ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਚ ਯੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਜ੍ਞਾਤਿषੁ ਗੋषੁ ਚ। ਵृਨ੍ਤਾਦਿਵ ਫਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਾਂਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨਪ੍ਯੇਕਜੋ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਬਲਵਾਨ੍ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ। ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਏਵ ਵਾਤੇਨ ਸਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਮਰ੍ਦਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਵੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਡਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯੇ ਸਹਿਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ। ਤੇ ਹਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਮਾਨ੍ਵਾਤਾਨ੍ਸਹਨ੍ਤੇਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ, ਢੁੱਕਵੀਂ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਸੀ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਨੁष੍ਯਮਪ੍ਯੇਕਂ ਗੁਣੈਰਪਿ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ਦ੍ਰੁਮਮਿਵੈਕਜਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਮੁਪष੍ਟਮ੍ਭਾਦਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਪਾਸ਼੍ਰਯੇਣ ਚ। ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਸਰਸੀਵੋਤ੍ਪਲਾਨ੍ਯੁਤ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਪਸੀ ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਇਕੱਠੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
ਅਵਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਗਾਵੋ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਯੇषਾਂ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਯੇ ਚ ਸ੍ਯੁਃਕ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਃ। ਮਹਤ੍ਯਪ੍ਯਪਰਾਧੇऽਪਿ ਤੇषਾਂ ਦਣ੍ਡੋ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ, ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ; ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਸਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਆਗ ਹੈ।
ਨ ਮਨੁष੍ਯੇ ਗੁਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਨ੍ਸਧਨਤਾਮृਤੇ। ਅਨਾਤੁਰਤ੍ਵਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮृਤਕਲ੍ਪਾ ਹਿ ਰੋਗਿਣਃ
ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦਰਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਵ੍ਯਾਧਿਜਂ ਕਟੁਕਂ ਸ਼ੀਰ੍षਰੋਗਿ ਪਾਪਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਪਰੁषਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮੁष੍ਣਮ੍ । ਸਤਾਂ ਪੇਯਂ ਯਨ੍ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਸਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯੁਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਕੜਵੀ, ਕਰਕ, ਤਿੱਖੀ, ਗਰਮ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਇਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ।
ਰੋਗਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨ ਫਲਾਨ੍ਯਾਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨ ਵੈ ਲਭਨ੍ਤੇ ਵਿषਯੇषੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍। ਦੁਃਖੋਪੇਤਾ ਰੋਗਿਣੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧਨਭੋਗਾਨ੍ਨਸੌਖ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਵਿਅਪਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੋਗੀ ਧਨ ਜਾਂ ਭੋਗਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਪੁਰਾ ਹ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਕਰੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚੋ ਮੇ ਦ੍ਯੂਤੇ ਜਿਤਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਵਾਰਯੇਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ਯਾਂ ਕਿਤਵਤ੍ਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ; ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਦ੍ਬਲਂ ਯਨ੍ਮृਦੁਨਾ ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਰਸਾ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯਃ। ਪ੍ਰਧ੍ਵਂਸਿਨੀ ਕ੍ਰੂਰਸਮਾਹਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ- ਰ੍ਮृਦੁਪ੍ਰੌਢਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਨ੍
ਉਹ ਤਾਕਤ ਜੋ ਨਰਮਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਸੁਖਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਠੋਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਰਮ ਤੇ ਪੱਕੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਪਾਲਯਨ੍ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਸੁਤਾਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਨ੍ਤੁ। ਏਕਾਰਿਮਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰਵੋ ਹ੍ਯੇਕਕਾਰ੍ਯਾ ਜੀਵਨ੍ਤੁ ਰਾਜਨ੍ਸੁਖਿਨਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਃ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ; ਕੁਰੁ, ਚਾਹੇ ਮਿਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੈਰੀ, ਇਕੋ ਕੰਮ ਲਈ ਹਨ। ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਜੀਵਨ ਜੀਣ।
ਮੇਢੀਭੂਤਃ ਕੌਰਵਾਣਾਂ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯ੍ਯਾਧੀਨਂ ਕੁਰੁਕੁਲਮਾਜਮੀਢ। ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਬਾਲਾਨ੍ਵਨਵਾਸਪ੍ਰਤਪ੍ਤਾ- ਨ੍ਗੋਪਾਯਸ੍ਵ ਸ੍ਵਂ ਯਸ਼ਸ੍ਤਾਤ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍
ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ ਹੈ; ਕੁਰੁ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਅਜਮੀਢ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਪਾਂਡਵਾਂ, ਜੋ ਜਵਾਨ ਹਨ ਤੇ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਸੰਭਾਲ, ਪਿਤਾ।
ਸਨ੍ਧਤ੍ਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਕੌਰਵ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਮਾ ਨੇऽਨ੍ਤਰਂ ਰਿਪਵਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੁ। ਸਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਨਰਦੇਵ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਸ੍ਥਾਪਯ ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਕੌਰਵ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਕ ਪੈਣ ਨਾ ਦੇ। ਰਾਜਾ, ਸਭ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ, ਨਰਿੰਦਰ।
ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੇਮਾਨ੍ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨੁਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਨਾਕਾਸ਼ਂ ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਘ੍ਨਤਃ
