ਸੋऽਭਿਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨੁਤ੍ਪਤਿष੍ਣਨ੍ਨਿਹਨ੍ਯਾ- ਦਨਾਦਰੇਣਾਪ੍ਰਤਿਬੁਧ੍ਯਮਾਨਃ। ਨੈਨਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਿਵਾਤ੍ਤਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯੋ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਾਨੁਸਾਰੀ ਪੁਰੁषਃ ਕਾਮਾਨਨੁ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ। ਕਾਮਾਨ੍ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਯ ਧੁਨੁਤੇ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਰਜਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਵੀ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਮੋਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਰਕੋऽਯਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤ ਇਵ ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮੁਨ੍ਮੁਖਾਃ
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਇਹ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੱਡ ਵੱਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮੂਢਵृਤ੍ਤੇਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਕੁਰ੍ਯਾ- ਤ੍ਕਿਂ ਵੈ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤਾਰ੍ਣ ਇਵਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ । ਅਮਨ੍ਯਮਾਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯ- ਨ੍ਨਾਧੀਯਤੇ ਤਾਰ੍ਣ ਇਵਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਚਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਵਾਘ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਖ਼ਤਰੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।
ਰ੍ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਯਥਾ ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਯਾਨੇਵਾਹੁਰਿਜ੍ਯਯਾ ਸਾਧੁਲੋਕਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾਨ੍ਸਨਾਤਨਾਤ੍। ਤੇषਾਂ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਕਥਯਨ੍ਤੀਹ ਵੇਦਾ ਏਤਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਨੈਤਿ ਕਥਂ ਨੁ ਕਰ੍ਮ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਜਾਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵੇਦ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ?
ਏਵਂ ਹ੍ਯਵਿਦ੍ਵਾਨੁਪਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਥਜਾਤਂ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਃ। ਸਵੇਹ ਆਯਾਤਿ ਪਰਂ ਪਰਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਹਤ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਕੜੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਥੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਤੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋऽਸੌ ਨਿਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਮਜਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ ਚੇਦਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰਮੇਣ। ਕਿਂ ਵਾਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮਥਵਾ ਸੁਖਂ ਚ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਵਤ੍
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।
ਦੋषੋ ਮਹਾਨਤ੍ਰ ਵਿਭੇਦਯੋਗੇ ਹ੍ਯਨਾਦਿਯੋਗੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਾਃ। ਤਥਾਸ੍ਯ ਨਾਧਿਕ੍ਯਮਪੈਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ- ਦਨਾਦਿਯੋਗੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪੁਂਸਃ
ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ; ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯ ਏਤਦ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਸ ਨਿਤ੍ਯੋ ਵਿਕਾਰਯੋਗੇਨ ਕਰੋਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍। ਤਥਾਚ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮ ਮਨ੍ਯਤੇ। ਤਥਾਰ੍ਥਯੋਗੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਃ
ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨਾਚਰਨ੍ਤੀਹ ਕੇਚਿ- ਤ੍ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕੇਚਿਦਿਹਾਚਰਨ੍ਤਿ। ਧਰ੍ਮਃ ਪਾਪੇਨ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਿ- ਦੁਤਾਹੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਤਿ ਪਾਪਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਧਰਮ ਪਾਪ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਧਰਮ ਪਾਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਿਤੌ ਵਾਪ੍ਯੁਭਯਂ ਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮ੍। ਤਥਾਨ੍ਯਥਾ ਪੁਣ੍ਯਮੁਪੈਤਿ ਦੇਹੀ ਤਥਾਗਤਂ ਪਾਪਮੁਪੈਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੰਦ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਤ੍ਵੋਭਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ਼ੁਭਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਸ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣੁਦਤੀਹ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਰ੍ਮੋ ਬਲੀਯਾਨਿਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਿਃ
ਦੋਵੇਂ ਵੱਲ ਜਾਂ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਨਾਲ। ਇੱਥੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਯਾਨਿਹਾਹੁਃ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਲੋਕਾ- ਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਤਾਂ ਸਨਾਤਨਾਨ੍। ਤੇषਾਂ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਕਥਯ ਤਤੋऽਪਿ ਚਾਨ੍ਯਾ- ਨ੍ਨੈਤਦ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਵੇਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਰ੍ਮ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਜਾਤੀ ਦੇ ਸਦੀਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸ, ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੇषਾਂ ਵ੍ਰਤੇऽਥ ਵਿਸ੍ਪਰ੍ਧਾ ਬਲੇ ਬਲਵਤਾਮਿਵ। ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਤਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੋਂ ਮਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਚ ਵਿਸ੍ਪਰ੍ਧਾ ਤੇषਾਂ ਜਜ੍ਜ੍ਞਾਨਸਾਧਨਮ੍। ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਤੋ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮਾਚਾਰਮਾਹੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦੋ ਜਨਾਃ। ਨੈਨਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਜਨਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿੱਧੀ ਹੈ; ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯਤ੍ਰ ਮਨ੍ਯੇਤ ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਤृਣੋਦਕਮ੍। ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਞ੍ਜੀਵੋਨ੍ਨਾਨੁਸਂਜ੍ਵਰੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਭ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਰੋਟੀ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਵਾਫ਼ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾਏ।
ਯਤ੍ਰਾਕਥਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤ੍ਯਸ਼ਿਵਂ ਭਯਮ੍। ਅਤਿਰਿਕ੍ਤਮਿਵਾਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਨੇਤਰੋ ਜਨਃ
ਜਿੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੁਝ ਦੇਵੇ ਜੋ ਅਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯੋ ਵਾ ਕਥਯਮਾਨਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਨੁਸਂਜ੍ਵਰੇਤ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜੀਤ ਤਦਨ੍ਨਂ ਸਂਮਤਂ ਸਤਾਮ੍। ਕੁਸ਼ਵਲ੍ਕਲਚੇਲਾਦ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਯੋਗਿਨੋ ਵਿਦੁਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਨਵੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਐਸਾ ਭੋਜਨ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ, ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਖਂ ਵਾਨ੍ਤਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ਼੍ਵਾ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਮਭੂਤਯੇ । ਏਵਂ ਤੇ ਵਾਨ੍ਤਮਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯੋਪਸੇਵਨਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਉਲਟੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਮਜ੍ਞਾਤਚਰ੍ਯਾ ਮੇ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯੇਤ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ। ਜ੍ਞਾਤੀਨਾਂ ਤੁ ਵਸਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨੈਵਂ ਵਿਨ੍ਦੇਤ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਭ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ 'ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ।' ਪਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਕੋਹ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਨਿਰ੍ਲਿਙ੍ਗਮਚਲਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ?
ਯੋऽਨ੍ਯਥਾ ਸਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ। ਕਿਂ ਤੇਨ ਨ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਚੋਰੇਣਾਤ੍ਮਾਪਹਾਰਿਣਾ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੋਰ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?
ਅਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਨਾਦਾਤਾ ਸਂਮਤੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਃ। ਸ਼ਿष੍ਟੋ ਨ ਸ਼ਿष੍ਟਵਤ੍ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਕਵਿਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਕੇ ਨਾ, ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਦਰਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਭ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਬਣੇ।
ਅਨਾਢ੍ਯਾ ਮਾਨੁषੇ ਵਿਤ੍ਤੇ ਆਢ੍ਯਾ ਦੈਵੇ ਤਥਾ ਕ੍ਰਤੌ । ਤੇ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾ ਦੁष੍ਪ੍ਰਕਮ੍ਪ੍ਯਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਨੁਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਗਰੀਬ ਹਨ ਪਰ ਦੈਵੀ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਹਿਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜਿੰਦ ਸਮਝੋ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਖਿष੍ਟਕृਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਯ ਇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਨ ਸ ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਕਿ ਭ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜੇ ਉਹ ਐਸਾ ਉੱਦਮ ਕਰੇ।
ਯਮਪ੍ਰਯਤਮਾਨਂ ਤੁ ਮਾਨਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਨ ਮਾਨ੍ਯਮਾਨੋ ਮਨ੍ਯੇਤ ਨਾਵਮਾਨੇऽਤਿਸਂਜ੍ਵਰੇਤ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਦਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਲੋਕ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਸਮਝੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਬੇਆਦਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ।
ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਭਾਵਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਨਿਮੇषੋਨ੍ਮषਵਤ੍ਸਦਾ। ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਮਾਨਯਨ੍ਤੀਹ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯੇਤ ਮਾਨਿਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਦੀ ਝਪਕ; ਜਦੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸੋਚੋ ਕਿ 'ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।'
ਅਧਰ੍ਮਨਿਪੁਣਾ ਮੁਢਾ ਲੋਕੇ ਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਨ ਮਾਨ੍ਯਂ ਮਾਨਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਮਾਨਿਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁਣ ਤੇ ਛਲ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਸੋਚੋ।