ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨੈਵਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾ ਜਿਤਃ। ਸ ਏਵ ਨਿਯਤੋ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸ ਏਵ ਨਿਯਤੋ ਰਿਪੁਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇਣੇਵ ਜਾਲੇਨ ਝਪਾਵਪਿਹਿਤਾਵੁਰੂ। ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਰਾਜਨ੍ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਤੌ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਦੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇਹ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੌ ਸਂਭਾਰਾਨ੍ਯੋऽਧਿਗਚ੍ਛਤਿ। ਸ ਵੈ ਸਂਭृਤਸਂਭਾਰਃ ਸਤਤਂ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪਞ੍ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਞ੍ਸ਼ਤ੍ਰੂਨਵਿਜਿਤ੍ਯ ਮਨੋਮਯਾਨ੍। ਜਿਗੀषਤਿ ਰਿਪੂਨਨ੍ਯਾਨ੍ਰਿਪਵੋऽਭਿਭਵਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਦੇ ਬਣੇ ਪੰਜ ਅੰਦਰਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਹੀ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬਧ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਨੀਸ਼ਤ੍ਵਾਦ੍ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜ੍ਯਵਿਭ੍ਰਮੈਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪਾਪਕृਤਾਮਪਾਪਾਂ- ਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਭਾਵਾਤ੍। ਸ਼ੁष੍ਕੇਣਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਦਹ੍ਯਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਭਾਵਾ- ਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪੈਃ ਸਹ ਸਨ੍ਧਿਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਪੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦੰਡ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ ਗੀਲੇ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨਿਜਾਨੁਤ੍ਪਤਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਪਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਯੋਜਨਾਨ੍। ਯੋ ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਨਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਮਾਪਦ੍ਗ੍ਰਸਤੇ ਨਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪੰਜ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਘੇਰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਸੂਯਾਰ੍ਜਵਂ ਸ਼ੌਚਂ ਸਨ੍ਤੋषਃ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਤਾ। ਦਮਃ ਸਤ੍ਯਮਨਾਯਾਸੋ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿੱਧਾ ਸੁਭਾਵ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਜੀਵਨ — ਇਹ ਗੁਣ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਮਾਨਾਯਾਸਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਤਾ। ਵਾਕ੍ਚੈਵ ਗੁਪ੍ਤਾ ਦਾਨਂ ਚ ਨੈਤਾਨ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੇषੁ ਭਾਰਤ
ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਬੋਲੀ 'ਤੇ ਰੋਕ, ਤੇ ਦਾਨ — ਇਹ ਗੁਣ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਭਾਰਤ।
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਪਰਿਵਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਂਸਨ੍ਤ੍ਯਬੁਧਾ ਬੁਧਾਨ੍। ਵਕ੍ਤਾ ਪਾਪਮੁਪਾਦਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਮਾਣੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਸਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਂਸਾ ਬਲਮਸਾਧੂਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਦਣ੍ਡਵਿਧਿਰ੍ਬਲਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਪਾ ਤੁ ਵਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਗੁਣਵਤਾਂ ਬਲਮ੍
ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਿੰਸਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਾਫੀ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਸਂਯਮੋ ਹਿ ਨृਪਤੇ ਸੁਦੁष੍ਕਰਤਮੋ ਮਤਃ। ਅਰ੍ਥਵਚ੍ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਬਹੁ ਭਾषਿਤੁਮ੍
ਬੋਲੀ 'ਤੇ ਰੋਕਣਾ, ਰਾਜਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅਰਥਪੂਰਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਅਭ੍ਯਾਵਹਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਿਵਿਧਂ ਵਾਕ੍ ਸੁਭਾषਿਤਾ । ਸੈਵ ਦੁਰ੍ਭਾषਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ਨਨਰ੍ਥਾਯੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦੀ ਬੋਲੀ, ਰਾਜਾ, ਮੁਸੀਬਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਹਤੇ ਸਾਯਕੈਰ੍ਵਿਦ੍ਧਂ ਵਨਂ ਪਰਸ਼ੁਨਾ ਹਤਮ੍। ਵਾਚਾ ਦੁਰੁਕ੍ਤਂ ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਨ ਸਂਰੋਹਤਿ ਵਾਕ੍ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਜੰਗਲ ਮੁੜ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ।
ਕਰ੍ਣਿਨਾਲੀਕਨਾਰਾਚਾਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰਤਃ। ਵਾਕ੍ਛਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨ ਨਿਰ੍ਹਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਹृਦਿਸ਼ਯੋ ਹਿ ਸਃ
ਤੀਰ, ਬਾਣ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਹਥਿਆਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ਲ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੱਢਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵਾਕ੍ਸਾਯਕਾ ਵਦਨਾਨ੍ਨਿष੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਯੈਰਾਹਤਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ। ਪਰਸ੍ਯ ਨਾਮਰ੍ਮਸੁ ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਵਸृਜੇਤ੍ਪਰੇਭ੍ਯਃ
ਬੋਲੀ ਦੇ ਤੀਰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਘਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਪਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ।
ਯਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾਯ ਪਰਾਭਵਮ੍। ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਸ੍ਯਾਪਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਸੋऽਵਾਚੀਨਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧੌ ਕਲੁषਭੂਤਾਯਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ। ਅਨਯੋ ਨਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋ ਹृਦਯਾਨ੍ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਸ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸੇਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰੀਤਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਭਰਤਰ੍षਭ । ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਵਿਰੋਧੇਨ ਨ ਚੈਨਾਨਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਇਹੀ ਭੁਲੇਖਾ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਚ, ਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਯੋ ਭਵੇਤ੍। ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤੇ ਸ਼ਾਸਿਤਾ ਸੋऽਸ੍ਤੁ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ
ਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ।
ਅਤੀਵ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੇ ਭਾਗਧੇਯਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ। ਤੇਜਸਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਅਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਦਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਾਦ੍ਯੋऽਸੌ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਗੌਰਵਾਤ੍ਤਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬਹੂਨ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਤਿ
ਦਇਆ ਤੇ ਅਕਰੂਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਆਦਰ ਵਿਚ ਕਈ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਆਤ੍ਰੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸਂਵਾਦਂ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਚੇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਤਰੇਯ ਤੇ ਸਾਧਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਚਰਨ੍ਤਂ ਹਂਸਰੂਪੇਣ ਮਹਰ੍षਿਂ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮ੍। ਸਾਧ੍ਯਾ ਦੇਵਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਤ ਵੈ ਪੁਰਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯਾ ਦੇਵਾ ਵਯਮੇਤੇ ਮਹਰ੍षੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਮੋऽਨੁਮਾਤੁਮ੍। ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਧੀਰੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਤੋ ਨਃ ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯੁਦਾਰਾਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ। ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਕਾਵਿ ਭਰੀ ਬਾਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਮਰਾਃ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮੇ ਧृਤਿਃ ਸ਼ਮਃ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਃ। ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਵਿਨੀਯ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ਚਾਤ੍ਮਸਮਂ ਨਯੀਤ
ਹੇ ਅਮਰ ਦੇਵੋ, ਇਹ ਕਰਤਬ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਦਿਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ। ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਠਾਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤੇ ਮਾੜੀ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਨਾਕ੍ਰੋਸ਼ੇਨ੍ਮਨ੍ਯੁਰੇਵ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਆਕ੍ਰੋष੍ਟਾਰਂ ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਸੁਕृਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਗਲਤ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਗੁੱਸਾ ਸਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਲਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਕ੍ਰੋਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਵਮਾਨੀ ਪਰਸ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹੀ ਨੋਤ ਨੀਚੋਪਸੇਵੀ। ਨ ਚਾਭਿਮਾਨੀ ਨ ਚ ਹੀਨਵृਤ੍ਤੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਾਚਂ ਰੁਸ਼ਤੀਂ ਵਰ੍ਜਯੀਤ
ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੋ, ਨਾ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿਓ, ਨਾ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰੋ, ਨਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਤੇ ਕੜੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ।
ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਹृਦਯਂ ਤਥਾਸੂ- ਨ੍ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਵਾਚੋ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਤੀਹ ਪੁਂਸਾਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਚਮੁਸ਼ਤੀਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਰੂਪਾਂ ਧਰ੍ਮਾਰਾਮੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੋ ਵਰ੍ਜਯੀਤ
ਕੜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਿਗਰ, ਹੱਡੀਆਂ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਕੜੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ।
ਅਰੁਨ੍ਤੁਦਂ ਪਰੁषਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਵਾਚਂ ਵਾਕ੍ਕਣ੍ਟਕੈਰ੍ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਂ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਦਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਤਮਂ ਜਨਨਾਂ ਮੁਖੇ ਨਿਬਦ੍ਧਾਂ ਨਿਰ੍ऋਤਿਂ ਵੈ ਵਹਨ੍ਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ, ਕੜੀ ਤੇ ਰੁੱਖੀ ਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਦੀਆਂ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।