ਰਾਜੇ, ਮਨੁ ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਤਾਰਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਮੋਠਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਾਨੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਧਨੁਰਨਾਮ੍ਯਂ ਨਮਤੋ ਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਥੋ ਮਰੀਚਿਨਃ ਪਾਦਾਨਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਨ੍ਗृਹ੍ਣਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ਼੍ਚਾਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਯਸ਼੍ਚ ਤੁष੍ਯੇ- ਦ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤਿਵੇਲਂ ਭਜਤੇ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਭਦ੍ਰਮਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ਼੍ਚਾਯਾਚ੍ਯਂ ਯਾਚਤੇ ਕਤ੍ਥਤੇ ਵਾ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਹਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਣਯੋਗ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਜਾਂ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚਾਭਿਜਾਤਃ ਪ੍ਰਕਰੋਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਯਸ਼੍ਚਾਬਲੋ ਬਲਿਨਾ ਨਿਤ੍ਯਵੈਰੀ। ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਯ ਚ ਯੋ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਯਸ਼੍ਚਾਕਾਮ੍ਯਂ ਕਾਮਯਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਕਤਵਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਣਚਾਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ—
ਵਧ੍ਵਾऽਵਹਾਸਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯੋ ਵਧ੍ਵਾऽਵਸਨ੍ਨਭਯੋ ਮਾਨਕਾਮਃ । ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਵਪਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਬੀਜਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਚ ਯਃ ਪਰਿਵਦਤੇऽਤਿਵੇਲਮ੍
ਜੋ ਸੱਸ ਹੋ ਕੇ ਵਧੂ ਦੀ ਮਜ਼ਾਕ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧੂ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਸ੍ਮਰਾਮੀਤਿ ਵਾਦੀ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਯਃ ਕਤ੍ਥਤਿ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ। ਯਸ਼੍ਚਾਸਤਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਮੁਪਾਨਯੀਤ ਏਤਾਨ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਂ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ'; ਜੋ ਮੰਗਣ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯੋ ਮਨੁष੍ਯ- ਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਸ ਧਰ੍ਮਃ। ਮਾਯਾਚਾਰੋ ਮਾਯਯਾ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਃ ਸਾਧ੍ਵਾਚਾਰਃ ਸਾਧੁਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪੇਯਃ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਛਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਵ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾ ਰੂਪਂ ਹਰਤਿ ਹਿ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ਼ਾ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਰ੍ਮਚਰ੍ਯਾਮਸੂਯਾ ਕਾਮੋ ਹ੍ਰਿਯਂ ਵृਤ੍ਤਮਨਾਰ੍ਯਸੇਵਾ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਭਿਮਾਨਃ
ਬੁਢਾਪਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਸ ਹੌਸਲਾ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਮੌਤ ਜਿੰਦਗੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਈਰਖਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਲਾਜ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਗੁੱਸਾ ਦੌਲਤ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਯੁਰੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦੇषੁ ਵੈ ਯਦਾ। ਨਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਥ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਃ ਕੇਨੇਹ ਹੇਤੁਨਾ
ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਤਿਮਾਨੋऽਤਿਵਾਦਸ਼੍ਚ ਤਥਾऽਤ੍ਯਾਗੋ ਨਰਾਧਿਪ। ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਵਿਧਿਤ੍ਸਾ ਚ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹਸ਼੍ਚ ਤਾਨਿ षਟ੍
ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ, ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ, ਦਾਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਗੁੱਸਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ—ਇਹ ਛੇ, ਰਾਜਾ—
ਏਤ ਏਵਾਸਯਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਃ ਕृਨ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਯੂਂषਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਏਤਾਨਿ ਮਾਨਵਾਨ੍ਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਇਹ ਤੇਜ਼ ਔਗੁਣ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯੈਤਿ ਯੋ ਦਾਰਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ। ਵृषਲੀਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਨਪਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰਤ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸੰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ—
ਆਦੇਸ਼ਕृਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਹਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇषਕਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਸ਼ਰਣਾਗਤਹਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਣਃ ਸਮਾਃ। ਏਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਜੋ ਗਲਤ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹੀਤਵਾਕ੍ਯੋ ਨਯਵਿਦ੍ਵਦਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਭੋਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਵਿਹਿਂਸਕਸ਼੍ਚ। ਨਾਨਰ੍ਥਕृਤ੍ਯਾਕੁਲਿਤਃ ਕृਤਜ੍ਞਃ ਸਤ੍ਯੋ ਮृਦੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੁਪੈਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍
ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ; ਜੋ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੱਚਾ ਤੇ ਨਰਮ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨੀ ਸੁਗਤਿ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸੁਲਭਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਜਨ੍ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਃ। ਅਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਥ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਕਠੋਰ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ। ਅਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਾਹ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਸਹਾਯਵਾਨ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਸੰਦ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਠੋਰ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।