ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਕृਤਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯੇ ਜਨਾਃ ਕਰ੍ਮ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਤ੍। ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗੁਪ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਿਤੇ ਚ ਨਾਲ੍ਪੋऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਚ੍ਯਵਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਃ
ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਜਦੋਂ ਸਲਾਹ ਰਾਜ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਸ਼ਮੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ ਸਤ੍ਯੋ ਮृਦੁਰ੍ਮਾਨਕृਚ੍ਛੁਦ੍ਧਭਾਵਃ ਅਤੀਵ ਸ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਜ੍ਞਾਤਿਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਮਣਿਰ੍ਜਾਤ੍ਯ ਇਵ ਸਪ੍ਰਨ੍ਨਃ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਚਾ, ਨਰਮ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯ ਆਤ੍ਮਨਾऽਪਤ੍ਰਪਤੇ ਭृਸ਼ਂ ਨਰਃ ਸ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗੁਰੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯੁਤ ਅਨਨ੍ਤਜੇਜਾਃ ਸੁਮਨਾਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸ ਤੇਜਸਾ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਵਭਾਸਤੇ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਲਾਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਣਤ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਚੰਗਾ ਮਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਨੇ ਜਾਤਾਃ ਸ਼ਾਪਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਾਃ । ਤ੍ਵਯੈਵ ਬਾਲਾ ਵਰ੍ਧਿਤਾਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤਵਾਦੇਸ਼ਂ ਪਾਲਯਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ਬਿਕੇਯ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜ ਇੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨਿਕਲ ਗਏ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਹੀ ਨਾਲ ਪਲੇ ਤੇ ਸਿੱਖੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਾਯੈषਾਮੁਚਿਤਂ ਤਾਤਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਖੀ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਹਿਤੋ ਮੋਦਮਾਨਃ । ਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਾਪਿ ਚ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਗਰ੍ਹਣੀਯੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਕੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵੇਂਗਾ; ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤੇਆਂ ਵਿਚ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ, ਰਾਜਨ।
ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਨੁਪਸ਼੍ਯਸਿ। ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਸ੍ਤਾਤ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਵਦ੍ਵਿਦੁਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਃ। ਯਨ੍ਮਨ੍ਯਸੇ ਪਥ੍ਯਮਦੀਨਸਤ੍ਵ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦ੍ਵੈ ਕੁਰੂਣਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦੁਰਾ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕੁਲ ਲਈ ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਮਝੇ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ।
ਪਾਪਾਸ਼ਙ੍ਕੀ ਪਾਪਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨਾਤ੍ਮਨਾਹਮ੍ । ਕਜੇ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਪਂ ਯਥਾਵ- ਨ੍ਮਨੀषਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਃ
ਮੈਂ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਂ ਦ੍ਵੇष੍ਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਨਾਪृष੍ਟਃ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯਃ ਸ ਨੇਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਾਭਵਮ੍
ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਨਫਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਆਰਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਹਿਤਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਕੁਰੂਨ੍ਪ੍ਰਤਿ। ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਲ ਲਈ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤੇ ਧਰਮਕ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯੋਪੇਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤਾਦੀਨਿ ਭਾਰਤ। ਅਨੁਪਾਯਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਮਾ ਸ੍ਮ ਤੇ....ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਝੂਠੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਾ ਲਾ।
