸਨਾਤਨੀਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਿਦ੍ਧਾਮ੍। ਅਨਾਰਭ੍ਯਾਂ ਵਸਤੀਹ ਕਾਰ੍ਯਕਾਲੇ ਕਥਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮਮृਤਤ੍ਵਂ ਲਭੇਤ
ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਹ ਰੀਅਤ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਮਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯੇ ਪਰਾਣੀਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਿਦ੍ਧਾਮ੍। ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਨਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਯਾ ਵੈ ਵਿਦ੍ਯਾ ਗੁਰੁਵृਦ੍ਧੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਾ
ਮੈਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਲੋਕ ਇਸ ਮਰਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਸਦਾ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਵੇਦਿਤੁਮਞ੍ਚਸਾ। ਤਤ੍ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਆਚਾਰ੍ਯਯੋਨਿਮਿਹ ਯੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਭੂਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ। ਇਹੈਵ ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਹਾਯ ਦੇਹਂ ਪਰਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯੋਗਮ੍
ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਰੀਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਜੋੜ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਕੇ ਵੈ ਜਯਨ੍ਤੀਹ ਕਾਮਾ- ਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਹ੍ਯਨੁਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ। ਤ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਤੀਹ ਦੇਹਾ- ਨ੍ਮੁਞ੍ਜਾਦਿषੀਕਾਮਿਵ ਸਤ੍ਵਸਂਸ੍ਥਾਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੁੰਜ ਦੀ ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਢਕਣ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰਮੇਤੌ ਕੁਰੁਤਃ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਭਾਰਤ। ਆਚਾਰ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਯਾ ਜਾਤਿਃ ਸਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਾऽऽਜਰਾऽਮਮ
ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਜਨਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਨਮ ਪਵਿੱਤਰ, ਬੁੜ੍ਹਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਮਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪ੍ਰਾਵृਣੋਤ੍ਯਵਿਤਥੇਨ ਵਰ੍ਣਾ- ਨृਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਮृਤਂ ਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛਮ੍। ਤਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚ ਤਸ੍ਮੈ ਨ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੇਤ੍ਕਤਮਸ੍ਯ ਜਾਨਨ੍
ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਰਣ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸਮਝੋ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ।
ਗੁਰੁਂ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮਭਿਵਾਦਯੀਤ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਿਚ੍ਛੇਚ੍ਛੁਚਿਰਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ। ਮਾਨਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਦਧੀਤ ਰੋਪ- ਮੇਪ ਪ੍ਰਥਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਃ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੌਕਸ ਰਹੇ, ਬੇਅਦਬੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਯਵृਤ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵਿਦ੍ਯਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਰੀਅਤ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ। ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜਾਨ ਜਾਂ ਧਨ ਦੇਣੀ ਪਵੇ, ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾ ਗੁਰੌ ਯਥਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਗਰੁਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਚਰੇਤ੍। ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇ ਚ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ; ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰ੍ਯੇਣਾਤ੍ਮਕृਤਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚਾਰ੍ਥਂ ਭਾਵਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯਨੇਨ । ਯਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਹृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਵੈ ਤृਤੀਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਃ
ਗੁਰੂ ਨੇ ਜੋ ਸਿਖਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਹ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹਾਂ। ਗੁਰੂ ਜੋ ਚਾਹੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੈਰ ਹੈ।
ਨਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯਾਨਪਾਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਾਸਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨੈਤਦਹਂ ਕਰੋਮਿ। ਇਤੀਵ ਮਨ੍ਯੇਤ ਨ ਭਾषਯੇਤ ਸ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਹੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ'; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਇਹ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨ ਪਾਦਂ ਲਭਤੇ ਤਥਾਰ੍ਥਂ ਤਤਸ਼੍ਚ ਪਾਦਂ ਗੁਰੁਯੋਗਤਸ਼੍ਚ। ਉਤ੍ਸਾਹਯੋਗੇਨ ਚ ਪਾਦਮृਚ੍ਛੇ- ਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਦਂ ਚ ਤਤੋऽਭਿਯਾਤਿ
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੈਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰੀਅਤ ਨਾਲ ਦੂਜਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੀਜਾ, ਤੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਚੌਥਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰ-ਪੈਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਦਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਯਸ੍ਯ ਰੂਪ- ਮਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਥਾ ਬਲਂ ਚ। ਆਚਾਰ੍ਯਯੋਗੇ ਫਲਤੀਤਿ ਚਾਹੁ- ਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਗੇਨ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮ੍
ਧਰਮ ਆਦਿ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ, ਹੋਰ ਅੰਗ ਤੇ ਤਾਕਤ, ਇਹ ਸਭ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰੀਅਤ ਨਾਲ ਫਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਯਦੁਪਾਲਭੇਤ ਵੈ ਧਨਮਾਚਾਰ੍ਯਾਯ ਤਦਨੁਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ੍। ਸ ਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਬਹੁਗੁਣਾਮੇਵਮੇਤਿ ਗੁਰੋਃ ਪੁਤ੍ਰੇ ਭਵਤਿ ਚ ਵृਤ੍ਤਿਰੇषਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀਅਤ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਸਨ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਰ੍ਧਤੀਹ ਬਹੂਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਂਲ੍ਲਭਤੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮ੍। ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਸਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇ ਜਨਾਸ਼੍ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਢਿੱਕੀ ਨੀਂਹ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰ ਉਸ 'ਤੇ ਵਰਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਚਰ੍ਯੇਣ ਦੇਵਾ ਦੇਵਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍। ऋषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਮਨੀषਿਣਃ
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾਈ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਮਨੇਨੈਵ ਰੂਪਮਪ੍ਸਰਸਮਭੂਤ੍ । ਏਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸੂਰ੍ਯੋऽਪ੍ਯਹ੍ਨਾਯ ਜਾਯਤੇ
ਇਸੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ। ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਗਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ਰਸਭੇਦਾਰ੍ਥਿਨਾਮਿਵ । ਏਵਂ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਮਾਜ੍ਞਾਯ ਤਾਦृਗ੍ਭਾਵਂ ਗਤਾ ਇਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯ ਆਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਪਾਵਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਰਾਜ- ਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਪਸਾ ਤਪ੍ਯਮਾਨਃ। ਏਤੇਨ ਵੈ ਬਾਲ੍ਯਮਭ੍ਯੇਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਤਥਾ ਸ ਜਯਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਲੇ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਵਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਤੇ ਜਯਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਞ੍ਜਨਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਲੇਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤੇਨ ਚਾਭ੍ਯੇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾ ਅਯਨਾਥ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਕਸ਼ਤਰੀਏ, ਲੋਕ ਸਾਫ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਆਭਾਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਿਵ ਲੋਹਿਤਮਿ- ਵਾਥੋ ਕृष੍ਣਮਥਾਞ੍ਜਨਂ ਕਾਦ੍ਰਵਂ ਵਾ। ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋऽਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾ- ਨ੍ਕਥਂ ਰੂਪਂ ਤਦਮृਤਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਦਮ੍
ਇਹ ਕਦੇ ਚਿੱਟਾ, ਕਦੇ ਲਾਲ, ਕਦੇ ਕਾਲਾ, ਕਦੇ ਅੰਜਨ, ਜਾਂ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਰੂਪ, ਉਹ ਅਮਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਦਰਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
ਆਭਾਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਿਵ ਲੋਹਿਤਮਿ- ਵਾਥੋ ਕृष੍ਣਮਾਯਸਮਰ੍ਕਵਰ੍ਣਮ੍। ਨ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਨੈਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਸਲਿਲਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ
ਇਹ ਕਦੇ ਚਿੱਟਾ, ਕਦੇ ਲਾਲ, ਕਦੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ, ਜਾਂ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨ ਤਾਰਕਾਸੁ ਨ ਚ ਵਿਦ੍ਯੁਦਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਨ ਚਾਭ੍ਰੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰੂਪਮਸ੍ਯ। ਨ ਚਾਪਿ ਵਾਯੌ ਨ ਚ ਦੇਵਤਾਸੁ ਨੈਤਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੋਤ ਸੂਰ੍ਯੇ
ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਚੰਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ।