ਚਲਚਿਤ੍ਤਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍। ਅਰ੍ਥਾਃ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਤੇ ਹਂਸਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਸਰੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਸੁੱਕੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦੇਵ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ । ਸ਼ੀਲਮੇਤਦਸਾਧੂਨਾਮਭ੍ਰਂ ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਂ ਯਥਾ
ਮੰਦ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਜ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲ।
ਸਤ੍ਕृਤਾਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤਾਨ੍ਮृਤਾਨਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਃ ਕृਤਘ੍ਨਾਨ੍ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਤੇ
ਜੋ ਮਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਮਿਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਤਘਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ।
ਅਰ੍ਥਯੇਦੇਵ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਤਿ ਵਾऽਸਤਿ ਵਾ ਧਨੇ। ਨਾਨਰ੍ਥਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਾਰਫਲ੍ਗੁਤਾਮ੍
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਉਹ ਮਿਤਰਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਬਲਮ੍। ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਮृਚ੍ਛਤਿ
ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਰੋਗ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਵਾਪ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚੋਪਤਪ੍ਯਤੇ। ਅਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਕੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਅਣਪੂਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਵੈਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ।
ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਾਯਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਹੀਯਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਚ। ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਯਾਚਤਿ ਯਾਚ੍ਯਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਰਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ ਚ
ਇਨਸਾਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਰਦਾ ਤੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਘਟਦਾ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਗਦਾ ਤੇ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਚ ਦੁਃਖਂ ਚ ਭਵਾਭਵੌ ਚ ਲਾਭਾਲਾਭੌ ਮਰਣਂ ਜੀਵਿਤਂ ਚ। ਪਰ੍ਯਾਯਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਮੇਤੇ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੀਰੋ ਨ ਚ ਹृष੍ਯੇਨ੍ਨ ਸੋਚੇਤ੍
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ, ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਲਾਭ ਤੇ ਘਾਟ, ਮੌਤ ਤੇ ਜੀਵਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਹਤਾਸ।
ਚਲਾਨਿ ਹੀਮਾਨਿ षਡਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਰ੍ਧਤੇ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ। ਤਤਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਰਵਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋਦਕੁਮ੍ਭਾਦਿਵ ਨਿਤ੍ਯਮਮ੍ਭਃ
ਇਹ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਾਊ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਪਕਦਾ ਹੈ।
ਤਨੁਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਿਖੀ ਰਾਜਾ ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਰਿਤੋ ਮਯਾ। ਮਨ੍ਦਾਨਾਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯੁਦ੍ਧੇਨਾਨ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਝੂਠਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਲੜਾਈ ਰਾਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਨਿਤ੍ਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਤ੍ਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਰਮਿਦਂ ਮਨਃ। ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਦਮਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਚੈਨ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਹਾਲ ਦੱਸੋ ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾਤਪਸੋ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਲੋਭਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇऽਨਘ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਸਗੋਂ ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕ, ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਹੀ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭਯਂ ਪ੍ਰਣੁਦਤਿ ਤਪਸਾ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਮਹਤ੍। ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਭੋਗੇਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਡਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਹੱਤਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਭੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਦਾਨਪੁਣ੍ਯਂ ਵੇਦਪੁਣ੍ਯਮਨਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਹ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਮੁਕਤ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਜਾਂ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਧੀਤਸ੍ਯ ਸੁਯੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਕृਤਸ੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਤਪਸਸ਼੍ਚ ਸੁਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਵਧੀਆ ਲੜਦਾ, ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੱਚਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸ਼ਯਨਾਨਿ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਨ ਵੈ ਭਿਨ੍ਨਾ ਜਾਤੁ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਲਭਨ੍ਤੇ। ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਰਾਜਨ੍ਰਤਿਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਨ ਮਾਗਧੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾ ਨ ਸੂਤੈਃ
