ਉਤ੍ਤਮਾਨੇਵ ਸੇਵੇਤ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲੇ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਾਨ੍। ਅਧਮਾਂਸ੍ਤੁ ਨ ਸੇਵੇਤ ਯ ਇਚ੍ਛੇਦ੍ਭੂਤਿਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੱਧਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ। ਪਰ ਜੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਵਿਤ੍ਤਮਸਦ੍ਬਲੇਨ ਨਿਤ੍ਯੋਤ੍ਥਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਪੌਰੁषੇਣ। ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਸਮ੍ਯਗ੍ਲਭਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਂ ਨ ਵृਤ੍ਤਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਹਾਕੁਲਾਨਾਮ੍
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ, ਸਮਝ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਧਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਡਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕੁਲੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਪृਹਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਨਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਸ਼੍ਚ। ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਦੁਰਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਤਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕਾਨਿ ਮਹਾਕੁਲਾਨਿ
ਦੇਵਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਸਦਾ ਲਗਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਵਿਦੁਰਾ, noble ਕੁਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ?
ਤਪੋ ਦਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ। ਇਜ੍ਯਾ ਵਿਵਾਹਾਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਂ ਚਾਨ੍ਨਦਾਨਮ੍। ਅष੍ਟਾਵੇਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਤਾਂ ਗੁਣਾਸ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਕੁਲਾਨਿ
ਤਪ, ਸੰਜਮ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਯਜ, ਵਿਆਹ, ਦਿਲਾਸਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾਨ — ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਉੱਚੀ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਨ ਵृਤ੍ਤਂ ਵ੍ਯਥਤੇ ਨ ਯੋਨਿ- ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਚਰਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਮ੍। ਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੁਲੇ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨृਤਾਸ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਕੁਲਾਨਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਇਜ਼ਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਝੂਠ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ — ਉਹੀ ਉੱਚੀ ਕੁਲਾਂ ਹਨ।
ਅਨਿਜ੍ਯਯਾ ਕੁਵਿਵਾਹੈਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯੋਤ੍ਸਾਦਨੇਨ ਚ। ਕੁਲਾਨ੍ਯਕੁਲਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਯਜ ਨਾ ਕਰਨ, ਗਲਤ ਵਿਆਹ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਾਸ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਲਾਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਪਹਚਾਣ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਨਿਨਾਸ਼ੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਰਣੇਨ ਚ। ਕੁਲਾਨ੍ਯਕੁਲਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਲਾਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਪਹਚਾਣ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪਰਿਭਵਾਤ੍ਪਰਿਵਾਦਾਚ੍ਚ ਭਾਰਤ। ਕੁਲਾਨ੍ਯਕੁਲਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰਣੇਨ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ, ਭਾਰਤਾ, ਤੇ ਜਿਮੀ ਰੱਖੀ ਵਸਤੂ ਹੜਪਣ ਕਰਕੇ, ਕੁਲਾਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਪਹਚਾਣ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਕੁਲਾਨਿ ਸਮੁਪੇਤਾਨਨਿ ਗੋਭਿਃ ਪੁਰੁषਤੋऽਰ੍ਥਤਃ । ਕੁਲਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਹੀਨਾਨਿ ਵृਤ੍ਤਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁਲਾਂ ਕੋਲ ਗਾਂ, ਲੋਕ, ਤੇ ਧਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਹ noble ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਵृਤ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਵਿਹੀਨਾਨਿ ਕੁਲਾਨ੍ਯਲ੍ਪਧਨਾਨ੍ਯਪਿ । ਕੁਲਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਚ ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ noble ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵृਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਵਿਤ੍ਤਮੇਤਿ ਚ ਯਾਤਿ ਚ। ਅਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਵਿਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਵृਤ੍ਤਤਸ੍ਤੁ ਹਤੋ ਹਤਃ
ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਚਲਣ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਭਿਃ ਪਸ਼ੁਭਿਰਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਯਾ ਚ ਸੁਸਮृਦ੍ਧਯਾ। ਕੁਲਾਨਿ ਨ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਹੀਨਾਨਿ ਵृਤ੍ਤਤਃ
ਗਾਂ, ਪਸ਼ੂ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਖੇਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਲਾਂ ਵਧਦੇ ਨਹੀਂ।
ਮਾ ਨਃ ਕੁਲੇ ਵੈਰਕृਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦਸ੍ਤੁ ਰਾਜਾ ਬਦ੍ਧੋ ਮਾ ਪਰਸ੍ਵਾਪਹਾਰੀ । ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹੀ ਨੈਕृਤਿਕੋऽਨृਤੀ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਾਸ਼ੀ ਵਾ ਪਿਤृਦੇਵਾਤਿਥਿਭ੍ਯਃ
ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੈਦ ਹੋਇਆ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਜਾਂ ਝੂਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਯਸ਼੍ਚ ਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਣਾਨ੍ ਦ੍ਵਿषੇਤ੍। ਨ ਨਃ ਸ ਸਮਿਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨੋ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ਕृषਿਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ — ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤृਣਾਨਿ ਭੂਮਿਰੁਦਕਂ ਵਾਕ੍ਵ੍ਰਤੁਰ੍ਥੀ ਚ ਸੂਨृਤਾ। ਸਤਾਮੇਤਾਨਿ ਗੇਹੇषੁ ਨੋਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਦਾਚਨ
