ਨ ਤਦ੍ਬਲਂ ਯਨ੍ਮृਦੁਨਾ ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਰਸਾ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯਃ। ਪ੍ਰਧ੍ਵਂਸਿਨੀ ਕ੍ਰੂਰਸਮਾਹਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ- ਰ੍ਮृਦੁਪ੍ਰੌਢਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਨ੍
ਉਹ ਤਾਕਤ ਜੋ ਨਰਮਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਸੁਖਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਠੋਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਰਮ ਤੇ ਪੱਕੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਪਾਲਯਨ੍ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਸੁਤਾਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਨ੍ਤੁ। ਏਕਾਰਿਮਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰਵੋ ਹ੍ਯੇਕਕਾਰ੍ਯਾ ਜੀਵਨ੍ਤੁ ਰਾਜਨ੍ਸੁਖਿਨਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਃ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ; ਕੁਰੁ, ਚਾਹੇ ਮਿਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੈਰੀ, ਇਕੋ ਕੰਮ ਲਈ ਹਨ। ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਜੀਵਨ ਜੀਣ।
ਮੇਢੀਭੂਤਃ ਕੌਰਵਾਣਾਂ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯ੍ਯਾਧੀਨਂ ਕੁਰੁਕੁਲਮਾਜਮੀਢ। ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਬਾਲਾਨ੍ਵਨਵਾਸਪ੍ਰਤਪ੍ਤਾ- ਨ੍ਗੋਪਾਯਸ੍ਵ ਸ੍ਵਂ ਯਸ਼ਸ੍ਤਾਤ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍
ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ ਹੈ; ਕੁਰੁ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਅਜਮੀਢ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਪਾਂਡਵਾਂ, ਜੋ ਜਵਾਨ ਹਨ ਤੇ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਸੰਭਾਲ, ਪਿਤਾ।
ਸਨ੍ਧਤ੍ਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਕੌਰਵ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਮਾ ਨੇऽਨ੍ਤਰਂ ਰਿਪਵਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੁ। ਸਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਨਰਦੇਵ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਸ੍ਥਾਪਯ ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਕੌਰਵ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਕ ਪੈਣ ਨਾ ਦੇ। ਰਾਜਾ, ਸਭ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ, ਨਰਿੰਦਰ।
ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੇਮਾਨ੍ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨੁਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਨਾਕਾਸ਼ਂ ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਘ੍ਨਤਃ
ਰਾਜੇ, ਮਨੁ ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਤਾਰਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਮੋਠਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਾਨੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਧਨੁਰਨਾਮ੍ਯਂ ਨਮਤੋ ਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਥੋ ਮਰੀਚਿਨਃ ਪਾਦਾਨਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਨ੍ਗृਹ੍ਣਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ਼੍ਚਾਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਯਸ਼੍ਚ ਤੁष੍ਯੇ- ਦ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤਿਵੇਲਂ ਭਜਤੇ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਭਦ੍ਰਮਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ਼੍ਚਾਯਾਚ੍ਯਂ ਯਾਚਤੇ ਕਤ੍ਥਤੇ ਵਾ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਹਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਣਯੋਗ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਜਾਂ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚਾਭਿਜਾਤਃ ਪ੍ਰਕਰੋਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਯਸ਼੍ਚਾਬਲੋ ਬਲਿਨਾ ਨਿਤ੍ਯਵੈਰੀ। ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਯ ਚ ਯੋ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਯਸ਼੍ਚਾਕਾਮ੍ਯਂ ਕਾਮਯਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਕਤਵਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਣਚਾਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ—
ਵਧ੍ਵਾऽਵਹਾਸਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯੋ ਵਧ੍ਵਾऽਵਸਨ੍ਨਭਯੋ ਮਾਨਕਾਮਃ । ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਵਪਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਬੀਜਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਚ ਯਃ ਪਰਿਵਦਤੇऽਤਿਵੇਲਮ੍
ਜੋ ਸੱਸ ਹੋ ਕੇ ਵਧੂ ਦੀ ਮਜ਼ਾਕ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧੂ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਸ੍ਮਰਾਮੀਤਿ ਵਾਦੀ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਯਃ ਕਤ੍ਥਤਿ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ। ਯਸ਼੍ਚਾਸਤਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਮੁਪਾਨਯੀਤ ਏਤਾਨ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਂ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ'; ਜੋ ਮੰਗਣ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯੋ ਮਨੁष੍ਯ- ਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਸ ਧਰ੍ਮਃ। ਮਾਯਾਚਾਰੋ ਮਾਯਯਾ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਃ ਸਾਧ੍ਵਾਚਾਰਃ ਸਾਧੁਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪੇਯਃ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਛਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਵ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾ ਰੂਪਂ ਹਰਤਿ ਹਿ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ਼ਾ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਰ੍ਮਚਰ੍ਯਾਮਸੂਯਾ ਕਾਮੋ ਹ੍ਰਿਯਂ ਵृਤ੍ਤਮਨਾਰ੍ਯਸੇਵਾ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਭਿਮਾਨਃ
ਬੁਢਾਪਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਸ ਹੌਸਲਾ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਮੌਤ ਜਿੰਦਗੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਈਰਖਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਲਾਜ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਗੁੱਸਾ ਦੌਲਤ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਯੁਰੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦੇषੁ ਵੈ ਯਦਾ। ਨਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਥ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਃ ਕੇਨੇਹ ਹੇਤੁਨਾ
ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਤਿਮਾਨੋऽਤਿਵਾਦਸ਼੍ਚ ਤਥਾऽਤ੍ਯਾਗੋ ਨਰਾਧਿਪ। ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਵਿਧਿਤ੍ਸਾ ਚ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹਸ਼੍ਚ ਤਾਨਿ षਟ੍
ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ, ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ, ਦਾਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਗੁੱਸਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ—ਇਹ ਛੇ, ਰਾਜਾ—
