ਨ ਤਥੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਾਨ੍ਪਰੇषਾਂ ਵੇਦਿਤੁਂ ਗੁਣਾਨ੍। ਯਥੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨੈਰ੍ਗੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਚੇਤਸਃ
ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿੰਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਧਰ੍ਮਮੇਵਾਦਿਤਸ਼੍ਚਰੇਤ੍। ਨਹਿ ਧਰ੍ਮਾਦਪੈਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਦਿਵਾਮृਤਮ੍
ਉੱਚੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਿਰਤਃ ਪਾਪਾਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣੇ ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ। ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਵਿਕृਤਿਸ਼੍ਚ ਯਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਕਾਮਂ ਚ ਯਥਾਕਾਲਂ ਨਿषੇਵਤੇ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਸਂਯੋਗਂ ਸੋऽਮੁਤ੍ਰੇਹ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਯੋ ਵੇਗਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਹਰ੍षਯੋਃ। ਸ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਾਜਨਂ ਰਾਜਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਤ੍ਸੁ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ।
ਬਲਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ। ਯਤ੍ਤੁ ਬਾਹੁਬਲਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਲਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਮਾਤ੍ਯਲਾਭੋ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬਲਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਤृਤੀਯਂ ਧਨਲਾਭਂ ਤੁ ਬਲਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੂਜੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਤਾਕਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਹਜਂ ਰਾਜਨ੍ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਬਲਮ੍ । ਅਭਿਜਾਤਬਲਂ ਨਾਮ ਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਬਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਨਮਜਾਤ, ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਚੌਥੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇਨ ਤ੍ਵੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਙ੍ਗृਹੀਤਾਨਿ ਭਾਰਤ । ਯਦ੍ਬਲਾਨਾਂ ਬਲਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਬਲਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਪਰ ਜਿਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਤੇ ਯੋऽਪਕਾਰਾਯ ਨਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਤੇਨ ਵੈਰਂ ਸਮਾਸਜ੍ਯ ਦੂਰਸ੍ਥੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਨਾਸ਼੍ਵਸੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਂ ਦੂਰ ਹਾਂ' ਸੋਚ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨਾ ਰਹੋ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਰਾਜਸੁ ਸਰ੍ਪੇषੁ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਪ੍ਰਭੁਸ਼ਤ੍ਰੁषੁ । ਭੋਗੇष੍ਵਾਯੁषਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜੇ, ਸੱਪ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਾਲਕਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ, ਸੁਖਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਸ਼ਰੇਣਾਭਿਹਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋ- ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਚੌषਧਾਨਿ । ਨ ਹੋਮਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਨ ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਨਾਥਰ੍ਵਣਾ ਨਾਪ੍ਯਗਦਾਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਨਾ ਯਜਨ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮਾਂ, ਨਾ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਜਾਦੂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਵਿਰੋਧਕ ਦਵਾਈ.
ਸਰ੍ਪਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਕੁਲਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਭਾਰਤ। ਨਾਵਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨੁष੍ਯੇਣ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯੇਤੇऽਤਿਤੇਜਸਃ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸੱਪ, ਅੱਗ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਘਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤੇਜੋ ਮਹਲ੍ਲੋਕੇ ਗੂਢਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਦਾਰੁषੁ। ਨ ਚੋਪਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਦ੍ਦਾਰੁ ਯਾਵਨ੍ਨੋਦ੍ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਪਰੈਃ
ਅੱਗ ਦੀ ਜੋਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਲੱਕੜ 'ਚ ਅੱਗ ਤਦ ਤਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ ਏਵ ਖਲੁ ਦਾਰੁਭ੍ਯੋ ਯਦਾ ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯ ਦੀਪ੍ਯਤੇ। ਤਦ੍ਦਾਰੁ ਚ ਵਨਂ ਚਾਨ੍ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਦਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤੇਜਸਾ
ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾਃ ਪਾਵਕੋਪਮਤੇਜਸਃ। ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਨ੍ਤੋ ਨਿਰਾਕਾਰਾਃ ਕਾष੍ਠੇऽਗ੍ਨਿਰਿਵ ਸ਼ੇਰਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
ਲਤਾਧਰ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਸਾਲਃ ਪਾਣ੍ਡੁਸੁਤਾ ਮਤਾਃ। ਨ ਲਤਾ ਵਰ੍ਧਤੇ ਜਾਤੁ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮਨਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਹੋ, ਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਲਤਾ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ।
ਵਨਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋऽਮ੍ਬਿਕੇਯ ਸਿਂਹਾਨ੍ਵਨੇ ਪਾਣ੍ਡਵਾਂਸ੍ਤਾਤ ਵਿਦ੍ਧਿ। ਸਿਂਹੈਰ੍ਵਿਹੀਨਂ ਹਿ ਵਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਸਿਂਹਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਯੁਰ੍ऋਤੇ ਵਨੇਨ
ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਹਨ; ਪਿਤਾ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜੇ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਿ ਯੂਨਃ ਸ੍ਥਵਿਰ ਆਯਤਿ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਭਿਵਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਪਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਦਮੀ ਉਠ ਕੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਠਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਧਵੇऽਭ੍ਯਾਗਤਾਯ ਆਨੀਯਾਪਃ ਪਰਿਨਿਰ੍ਣਿਜ੍ਯ ਪਾਦੌ। ਸੁਖਂ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਾਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦਨ੍ਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਧੀਰਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਮਹਿਮਾਨ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ ਪੁੱਛ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯੋਦਕਂ ਮਧੁਪਰ੍ਕਂ ਚ ਗਾਂ ਚ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਗੇਹੇ । ਲੋਭਾਦ੍ਭਯਾਦਥ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਤੋ ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਨਰ੍ਥਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁਰਰ੍ਯਾਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਹਿਮਾਨ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਪਾਣੀ, ਮਧੁਪਾਰਕ ਜਾਂ ਗਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ — ਲੋਭ, ਡਰ ਜਾਂ ਕੰਜੂਸੀ ਕਰਕੇ — ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ ਸ਼ਲ੍ਯਕਰ੍ਤਾਵਕੀਰ੍ਣੀ ਸ੍ਤੇਨਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਮਦ੍ਯਪੋ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਚ। ਸੇਨਾਜੀਵੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਕ੍ਰਾਯਕਸ਼੍ਚ ਭृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਿਯੋऽਪ੍ਯਤਿਥਿਰ੍ਨੋਦਕਾਰ੍ਹਃ
ਡਾਕਟਰ, ਸਰਜਨ, ਅਛੂਤ, ਚੋਰ, ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਗਰਭ ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਫੌਜੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ — ਭਾਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਕ੍ਰੇਯਂ ਲਵਣਂ ਪਕ੍ਵਮਨ੍ਨਂ ਦਧਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਮਧੁ ਤੈਲਂ ਘृਤਂ ਚ। ਤਿਲਾ ਮਾਂਸਂ ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਸ਼ਾਕਂ ਰਕ੍ਤਂ ਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਗੁਡਾਸ਼੍ਚ
ਨਮਕ, ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਘੀ, ਤਿਲ, ਮਾਸ, ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਸਬਜ਼ੀ, ਲਾਲ ਕਪੜਾ, ਸਾਰੇ ਇਤਰ ਤੇ ਗੁੜ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਰੋषਣੋ ਯਃ ਸਮਲੋष੍ਠਾਸ਼੍ਮਕਾਞ੍ਚਨਃ ਪ੍ਰਹੀਣਸ਼ੋਕੋ ਗਤਸਨ੍ਧਿਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਨਿਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸੋਪਰਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ਤ੍ਯਜਨ੍ਨੁਦਾਸੀਨਵਦੇष ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਃ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ, ਨਿੰਦਾ-ਵਡਾਈ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ, ਪਿਆਰੇ-ਅਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਰਲੇਪ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ — ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ।
ਨੀਵਾਰਮੂਲੇਙ੍ਗੁਦਸ਼ਾਕਵृਤ੍ਤਿਃ ਸੁਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਚੋਦ੍ਯਃ। ਵਨੇ ਵਸਨ੍ਨਤਿਥਿष੍ਵਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਧੁਰਨ੍ਧਰਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਦੇष ਤਾਪਸਃ
ਜੋ ਨੀਵਾਰ, ਇੰਗੁਦੀ ਫਲ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਂਦਾ, ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ, ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ — ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਤਪਸੀ ਹੈ।
ਅਪਕृਤ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤੋ ਦੂਰਸ੍ਥੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਨਾਸ਼੍ਵਸੇਤ੍। ਦੀਰ੍ਘੌ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤੋ ਬਾਹੂ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਹਿਂਸਤਿ ਹਿਂਸਿਤਃ
ਕਿਸੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਇਹ ਨਾ ਸੋਚੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਦੂਰ ਹਾਂ' ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਸਮਝਦਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਰ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਦਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਨਾਤਿਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਾਦ੍ਭਯਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮੂਲਾਨ੍ਯਪਿ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਅਣਭਰੋਸੇਯੋਗ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਜੜਾਂ ਤੱਕ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨੀਰ੍षੁਰ੍ਗੁਪ੍ਤਦਾਰਸ਼੍ਚ ਸਂਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ। ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣੋ ਮਧੁਰਵਾਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨ ਚਾਸਾਂ ਵਸ਼ਗੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ, ਵੰਡ ਕਰਦਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ — ਉਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਪੂਜਨੀਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗृਹਦੀਪ੍ਤਯਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਗृਹਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ; ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਹਨ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਲੱਖਮੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਸ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤੁਰਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤੁਰ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਨਸਮ੍। ਗੋषੁ ਚਾਤ੍ਮਸਮਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਕृषਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਭृਤ੍ਯੈਰ੍ਵਾਣਿਜ੍ਯਚਾਰਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸੇਵੇਤ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍
ਪਿਤਾ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਮਾਂ ਲਈ ਰਸੋਈ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।