ਜੋ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਪਲੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਮਾਗਧ ਜਾਂ ਸੁਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਨ ਵੈ ਭਿਨ੍ਨਾ ਜਾਤੁ ਚਰਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਵੈ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੀਹ ਭਿਨ੍ਨਾਃ । ਨ ਵੈ ਭਿਨ੍ਨਾ ਗੌਰਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਨ ਵੈ ਭਿਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਰੋਚਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਉਹ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਚੈਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਵੈ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਦਤੇ ਪਥ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਕਲ੍ਪਤੇ ਨੈਵ ਤੇषਾਮ੍। ਭਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਵੈ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰਾਯਣਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਸੱਚੀ ਸਲਾਹ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਭਾਜਿਤਾਂ ਲਈ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।
ਸਂਪਨ੍ਨਂ ਗੋषੁ ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤਪਃ। ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਚਾਪਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤਿਤੋ ਭਯਂ
ਧਨਵੰਤ ਗਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲਤਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਸਵਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਧੂਮਾਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਪੇਤਾਨਿ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਿ ਸਹਿਤਾਨਿ ਚ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋਲ੍ਮੁਕਾਨੀਵ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਜਦੋਂ ਅੰਗਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੂੰਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ ਭੜਕ ਉਠਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਚ ਯੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਜ੍ਞਾਤਿषੁ ਗੋषੁ ਚ। ਵृਨ੍ਤਾਦਿਵ ਫਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਾਂਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨਪ੍ਯੇਕਜੋ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਬਲਵਾਨ੍ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ। ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਏਵ ਵਾਤੇਨ ਸਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਮਰ੍ਦਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਵੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਡਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯੇ ਸਹਿਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ। ਤੇ ਹਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਮਾਨ੍ਵਾਤਾਨ੍ਸਹਨ੍ਤੇਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ, ਢੁੱਕਵੀਂ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਸੀ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਨੁष੍ਯਮਪ੍ਯੇਕਂ ਗੁਣੈਰਪਿ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ਦ੍ਰੁਮਮਿਵੈਕਜਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਮੁਪष੍ਟਮ੍ਭਾਦਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਪਾਸ਼੍ਰਯੇਣ ਚ। ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਸਰਸੀਵੋਤ੍ਪਲਾਨ੍ਯੁਤ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਪਸੀ ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਇਕੱਠੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
ਅਵਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਗਾਵੋ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਯੇषਾਂ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਯੇ ਚ ਸ੍ਯੁਃਕ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਃ। ਮਹਤ੍ਯਪ੍ਯਪਰਾਧੇऽਪਿ ਤੇषਾਂ ਦਣ੍ਡੋ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ, ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ; ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਸਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਆਗ ਹੈ।
ਨ ਮਨੁष੍ਯੇ ਗੁਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਨ੍ਸਧਨਤਾਮृਤੇ। ਅਨਾਤੁਰਤ੍ਵਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮृਤਕਲ੍ਪਾ ਹਿ ਰੋਗਿਣਃ
ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦਰਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਵ੍ਯਾਧਿਜਂ ਕਟੁਕਂ ਸ਼ੀਰ੍षਰੋਗਿ ਪਾਪਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਪਰੁषਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮੁष੍ਣਮ੍ । ਸਤਾਂ ਪੇਯਂ ਯਨ੍ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਸਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯੁਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਕੜਵੀ, ਕਰਕ, ਤਿੱਖੀ, ਗਰਮ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਇਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ।
ਰੋਗਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨ ਫਲਾਨ੍ਯਾਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨ ਵੈ ਲਭਨ੍ਤੇ ਵਿषਯੇषੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍। ਦੁਃਖੋਪੇਤਾ ਰੋਗਿਣੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧਨਭੋਗਾਨ੍ਨਸੌਖ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਵਿਅਪਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੋਗੀ ਧਨ ਜਾਂ ਭੋਗਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਪੁਰਾ ਹ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਕਰੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚੋ ਮੇ ਦ੍ਯੂਤੇ ਜਿਤਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਵਾਰਯੇਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ਯਾਂ ਕਿਤਵਤ੍ਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ; ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਦੇ ਹਨ।