ਤਥੈਵ ਯੋਗਵਿਹਿਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ। ਉਪਾਯਯੁਕ੍ਤਂ ਮੇਧਾਵੀ ਨ ਤਤ੍ਰ ਗ੍ਲਪਯੇਨ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਵੇਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਹਸਾ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਤੀਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਅਨੁਬਨ੍ਧਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਪਾਕਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਉਤ੍ਥਾਨਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਧੀਰਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵृਦ੍ਧੌ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਕੋਸ਼ੇ ਜਨਪਦੇ ਦਣ੍ਡੇ ਨ ਸ ਰਾਜ੍ਯੇऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਧੇ-ਘਾਟੇ, ਖਜਾਨੇ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਵਿਚ ਠੀਕ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨ੍ਯਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਜ੍ਞਾਨੇ ਸ ਰਾਜ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਜੋ ਇਹ ਮਾਪ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਮਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍। ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਹ੍ਯਵਿਨਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਜਰਾ ਰੂਪਮਿਵੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਣਸ਼ਿਸ਼ਤਤਾ ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋਤ੍ਤਮਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਬਡਿਸ਼ਮਾਯਸਮ੍। ਅਨ੍ਨਾਭਿਲਾषੀ ਗ੍ਰਸਤੇ ਨਾਨੁਬਨ੍ਧਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਮਛੀ, ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੁਪਾਈ ਹੋਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਾਂਡ ਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਸੋਚ ਬਿਨਾ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਗ੍ਰਸਿਤੁਂ ਗ੍ਰਸ੍ਯਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤਂ ਪਰਿਣਮੇਚ੍ਚ ਯਤ੍। ਹਿਤਂ ਚ ਪਰਿਣਾਮੇ ਯਤ੍ਤਦਾਦ੍ਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਪਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਪਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਵੈਭਵ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਵਨਸ੍ਪਤੇਰਪਕ੍ਵਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰਚਿਨੋਤਿ ਯਃ। ਸ ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਸਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਬੀਜਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਫਲ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਪਕ੍ਵਮੁਪਾਦਤ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਪਰਿਣਤਂ ਫਲਮ੍। ਫਲਾਦ੍ਰਸਂ ਸ ਲਭਤੇ ਬੀਜਾਚ੍ਚੈਵ ਫਲਂ ਪੁਨਃ
ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੱਕਾ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਤੋਂ ਰਸ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਮੁੜ ਫਲ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮਧੁ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਪੁष੍ਪਾਣਿ षਟ੍ਪਦਃ। ਤਦ੍ਵਦਰ੍ਥਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇਭ੍ਯ ਆਦਦ੍ਯਾਦਵਿਹਿਂਸਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਮਧੁ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ।
ਪੁष੍ਪਂ ਪੁष੍ਪਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵੀਤ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਮਾਲਾਕਾਰ ਇਵਾਰਾਮੇ ਨ ਯਥਾਙ੍ਗਾਰਕਾਰਕਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾ ਉਖਾੜੀ ਜਾਵੇ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅੰਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦਿਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦਕੁਰ੍ਵਤਃ। ਇਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਪੁਰੁषੋ ਨ ਵਾ
ਜੇ ਇਹ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ? ਨਾ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਰਭ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਥਾऽਗਤਾਃ । ਕृਤਃ ਪੁਰੁषਕਾਰੋऽਹਿ ਭਵੇਦ੍ਯੇषੁ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ
ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਮਕਸਦ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਰ੍ਥੇ ਚੈਵ ਨਿਰਤਮਰ੍ਥੇ ਚੈਵ ਪਰਾਙ੍ਭੁਖਮ੍। ਨ ਤਂ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ षਣ੍ਢਂ ਪਤਿਮਿਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਐਸੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਨਿष੍ਫਲੋ ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ। ਨ ਤਂ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ षਣ੍ਢਂ ਪਤਿਮਿਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਬੇਮਤਲਬ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਐਸੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ।
ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਾਨ੍ਨਰਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਲਘੁਮੂਲਾਨ੍ਮਹਾਫਲਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਰਭਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਦੀਰ੍ਘਯਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਮਕਸਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਛੋਟੀ ਪਰ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਐਸੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ऋਜੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਃ ਸਰ੍ਵਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਨੁ ਪਿਬਨ੍ਨਿਵ । ਆਸੀਨਮਪਿ ਤੂष੍ਣੀਕਮਨੁਰਜ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਲੋਕ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦਫਲਃ ਫਲਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਰਾਰੁਹਃ । ਅਪਕ੍ਵਃ ਪਕ੍ਵਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋ ਨ ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਇਕ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੋਵੇ। ਪੱਕਾ ਜਾਪੇ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਸੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।