ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਤ੍ਰ ਕਿਤਵੋ ਬਾਲੋ ਯਤ੍ਰਾਨੁਸ਼ਾਸਿਤਾ। ਮਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤੇऽਵਸ਼ਾ ਰਾਜਨ੍ਨਦ੍ਯਾਮਸ਼੍ਮਪ੍ਲਵਾ ਇਵ
ਜਿੱਥੇ ਔਰਤ, ਜੂਆਰੀ, ਬੱਚਾ ਜਾਂ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੋਜਨੇषੁ ਯੇ ਸਕ੍ਤਾ ਨ ਵਿਸ਼ੇषੇषੁ ਭਾਰਤ। ਤਾਨਹਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਾ ਹਿ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਿਨਃ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਲੋਕ ਮਕਸਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਫਸਾਵੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਕਿਤਵਾ ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਚਾਰਣਾਃ । ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਕ੍ਯੋ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਜੂਆਰੀ, ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਦਮੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਪਰਮੇष੍ਵਾਸਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਮਿਤੌਜਸਃ। ਆਹਿਤਂ ਭਾਰਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇ ਮਹਤ੍
ਤੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਚਿਰਾਦਿਵ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦਸਂਮੂਢਂ ਬਲਿਂ ਲੋਕਤ੍ਰਯਾਦਿਵ
ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਲੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੋऽਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਃ ਮਦ੍ਭਿਰਸਞ੍ਜਮਾਨਃ ਕਰੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਹਾਪਯਿਤ੍ਵਾ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਮੁਪੈਤਿ ਮਨ੍ਤ- ਮਲਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਹਿ ਸੁਖਾਯ ਸਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਭ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨ੍ਤਮਪ੍ਯਰ੍ਥਮਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਯਃ ਮਨ੍ਤ੍ਯਜਤ੍ਯਨਪਾਕृष੍ਟ ਏਵ। ਸੁਖਂ ਸੁਦੁਃਖਾਨ੍ਯਵਮੁਚ੍ਯ ਸ਼ੇਤੇ ਜੀਰ੍ਣਾਂ ਤ੍ਵਚਂ ਸਰ੍ਪ ਇਵਾਵਮੁਚ੍ਯ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਛੁਹਾ ਤੇ ਅਣਵਾਜਬ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਭ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਜਰਜਰ ਚਮੜੀ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨृਤੇ ਚ ਸਮੁਤ੍ਕਰ੍ਪੋ ਰਾਜਗਾਮਿ ਚ ਪੈਸ਼ੁਨਮ੍ । ਗੁਰੋਸ਼੍ਚਾਲੀਕਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਃ ਸਮਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਝੂਠ, ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿੰਦਾ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵੈਰ—ਇਹ ਸੱਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਅਸੂਯੈਕਪਦਂ ਮृਤ੍ਯੁਰਤਿਵਾਦਃ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਵਧਃ। ਅਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਤ੍ਵਰਾ ਸ਼੍ਲਾਘਾ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਃ
ਇਰਖਾ ਮੌਤ ਦਾ ਘਰ ਹੈ; ਤਿੱਖੀ ਬੋਲੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਣਾ, ਜਲਦੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ।
ਆਲਸ੍ਯਂ ਮਦਮੋਹੌ ਚ ਚਾਪਲਂ ਗੋष੍ਠਿਰੇਵ ਚ। ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਚਾਭਿਮਾਨਿਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਤ੍ਯਾਗਿਤ੍ਵਮੇਵ ਚ । ਏਤੇ ਵੈ ਸਪ੍ਤ ਦੋषਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਦਾ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਮਤਾਃ
ਆਲਸ, ਨਸ਼ਾ, ਭਟਕਣਾ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਘਮੰਡ ਅਤੇ ਚਲਪਤਾਪਣ—ਇਹ ਸੱਤ ਗੁਣ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਮੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹਨ।
ਸੁਖਾਰ੍ਥਿਨਃ ਕੁਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਃ ਸੁਖਂ। ਸੁਖਾਰ੍ਥੀ ਵਾ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਵਾ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸੁਖਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁਖ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਨਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤृਪ੍ਯਤਿ ਕਾष੍ਠਾਨਾਂ ਨਾਪਗਾਨਾਂ ਮਹੋਦਧਿਃ। ਨਾਨ੍ਤਕਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨ ਪੁਂਸਾਂ ਵਾਮਲੋਚਨਾ
ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਭਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੌਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਆਸ਼ਾ ਧृਤਿਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸਮृਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਕਃ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਯਸ਼ਃ ਕਦਰ੍ਯਤਾ । ਅਪਾਲਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਪਸ਼ੂਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜ- ਨ੍ਨੇਕਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹਨ੍ਤਿ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮ੍
ਇੱਛਾ ਹੌਸਲਾ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸਾ ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਜੂਸੀ ਨਾਮ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ।
ਅਜਾਸ਼੍ਚ ਕਾਂਸ੍ਯਂ ਰਜਤਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਧ੍ਵਾਕਰ੍षਃ ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ । ਵृਦ੍ਧੋ ਜ੍ਞਾਤਿਰਵਸਨ੍ਨਃ ਕੁਲੀਨ ਏਤਾਨਿ ਤੇ ਸਨ੍ਤੁ ਗृਹੇ ਸਦੈਵ
ਬੱਕਰੀ, ਕਾਂਸੀ, ਚਾਂਦੀ, ਮਿੱਠਾ, ਜੂਆ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਗਰੀਬ ਕੁਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।
ਅਜੋਕ੍ਸ਼ਾ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵੀਣਾ ਆਦਰ੍ਸ਼ੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿषੀ । ਵਿषਮੌਦੁਮ੍ਬਰਂ ਸ਼ਙ੍ਖਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਨਾਭੋऽਥ ਰੋਚਨਾ
ਬੱਕਰੀ, ਬਲਦ, ਚੰਦਨ, ਵੀਣਾ, ਆਇਨਾ, ਮਿੱਠਾ, ਘੀ, ਅਣਸਮਤ ਅੰਜੀਰ, ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ੰਖ, ਤੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ—
ਗृਹੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਧਨ੍ਯਾਨਿ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੂਜਾਰ੍ਥਮਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ।