ਘਾਹ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਬੋਲੀ, ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਸਚਾਈ — ਇਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਰਾਜਨ੍ਨੁਪਨੀਤਾਨਿ ਸਤ੍ਕृਤਿਮ੍। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਗੁਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਗੁਣ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋऽਪਿ ਭਾਰਂ ਨृਪਤੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਵੋਢੁਂ ਨ ਤਥਾऽਨ੍ਯੇ ਮਹੀਜਾਃ । ਏਵਂ ਯੁਕ੍ਤਾ ਭਾਰਸਹਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕੁਲੀਨਾ ਨ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ
ਰਾਜਾ, ਰਥ ਛੋਟਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, noble ਕੁਲਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਨ ਤਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਕੋਪਾਦ੍ਬਿਭੇਤਿ ਯਦ੍ਵਾ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤੇਨੋਪਚਰ੍ਯਮ੍। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਿਤ੍ਰੇ ਪਿਤਰੀਵਾਸ਼੍ਵਸੀਤ ਤਦ੍ਵੈ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸਙ੍ਗਤਾਨੀਤਰਾਣਿ
ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜਿਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਮਿੱਤਰ 'ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਿੱਤਰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪ੍ਯਸਂਬਦ੍ਧੋ ਮਿਤ੍ਰਸਾਵੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਸ ਏਵ ਬਨ੍ਧੁਸ੍ਤਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਸਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ, ਭਾਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ; ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਹੀ ਅਸਲ ਸਾਥੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਚਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਪੁਂਸੋ ਵृਦ੍ਧਾਨਨੁਪਸੇਵਤਃ। ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਮਤੇਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਧ੍ਰੁਵੋ ਮਿਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਅਣਪੱਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਲਚਿਤ੍ਤਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍। ਅਰ੍ਥਾਃ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਤੇ ਹਂਸਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਸਰੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਸੁੱਕੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦੇਵ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ । ਸ਼ੀਲਮੇਤਦਸਾਧੂਨਾਮਭ੍ਰਂ ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਂ ਯਥਾ
ਮੰਦ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਜ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲ।
ਸਤ੍ਕृਤਾਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤਾਨ੍ਮृਤਾਨਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਃ ਕृਤਘ੍ਨਾਨ੍ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਤੇ
ਜੋ ਮਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਮਿਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਤਘਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ।
ਅਰ੍ਥਯੇਦੇਵ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਤਿ ਵਾऽਸਤਿ ਵਾ ਧਨੇ। ਨਾਨਰ੍ਥਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਾਰਫਲ੍ਗੁਤਾਮ੍
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਉਹ ਮਿਤਰਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਬਲਮ੍। ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਮृਚ੍ਛਤਿ
ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਰੋਗ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਵਾਪ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚੋਪਤਪ੍ਯਤੇ। ਅਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਕੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਅਣਪੂਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਵੈਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ।
ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਾਯਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਹੀਯਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਚ। ਪੁਨਰ੍ਨਰੋ ਯਾਚਤਿ ਯਾਚ੍ਯਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਰਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ ਚ
ਇਨਸਾਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਰਦਾ ਤੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਘਟਦਾ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਗਦਾ ਤੇ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਚ ਦੁਃਖਂ ਚ ਭਵਾਭਵੌ ਚ ਲਾਭਾਲਾਭੌ ਮਰਣਂ ਜੀਵਿਤਂ ਚ। ਪਰ੍ਯਾਯਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਮੇਤੇ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੀਰੋ ਨ ਚ ਹृष੍ਯੇਨ੍ਨ ਸੋਚੇਤ੍
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ, ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਲਾਭ ਤੇ ਘਾਟ, ਮੌਤ ਤੇ ਜੀਵਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਹਤਾਸ।
ਚਲਾਨਿ ਹੀਮਾਨਿ षਡਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਰ੍ਧਤੇ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ। ਤਤਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਰਵਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋਦਕੁਮ੍ਭਾਦਿਵ ਨਿਤ੍ਯਮਮ੍ਭਃ
ਇਹ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਾਊ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਪਕਦਾ ਹੈ।
ਤਨੁਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਿਖੀ ਰਾਜਾ ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਰਿਤੋ ਮਯਾ। ਮਨ੍ਦਾਨਾਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯੁਦ੍ਧੇਨਾਨ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਝੂਠਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਲੜਾਈ ਰਾਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।