ਏਤ ਏਵਾਸਯਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਃ ਕृਨ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਯੂਂषਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਏਤਾਨਿ ਮਾਨਵਾਨ੍ਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਇਹ ਤੇਜ਼ ਔਗੁਣ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯੈਤਿ ਯੋ ਦਾਰਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ। ਵृषਲੀਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਨਪਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰਤ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸੰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ—
ਆਦੇਸ਼ਕृਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਹਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇषਕਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਸ਼ਰਣਾਗਤਹਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਣਃ ਸਮਾਃ। ਏਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਜੋ ਗਲਤ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹੀਤਵਾਕ੍ਯੋ ਨਯਵਿਦ੍ਵਦਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਭੋਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਵਿਹਿਂਸਕਸ਼੍ਚ। ਨਾਨਰ੍ਥਕृਤ੍ਯਾਕੁਲਿਤਃ ਕृਤਜ੍ਞਃ ਸਤ੍ਯੋ ਮृਦੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੁਪੈਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍
ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ; ਜੋ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੱਚਾ ਤੇ ਨਰਮ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨੀ ਸੁਗਤਿ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸੁਲਭਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਜਨ੍ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਃ। ਅਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਥ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਕਠੋਰ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ। ਅਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਾਹ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਸਹਾਯਵਾਨ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਸੰਦ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਠੋਰ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਕੁਲਾਰ੍ਥੇ ਪੁਰੁषਂ ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਕੁਲਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਗ੍ਰਾਮਂ ਜਨਪਦਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਕੁਲ ਦੀ خاطر ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਦੀ خاطر ਕੁਲ ਨੂੰ; ਦੇਸ਼ ਦੀ خاطر ਪਿੰਡ ਨੂੰ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਪਦਰ੍ਥੇ ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਦਾਰਾਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਧਨੈਰਪਿ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਤਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਦਾਰੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।
ਦ੍ਯੂਤਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪੇ ਦृष੍ਟਂ ਵੈਰਕਰਂ ਨृਣਾਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਯੂਤਂ ਨ ਸੇਵੇਤ ਹਾਸ੍ਯਾਰ੍ਥਮਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੂਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਜੂਏ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਾਕ ਲਈ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਉਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਦ੍ਯੂਤਕਾਲੇऽਪਿ ਰਾਜ- ਨ੍ਨੇਦਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯ। ਤਦੌषਧਂ ਪਥ੍ਯਮਿਵਾਤੁਰਸ੍ਯ ਨ ਰੋਚਤੇ ਤਵ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯ
ਜੂਏ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਹੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਦਵਾਈ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਪਰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ, ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਕਾਕੈਰਿਮਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਬਰ੍ਹਾਨ੍ਮਯੂਰਾਨ੍ ਪਰਾਜਯੇਥਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੈਃ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਿਂਹਾਨ੍ਕ੍ਰੋष੍ਟੁਕਾਨ੍ਗੂਹਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਸ਼ੋਚਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਤੂੰ ਕਾਂਆਂ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਲੁਕਣ ਵਾਲੇ ਗਿਦੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੁਕੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯਸ੍ਤਾਤ ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਭृਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿਤੇ ਰਤਸ੍ਯ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭृਤ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਰਿ ਵਿਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਿ ਨ ਚੈਨਮਾਪਤ੍ਸੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਭਲੇ ਚਾਕਰ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਮਾਲਕ ਉੱਤੇ ਚਾਕਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨ ਭृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਸਂਰੋਧਨੇਨ ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਨਂ ਸਞ੍ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੇਦਪੂਰ੍ਵਮ੍। ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯੇਨਂ ਵਞ੍ਚਿਤਾ ਵੈ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਹ੍ਯਮਾਤ੍ਯਾ ਪਰਿਹੀਨਭੋਗਾਃ
ਚਾਕਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਰੋਕ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਜਾਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਕ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤ੍ਯਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਸਰ੍ਵਾ- ਣ੍ਯਾਯਵ੍ਯਯੇ ਚਾਨੁਰੂਪਾਂ ਚ ਵृਤ੍ਤਿਮ੍। ਸਙ੍ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦਨੁਰੂਪਾਨ੍ਸਹਾਯਾਨ੍ ਸਹਾਯਸਾਧ੍ਯਾਨਿ ਹਿ ਦੁष੍ਕਰਾਣਿ
ਹਰ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਰੋਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਯੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਰੋਤ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰੀ। ਵਕ੍ਤਾ ਹਿਤਾਨਾਮਨੁਰਕ੍ਤ ਆਰ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਜ੍ਞ ਆਤ੍ਮੇਵ ਹਿ ਸੋऽਨੁਕਮ੍ਪ੍ਯਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਚੁਸਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਭਗਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਲੋਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਯੋ ਨਾਦ੍ਰਿਯਤੇऽਨੁਸ਼ਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਯੁਜ੍ਯਮਾਨਃ। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਭਿਮਾਨੀ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਵਾਦੀ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਃ ਸ ਤਾਦृਕ੍ ਤ੍ਵਰਯੈਵ ਭृਤ੍ਯਃ
ਪਰ ਜੋ ਚਾਕਰ ਆਖੀ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਚਾਕਰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।