ਇਦਂ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਪਰਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਦਂ ਤਾਤ ਮਹਾਵਿਸ਼ਿष੍ਟਮ੍। ਨ ਜਾਤੁ ਕਾਮਾਨ੍ਨ ਭਯਾਨ੍ਨ ਲੋਭਾ- ਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਜਹ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਿਸ੍ਯਾਪਿ ਹੇਤੋਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ: ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨਾ ਛੱਡ, ਜੀਵਨ ਦੀ خاطر ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯੇ ਜੀਵੋ ਨਿਤ੍ਯੋ ਧਾਤੁਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯੇ ਸਂਤੁष੍ਯ ਸਨ੍ਤੋषਪਰਾ ਹਿ ਸਨ੍ਤਃ
ਧਰਮ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਤਮਾ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਸਦੀਵੀ ਨਹੀਂ। ਅਸਥਾਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾ; ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਬਲਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਯ ਭੂਮਿਂ ਧਨਧਾਨ੍ਯਪੂਰ੍ਣਾਮ੍। ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਗਾਨ੍। ਗਤਾਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਵਸ਼ਮਨ੍ਤਕਸ੍ਯ
ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰਾਜ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਮृਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦੁਃਖਪੁष੍ਟਂ ਮਨੁष੍ਯਾ ਉਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਤਿ। ਤਂ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਃ ਕਰੁਣਂ ਰੁਦਨ੍ਤਿ ਚਿਤਾਮਧ੍ਯੇ ਕਾष੍ਠਮਿਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤਿ
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਉਠਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਖੁੱਲੀ ਵੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਰੂਨ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋ ਧਨਂ ਪ੍ਰੇਤਗਤਸ੍ਯ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਵਯਾਂਸਿ ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਧਾਤੂਨ੍। ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਯਂ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਮੁਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪਾਪੇਨ ਚ ਵੇष੍ਟ੍ਯਮਾਨਃ
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਛੀ ਤੇ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸृਜ੍ਯ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸੁਹृਦਃ ਸੁਤਾਃ। ਅਪੁष੍ਪਾਨਫਲਾਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਯਥਾ ਤਾਤ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਉਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਫਲ, ਪਿਆਰੇ।
ਅਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਾਸ੍ਤਂ ਤੁ ਪੁਰੁषਂ ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਵੇਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਪੁਰੁषੋ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਞ੍ਚਿਨੁਯਾਚ੍ਛਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਧਰਮ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ।
ਅਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਮੁष੍ਯ ਚਾਧੋ ਮਹਤ੍ਤਮਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਹ੍ਯਨ੍ਧਕਾਰਮ੍। ਤਦ੍ਵੈ ਮਹਾਮੋਹਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਵ ਮਾ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਲਭੇਤ ਰਾਜਨ੍
ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਟਕਾਵ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਸਮਝਦਾਰ ਬਣੋ, ਇਹ ਭਟਕਾਵ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਸ ਨਾ ਲਵੇ।
ਇਦਂ ਵਚਃ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਚੇਦ੍ਯਥਾਵ- ਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੁਮੇਵ। ਯਸ਼ਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਜੀਵਲੋਕੇ ਭਯਂ ਨਚਾਮੁਤ੍ਰ ਨਚੇਹ ਤੇऽਸ੍ਤਿ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚਲ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੇ ਨਾ ਇੱਥੇ ਤੇ ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਤ੍ਮਾ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾ ਸਤ੍ਯੋਦਯਾ ਧृਤਿਕੂਲਾ ਦਯੋਰ੍ਮਿਃ। ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪੂਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਾ ਪੁਣ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਮਲੋਭ ਏਵ
ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਹਨ, ਸਚਾਈ ਉਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹੈ, ਹੌਸਲਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਇਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਗ੍ਰਾਹਵਤੀਂ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਲਾਂ ਨਦੀਮ੍। ਨਾਵਂ ਧृਤਿਮਯੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਮਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਸਂਤਰ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਇੱਛਾ-ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਘੜਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ, ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਨਾਵ ਬਣਾਕੇ, ਜਨਮ ਦੇ ਖਤਰੇ ਪਾਰ ਕਰ ਲੋ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵृਦ੍ਧਂ ਧਰ੍ਮਵृਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਂ ਵਿਦ੍ਯਾਵृਦ੍ਧਂ ਵਯਸਾ ਚਾਪਿ ਵृਦ੍ਧਮ੍ । ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਯਃ ਸਂਪृਚ੍ਛੇਨ੍ਨ ਸ ਮੁਹ੍ਯੇਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ, ਧਰਮ, ਵਿਦਿਆ ਜਾਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਧृਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਰੋਦਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਪਾਣਿਪਾਦਂ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚ ਮਨਸਾ ਮਨੋ ਵਾਚਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ-ਕੰਨ ਦੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਨ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
ਨਿਤ੍ਯੋਦਕੀ ਨਿਤ੍ਯਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੀ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੀ ਪਤਿਤਾਨ੍ਨਵਰ੍ਜੀ । ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਗੁਰਵੇ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵ- ਨ੍ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰ੍ਯਵਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਜਨੂ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।